Кіріспе

Ливонде ұлттық паркі, сондай-ақ Ливонде жабайы табиғат қорығы деп те аталады, Малавидің оңтүстігінде, Мозамбик шекарасына жақын орналасқан ұлттық парк. Парк 1973 жылы құрылған, ал 2015 жылдың тамыз айынан бастап Африкалық парктер коммерциялық емес табиғатты қорғау ұйымы басқаруға алды. Африкалық парктер адам мен жануарлар арасындағы қақтығысты азайту мақсатында парк периметріне электр тоқ қоршау салды. 2018 жылдың басында, іргелес Мангочи орман қорығы да Африкалық парктердің басқаруына берілді, бұл қорғалатын аумақтың көлемін шамамен екі есеге арттырды.

Сипаттамасы мен географиясы

Ливонде ұлттық паркі Малавидің оңтүстік аймағында, Малави көлінің оңтүстігінде, Мозамбик шекарасына жақын орналасқан. Ол негізінен Мачинга ауданында, сонымен қатар Мангочи ауданында орналасқан. Балака ауданы оның батыс шекарасымен жатыр. Қорық орманды және құрғақ саваннаны қамтиды. Парк арқылы Шир өзенінің 30 шақырымдық бөлігі өтеді, соның ішінде Маломбе көлінің жағалауы, Малави көлінен оңтүстікке қарай 20 шақырым жерде. 1977 жылы парктің солтүстік жиегіне Маңгочи орман қорығымен байланыстыратын бөлік қосылды. Ливондеде белгілі бір периметрі бар, ол African Parks атты коммерциялық емес ұйымы 2015 жылы толығымен қоршалған шекараны салу жоспарларын растағанға дейін қоршалмаған еді, және қазіргі таңда толығымен аяқталды. Мангочи орман қорығы Оңтүстік-Шығыс Африка тау архипелагы (SEAMA) деп аталатын ұсынылып отырған экоаймақтың бір бөлігін құрайды.

Тарих

Ливонде 1973 жылы құрылды. Парк ресми түрде бекітілгеннен кейін, көптеген тұрғындар парктің шекарасындағы елді мекендерге көшіруге мәжбүр болды, нәтижесінде парктің шетіндегі ауылдардың халқының тығыздығы елдің басқа аймақтарына қарағанда жоғары болды. Парк құрылмас бұрын, жер көбінесе қарапайым шаруашылыққа арналған егіншілікке пайдаланылды. Мақта, жүгері, темекі және күріш негізгі егіндер болды, сондай-ақ балық аулау да маңызды сала еді. Ұйым үшін басты міндет – парктің қоршауын қайта жаңарту болды, бұл жануарларды Ливонде шегінде ұстап, адам мен жануарлар арасындағы қақтығыстарды азайтуға және браконьерлікпен күресуге мүмкіндік берді. Бұл қоршау жануарлардың ішінде қалуын және браконьерлердің сыртта қалуын қамтамасыз ету үшін тәулік бойы бақыланады. Паркті қоршаумен қоршауға 1,6 миллион АҚШ доллары жұмсалды және оны аяқтауға шамамен 18 ай кетті. 2015 жылы USACOL Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасынан паркті сақтауға K8.3 миллион қаржы бөлді. Сәуірден желтоқсанға дейін жалғасқан жобаны USACOL және CBNRM бірлесіп басқарды, екеуі де Қоршаған ортаны қалпына келтіру координациялық одағының құрамына кіреді. CBNRM ұлттық үйлестірушісінің сөзіне сүйенсек, жоба жергілікті қоғамдастықтарды "табиғи ресурстарды сақтау және басқаруға қатысуға" ынталандырды.

Фауна

Ливондеде шамамен 17,800 ірі сүтқоректілер, сондай-ақ крокодилдер мекендейді. 2020 жылы әуеден жүргізілген санауда шамамен 600 піл, 1300 бұқа, 1000 сабель, 6600 суқұйрық және 2500 бегемот болғандығы анықталды.

Филдер

Бұл саябақ пілдерді көру мүмкіндігімен және оларды сақтау жұмыстарымен әйгілі. 2008 жылы African Parks парктің қызметкерлеріне 70 пілді Ливонде және Мангочиден Маджете жабайы табиғат қорығына көшіруге көмектесті. 2016 және 2017 жылдардың маусым-тамыз айларында African Parks Ливонде мен Маджеттен шамамен 500 пілді Нхотакота жабайы табиғат қорығына, ал Ливондеден тағы 34 пілді Нхика ұлттық паркіне көшірді. 2022 жылдың шілдесінде тағы бір көшіру жүзеге асты, оның барысында 250 піл Касунгу ұлттық паркіне жеткізілді.

Қара қарақұйрық

1993 жылы Оңтүстік Африкадан қара мүйізді бұқалар жұбы парктегі қоршалған қауіпсіздік аймағына көшірілді. Бұл жобаны J&B London және J&B Circle of Malawi (қазір Endangered Species of Malawi деп аталады) қаржыландырды. Алғашқы бұзау 1996 жылы дүниеге келді, ал екінші жұп 1998 жылы екінші қауіпсіздік аймағына енгізілді. 1999 жылы тағы бір бұзау дүниеге келді. Ливонде мүйізді бұқалардың қауіпсіздік аймақтары басқа да көптеген түрлердің, әсіресе бұқа, еланд, Лихтенштейннің құйрықты антилопасы, роан антилопасы, зебра және сабель антилопасының көбеюіне әкелді, бұл осы түрлердің жануарларын басқа да саябақтарға, әсіресе Касунгу ұлттық паркіне көшіруге мүмкіндік берді. Бұл екі қауіпсіздік аймағын қоршаған қоршау 2000 жылы алынып тасталды, бұл аймақта және басқа да жануарларда парктің қалған бөлігіне қол жеткізуге мүмкіндік берді, ал парк ішінде мүйізді бұқаларды қорғау жұмысы жалғасуда. 2019 жылдың қараша айында Оңтүстік Африкадан 17 қара мүйізді бұқа паркке тасымалданды. Тасымалды Африка парктері, WWF Оңтүстік Африка, DNPW және Ezemvelo KZN Wildlife бірлесіп жүзеге асырды.

Жыртқыш жануарлар

2017 жылдың мамыр айында Африка парктері Оңтүстік Африкадан жеті гепардты көшірді, бұл Малавиде жиырма жылдан бері кездеспеген алғашқы жабайы гепардтар болды. Ливонде саябағының қызметкерлері 2012 жылы әйел арыстандарды әкелуді жоспарлаған еді. Арыстанның соңғы еркегі 2015 жылы байқалған. Одан бері арыстандардың саны жақсы жағдайға келді және 2020 жылы алғашқы төл дүниеге келді. Саябақтағы гиеналардың санын арттыру мақсатында Касунгудағы жеке меншіктен алты жануар қайта қоныстандырылды, осылайша олардың саны шамамен 25-ке жетті. 2020 жылдың шілдесінде паркке сегіз африкалық жабайы иттің тобы қайта әкелінді, олардың жергілікті түрде жойылуына ондаған жылдар өткен еді. Топ жаңа ортаға жақсы бейімделді және көшіруден алты апта өткен соң, алғашқы төлдердің туылғаны расталды. Өкінішке орай, 2022 жылдың қараша айында Ливонде ұлттық паркінің аумағындағы су қоймасын қасақана улау салдарынан бүкіл топ қырылды.

Құстар

Парктегі биомаға шектелген құс түрлері: ақ жұлдызды қызғалдақ, қоңыр бас попугай, қоңыр кеуделі барбет, ақшыл батис, Дикинсонның сұңқары, Лилианның махаббат құсы, Бемнің аражегіші, ракеткалы ролик, ақшыл өрікбас, Курриханның құсқырауы, Арноттың сүрегі, ақбелді күнқұсы, қара құлақты тұқымдық, кең құйрықты жұмақтық whydah, Мевстің жылқысы. Бұл саябақ Малавидегі Лилианның махаббат құсы мен қоңыр кеуделі барбет кездесетін жалғыз орын. Африкалық саябақтардың мәліметінше, Ливондеде кем дегенде алты түрлі қарғабар түрлері бар, оның төртеуі аса қауіпті жағдайда. 2011 жылы Birdlife International және Good Gifts Catalogue қатер астындағы Лилианның махаббат құсын зерттеу және бақылау үшін қаражат жинады. Парк рейнджерлері мен жергілікті студенттер 2012 жылы Лилианның махаббат құстарын зерттеу үшін Малавидің жабайы табиғат және қоршаған орта қоғамымен жұмыс істеді. Парктегі құстарды сауда үшін, әсіресе Лилианның махаббат құсын аулауға рұқсат беру туралы бірнеше рет өтініш түсті, бірақ олардың бәріне де қазірге дейін бас тартылды. 2014-2017 жылдар аралығында браконьерлер Ливондеде 50 піл мен екі мүйізбұрыш өлтірді, ал 2015-2017 жылдар аралығында орман қорғаушылар парктен 18 000 мен 23 000 аралығында тұзақтар тапты. Паркке ең жақын қалашық Ливонде, және парктің экономикалық пайдасы парк шекарасынан тысқары жерлерге қаншалықты әсер етеді дегенде әртүрлі пікірлер бар. Саябақ Шире өзенінің жағасында орналасқан. 1995 жылы құрылған қонақүйді Central Africa Wilderness Safaris басқарады. Carnivore Research Malawi 2016 жылға дейін парктегі етқоректілердің тығыздығы мен таралуын, әсіресе дақылды гиеналардың санын бағалау үшін паркпен бірлесіп жұмыс істеді. 2021 жылы Лилонгве жабайы табиғат қоры Африкалық саябақтардың тапсыруымен Ливонде ұлттық паркіндегі бірқатар түрлерді бақылау жауапкершілігін өз мойнына алды. Олардың бағдарламасы қайта қоныстандырылған етқоректілерге, сондай-ақ экологиялық және ұлттық маңызы бар түрлерге бағытталған. Лилонгве жабайы табиғат қоры Ливонде ұлттық паркінде арыстан, гепард және гиена сияқты ерекше түрлерге бағытталған зерттеушілерді ерікті ретінде қабылдау бағдарламасын да жүргізеді.