Кіріспе

Американдық фотожурналист

Джером Зербе (24 шілде 1904, Юклид, Огайо – 19 тамыз 1988) – американдық фотограф. Ол қазіргі кезде кең таралған фотосурет жанрының – атақты папараццилердің пайда болуына бастама бергендердің бірі. Зербе 1930-шы жылдары танымал адамдардың ойын-сауық кезінде және қаладағы өмірін суретке түсіруде пионер болды. "Bottoms Up" (1951) коктейль рецептері кітабында айтылғандай, ол водка мартиниді де ойлап тапқан. Зербе жалпы папараццилерден маңызды жағынан ерекшеленді: ол бұталарға жасырынып, суретке түсірген байлар мен танымал адамдарды жақсылықтан күтпеді. Керісінше, Зербе көбінесе киножұлдыздармен бірге саяхаттап, демалысқа шықты. Бір өмірбаянында айтылғандай, Зербе ешқашан жалға алынған лимузинде отырмаған, ал оның пальтосының қалтасында әрқашан жоғары қоғамның шараларына шақыру қағазы болған. "Бірде мен Кэтрин Хепберннің Фенвикке, бірнеше шақырым қашықтықтағы үйінен келіп, маған сән суреттерін түсіруін өтіндім", – деп еске алады Зербе өзінің "Бақытты күндер" кітабында. "Ол біз екеумізге арналған тамақ пен шарапқа толы себет әкелді. Мен оны есікке келгенде суретке түсірдім". 50 жылдан астам уақыт бойы Зербенің қорында 50 мыңнан астам фотосурет сақталған. Оның белгілі суреттерінің мысалдары: Грета Гарбо түскі ас ішіп отырғанда, Кэри Грант колоннист Хеда Хопперге жаңа үйіне көшуге көмектескенде, Стив Ривз шашын қырқып жатқанда, Мосс Харт ағашқа көтерілгенде, Говард Хьюз Джанет Гейнормен бірге "21" мекемесінде түскі ас ішіп отырғанда, Джинджер Роджерс бірінші класспен ұшқанда, сондай-ақ Чарли Чаплин, Гэри Купер, Сальвадор Дали, Жан Харлоу, Дороти Паркер, Джин Тунни, Томас Вулф және Вандербильт сияқты аңызға айналған жұлдыздар. Зербе өзін алғашқы және жалғыз қоғамдық фотограф деп мәлімдеді. Ол көп жыл бойы Манхэттеннің танымал "Эль-Марокко" түнгі клубының ресми фотографы болды – Хамфри Богарт, Джон О’Хара немесе Эд Салливан болсаңыз да, осы жерде болу және көріну қажет еді. Зербе түнгі клубтан суретке түсіру үшін ақы төлеу және одан кейін фотосуреттерді сенсациялық жаңалықтар беттеріне берудің бизнес моделін енгізді. Бүгінде бұл практика кең таралған жарнамалық трюк болып табылады.

Ерте өмір және білім

Зербе 1904 жылғы 24 шілдеде Огайо штатының Юклид қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Джером Б. Зербе, көмір компаниясының президенті және жақын орналасқан Кливлендтің белгілі азаматы болды, кейін отбасы сонда көшті. Кішкентай Джерри Зербені отбасының лимузинімен мектепке апарып баратын, сол үшін оны зорлық көрсетушілер ұрып-сабап мазалаған. Ол өзін сақтап, шығысқа, Коннектикут штатының Солсбери қаласындағы Солсбери мектебіне жіберілді. Ол онда сурет салу, өнер және фотосуретке қызығушылық танытты. Зербе 1928 жылы Йель университетін бітірді, онда ол университет юмор журналы "The Yale Record" редакторы болды, оның құрамында жазушы Джеффри Т. Хеллман, жазушы және киносыншы Дуайт Макдональд және Голливудтың суретші-дизайнері Джек Оттерсон болды. Оқу кезінде Зербе тыйым салынған заңдарды айналып өтуде шеберлік танытты және ол ішімдік пен кештер қайда өткізілетінін білетін адам ретінде танымал болды. (Бұл "The Yale Record" ғимаратының жертөлесіндегі құпия бардың болуына байланысты болды.) Бұл оған пайда әкелді, ол керемет әлеуметтік байланыс шеберіне айналды. Ол Нью-Хейвенде маңызды әлеуметтік беделге ие болды, бұл оған Нью-Йорк, Париж және Лондон қалаларында жақсы қызмет етті.

Ерте мансап

Мектепті бітіргеннен кейін ол Голливудқа барып, атақты адамдардың портреттерін салуға тырысты. Ол жас Гэри Купермен дос болып, осы арқылы Зербе Хедда Хоппер, Кэри Грант, Эррол Флинн, Рэндольф Скотт, Марион Дэвис және Полетт Годдардпен тез арада досқа айналды. Зербе көп ұзамай суретшілік қылқаламын қойып, камераны қолға алды. Ол Голливудтың алтын ғасырындағы көптеген жұлдыздарды суретке түсірді, ал кейбіреулері танымал болмас бұрын, оған аздап немесе тіпті киімсіз түсті.

Фотографияға кірісу

Депрессия кезінде Зербе өзінің алғашқы маңызды жұмысын, өзінің туған қаласы Кливлендте орналасқан Parade журналының көркемдік директоры ретінде атқарды. Осы жерде ол жоғары топтың портреттерін түсіру мансабын бастады. Ол бай жергілікті тұрғындарды кештерде суретке түсіруге көндірді, бұл сол кезде қалыпты емес еді. Ол оларды қоғамның белгілі әйелдері ұйымдастырған қайырымдылық кештері мен қаражат жинау шараларына көмектесетіндігіне сендірді. Бұл өте пайдалы болды. Ол Солтүстік Америка мен Еуропада жүздеген дебютанттарды, күйеу жібектерін, жаңа үйленген жұбайларды және салтанатты кешкі ас кештерін түсірді. Біраз уақыттан кейін, Нью-Йорктегі Town & Country журналының редакторы Гарри Булл Зербенің Кливлендтен алынған қоғамдық суреттерін көріп, Орта Батыстағы әсем кештерді суретке түсіруді ұсынды. Бұл Зербе фотосуреттеріне кең аудиторияны әкелді және сән-салтанаттың астанасы Манхэттеннен жұмыс ұсыныстарын қамтамасыз етті. Зербе Нью-Йоркке келгенде, ол дұрыс уақытта дұрыс жерде болды. Құрғақ заң жаңа ғана аяқталған еді және түнгі өмір гүлденіп тұрды. Қалада жеті күнделікті газет және үш баспасөз агенттігі болды. Олардың барлығына қоғамдық суреттер қажет еді. Зербе Рокфеллер орталығының 30-ғимаратының 65-қабатындағы "Радужный залға" сәнді кешкі ас кештерін ұйымдастыру және қонақтарды суретке түсіру үшін жұмысқа орналасты. Зербе Депрессияның ең қиын кезеңінде жұмыссыз оқырмандардың кешкі киім киіп, шампан ішіп отырған жоғары қоғамның суреттерін көруге құштар екенін көргенде таң қалды.

Түнгі клуб дәуірі

1934 жылдары Зербе Манхэттенде бизнеспен айналысты. Ол «Радужный зал» және «Эль-Марокко» атты гүрültі клубының штаттағы фотографы болды. Зербе 1933 жылдан 1938 жылға дейін, көбінесе сағат 21:00-ден таңғы 4:00-ге дейін «Эль-Мароккода» тамақтанып, ішіп, суретке түсетінін айтты. Көптеген адамдар «Эль-Марокконы» қаладағы ең сәнді клуб деп санайтын, ал «Сторк» клубының тұрақты клиенттерін «әдемі емес» деп қарады. «Эль-Марокко» – көзге түсуге арналған орын еді, әсіресе Бродвейден келгендер үшін. Зербе «Эль-Мароккода» түсірген суреттерін барлық дивандар мен креслолардағы көк және ақ жолақты зебра матасынан оңай тануға болады. Екінші дүниежүзілік соғыс Зербені Әскери-теңіз күштеріне қатысуға итерді. Ол өзімен бірге камерасын алып, адмирал Нимицтің ресми фотографы болды және әскерлерді көңілдіру үшін шетелге барған жұлдыздармен бірге саяхаттаудың жолын тапты. Соғыстан кейін Зербе әлеуметтік өмірді суретке түсіруге белсенді кірісті. Ол сүйкімді мінезді адам болғандықтан, герцогтармен, герцогинялармен, шетелдік қонақтармен, сондай-ақ Джон Хей Уитни, Корнелиус Вандербильт IV және тағы да көптеген адамдармен қарым-қатынас жасай алды. Ол Францияға барып, поместьелер мен ауылдық үйлерді, сондай-ақ олардың тұрғындарын суретке түсірді. 1940 жылдары Зербе «Херст» газеттер тобында жұмыс істеді және 10 жылдан астам уақыт бойы «Sunday Mirror» газеті үшін жексенбілік бағана жазды. 1949 жылдан 1974 жылға дейін ол «Town & Country» журналының әлеуметтік редаторы болды. Ол әлемді аралап, атақты тұлғалардың маңызды оқиғаларын суретке түсірді. Зербе бірнеше «кофе үстеліне қоятын» фотоальбомдар шығарды. Олардың арасында «People on Parade» (1934), Джон Перонаның «El Morocco Family Album» (1937), «The Art of Social Climbing» (1965) және «The New Yorker» журналының Брендан Гиллмен бірлесіп жазған Зербенің ең бағалы жинағы «Happy Times» (1973) кіретін.

Өлім

Зербе 1988 жылғы 19 тамызда Манхэттендегі Саттон-Плейс пәтерінде қайтыс болды. Ол 85 жасқа толыпты. Зербе фотоархивін өнеркәсіпші Фред К. Кохтың үлкен ұлы Фредерик Р. Кох сатып алып, 2013 жылы Бейнеке сирек кітаптар кітапханасына сыйлады.

Қарым-қатынастар

1930 жылдары Зербе қоғамдық бағанашы және жазушы Люциус Бибтің серігі болды. Биб өзінің "This New York" газет бағанасында Зербе туралы көптеген жағымды пікірлер білдірді, сол себепті бәсекелес бағанашы Уолтер Винчелл Бибтің атауын "Жером ешқашан осылай әдемі болған емес" деп өзгертуді ұсынды.