Кіріспе

Американдық фотограф және фотожурналист (1903-1975)

Уокер Эванс (3 қараша 1903 – 10 сәуір 1975) – американдық фотограф және фотожурналист, ең бастысы Ұлы депрессияның салдарындарын көрнектілеген Ресімдеу басқармасы және Фермалық қауіпсіздік басқармасы (FSA) үшін жасаған жұмыстарымен танымал. Эванстың «Жаңа мәміле» кезеңіндегі жұмысының көп бөлігі үлкен форматты, 8 × 10 дюймдік (200 × 250 мм) көрініс камерасын қолданады. Оның айтуынша, фотограф ретіндегі мақсаты – «сауатты, авторитетті, жоғары» суреттер түсіру болған. Оның көптеген туындылары музейлердің тұрақты коллекцияларында сақталады және Метрополитен өнер мұражайы немесе Джордж Истман мұражайы сияқты мекемелерде ретроспективалар өткізілген.

Ерте өмір

Уокер Эванс Миссури штатының Сент-Луис қаласында Джесси (құрметті аты Крейн) және Уокер Эванстың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі жарнама директоры болған. Уокер зор жағдайда өсті; ол өмірінің жастық шағын Толедода (Огайо), Чикагода және Нью-Йорк қаласында өткізді. Ол Лоумис институты мен Мерсерсбург академиясында оқыды, содан кейін 1922 жылы Массачусетс штатының Андовер қаласындағы Филлипс академиясын бітірді. Уильямс колледжінде бір жыл француз әдебиетін оқыды, бірақ оқуды тастамас бұрын көп уақытын мектеп кітапханасында өткізді. Ол Нью-Йоркке оралып, қоғамдық кітапхананың карталар бөлмесінде түнгі күзетші болып жұмыс істеді. 1926 жылы Парижде бір жыл өткізгеннен кейін, ол Нью-Йорктегі әдебиет пен өнер ортасына қосылу үшін АҚШ-қа қайтып келді. Джон Чивер, Харт Крейн және Линкольн Кирштейн оның достарының арасында болды. 1927-1929 жылдары Уолл-стриттегі брокерлік фирмада кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Эванс 1928 жылы фотосуретке түсірумен айналыса бастады. Оның ықпалында Эжен Атже және Август Зандер болды. 1930 жылы ол Харт Крейннің «Көпір» поэмалық кітабында үш фотосуретті (Бруклин көпірі) жариялады. 1931 жылы Линкольн Кирштейннің қолдауымен Бостон маңындағы Виктория стиліндегі үйлердің фотосериясын жасады. 1933 жылдың мамыр және маусым айларында Эванс Карлтон Билстің «Кубаның қылмысы» (1933) атты кітабы үшін Липпинкотт баспасының тапсырысы бойынша Кубада суреттер түсірді. Ол жерде Эванс Эрнест Хемингуэймен әр түн сайын бірге отырып, екі апталық сапарына тағы бір апта қосу үшін одан ақша сұрады. Оның фотосуреттерінде көшедегі өмір, полиция, қаңғыбастар мен порто жұмысшылары, сондай-ақ жағалаудағы басқа да көріністер бейнеленген. Ол Хемингуэйге оның «Биік және төмен» (1937) романында сипатталған саяси зорлық-зомбылықты көрсететін газет мұрағаттарынан суреттер алуға көмектесті. Өзінің фотосуреттері үкіметке қарсы деп танылып, кубалық билік тарапынан тартып алынуы мүмкін деп қорқып, ол Хемингуэйге 46 фотосуретті қалдырды. Ол АҚШ-қа оралғанда ешқандай қиындыққа ұшырамады, ал оның 31 фотосуреті Билстің кітабында жарияланды. Хемингуэйге қалдырылған фотосуреттердің жиынтығы 2002 жылы Гаванада табылған және Ки-Уэстте көрмеге қойылды.

Депрессия дәуіріндегі фотосурет

Ұлы депрессияның 1935-1936 жылдары Эванс үшін ерекше өнімділік пен жетістіктерге толы кезең болды. 1935 жылы Эванс Батыс Вирджиния және Пенсильвания штаттарында екі айлық фотосуреттік экспедиция өткізді. 1935 жылдың маусымында ол АҚШ Ішкі істер министрлігінен Батыс Вирджиниядағы жұмыссыз көміршілердің жаңадан құрылған елді мекенін фотоға түсіру тапсырысын алды. Ол бұл уақытша жұмысты тез арада Ауыл шаруашылығы министрлігінің «Жаңа келісім» агенттігіндегі Қоныс-қоныстану басқармасында (кейіннен Фермалық қауіпсіздік басқармасы деп аталды) толық уақытты «ақпараттық маман» лауазымына айналдырды. 1935 жылдың қазан айынан бастап ол RA және кейіннен Фермалық қауіпсіздік басқармасы (FSA) үшін, көбінесе Оңтүстік АҚШ-та фотосурет жұмыстарын жалғастырды. 1935 жылдың қарашасында ол шығыс Пенсильваниядағы Лихай аңғарының өнеркәсіптік орталығы – Бейтлехем қаласына сапар шегіп, «Бейтлехем зираты және болат зауыты» атты суреттер топтамасын жасады. Бұл суреттерде Бейтлехем қаласындағы Сент-Михаил зираты алқыпқа шығып тұрса, фондық бөлігінде Бейтлехем болат зауытының мұржалары көрінеді. Ол суреттері Эванстың ең танымал туындыларының бірі саналады. 1936 жылдың жазында, FSA-дан демалыста болған кезде, жазушы Джеймс Эйджимен бірге Fortune журналы оларды Алабама штатының Хейл округіне мақала жазу үшін жіберді, бірақ журнал бұл мақаланы жариялаудан бас тартты. 1941 жылы Эванстың суреттері мен Эйджидің Оңтүстік Алабамадағы үш ақ терілі жалға алушы отбасымен Ұлы депрессия кезінде болған уақыттарын егжей-тегжейлі баяндаған мәтіні «Енді біз мәшһүрлерді мақтайық» атты кітап ретінде жарияланды. Кітапта үш шаруа отбасының өмірі туралы толыққанды әңгіме берілген, ол ауылдық кедейліктің терең әсерлі суретін көрсетеді. Сынаушы Жанет Малколм Эйджидің прозасындағы қайғылы диссонанс пен Эванстың жалға алушылардың суреттеріндегі тыныш, ұлы сұлулық арасындағы қарама-қайшылықты атап өтті. Бэд Филдс, Флойд Берроуз және Фрэнк Тингл басқаратын үш отбасы Алабама штатының Хейл округіндегі Акрон қалашығында тұрды. Отбасылар жұмыс істеген жердің иелері Эванс пен Эйджиді «советтік агенттер» деп айыптады, бірақ Флойдтың әйелі Элли Мэй Берроуз кейінгі сұхбаттарында бұл ақпаратқа сенбегенін айтты. Эванстың отбасылардың суреттері оларды Депрессия дәуіріндегі азап пен кедейліктің символына айналдырды. 2005 жылдың қыркүйегінде Fortune журналы 75 жылдығына орай Хейл округіне және үш отбасының ұрпақтарына қайта оралды. Эванс пен Эйджи отбасына келгенде төрт жастағы Чарльз Берроуз, олар тіпті отбасына кітаптың бір данасын жібермегені үшін оларға «әлі де ашулы» болды. Флойд Берроуздың ұлы да отбасының «жақсырақ жасай алмайтын, олардың тағдыры шешілген, білімсіз» бейнеленгеніне ашуланды. Содан кейін ол 1965 жылға дейін Fortune журналында редактор болып жұмыс істеді. Сол жылы ол Йель университетінің өнер мектебіндегі графикалық дизайн факультетінде фотосурет профессоры болды. Оның соңғы фотосуреттік жобаларының бірінде Эванс Brown Brothers Harriman & Co. кеңселері мен серіктестерінің қара-ақ портфолиосын жасады, ол 1968 жылы жеке банктің 150 жылдығын мерекелеу үшін «Банк саласындағы серіктестер» журналында жарияланды. 1973 және 1974 жылдары Эванс өзінің соңғы жұмысы үшін жаңа Polaroid SX 70 камерасын пайдаланды. Компания оған шексіз мөлшерде пленкамен қамтамасыз етті, ал камераның қарапайымдығы мен жылдамдығы қарт фотограф үшін ыңғайлы болды. Бір баспасөз хабарламасында айтылғандай, оның «әрбір суреті нақты жерлерді еске түсіретін, ал жиынтығында Американың сезімін беретін» фотосуреттерінің алғашқы ретроспективасы 1971 жылдың басында Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында (MOMA) көрсетілді. Джон Сзарковски таңдаған көрмеге жай ғана «Уокер Эванс» деп ат қойылды.

Фотографиялық стиль

Эванстың стилін сипаттау қиын. Джон Сзарковски оның туындыларын ерекше деп есептейді, ал MOMA оны "XX ғасырдың ең ықпалды суретшілерінің бірі" деп санайды. 1964 жылы Йель университетінде берген лекциясында Эванс өзінің стилін "Лирикалық деректілік" деп атады. Джейн Торми сияқты басқалар оның кейінгі туындыларын "халықтық" стильде деп сипаттайды, бұл стильді Жофри Батчен "Халықтық фотосуреттер" атты мақаласында кеңінен танымал еткен ортақ эстетика.

Өлім және мұра

Эванс 1975 жылы Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласындағы пәтерінде қайтыс болды. Эванс соңғы рет Хэнк О'Нилмен сөйлескен. Жаңа құрылған "Ортақ көзқарас" жобасы туралы О'Нил былай деп еске алады: "Кітаптың артқы мұқабасындағы, оның суретке түсірілген суреті – ол маған қоңырау шалып, оны тапқанын айтты". "Ал ертесі күні таңертең тұрғанда Лесли Катцтан телефон келді, ол "Экинс Пресс" баспасының директоры еді. Лесли: "Уокер Эванс туралы жаман хабар естідіңіз бе?" деді. Мен: "Не туралы айтып тұрсыз?" дедім. Ол: "Ол кеше қайтыс болды" деді. Мен: "Дұрыс емес, кеше оны екі рет шақырып сөйлестім" дедім. Осылайша, біздің әңгімемізден бір жарым сағаттан кейін ол қайтыс болды. Ол инсульт алып қайтыс болды". 1994 жылы Уокер Эванстың мұрагерлері өзінің барлық мүлкін Нью-Йорк қаласындағы Метрополитен өнер мұражайына тапсырды. Метрополитен өнер мұражайы Уокер Эванстың барлық медиадағы барлық көркем туындыларының авторлық құқығының жалғыз иесі болып табылады. Бір ғана ерекшелік – Конгресс кітапханасының қорындағы шамамен 1000 теріс фотосуреттер тобы, олар Жаңадан қоныстандыру және Ауыл шаруашылығы қауіпсіздігі басқармасы үшін жасалған; бұл туындылар жалпыға қолжетімді. 2000 жылы Эванс Сент-Луис Даңқ залына енгізілді.