Ямиле Альдама: Көп құрлы жеңімпаздың өмірі мен спор жолы

Кіріспе

Кубалық үштік секіруші (1972 жылы туған)

Ямиле Алдама Позо (جميلة الداما; 14 тамыз 1972 жылы туған) – кубалық үштік секіруші. Ол 2003 жылға дейін Куба, 2004 жылдан 2010 жылға дейін Судан, ал 2011 жылдан бастап Ұлыбритания атынан өнер көрсетті. Төрт рет Олимпиада ойындарына қатысқан (2000–2012), 1999 жылғы әлем чемпионатында күміс медаль, ал 2012 жылғы жабық ғимараттағы әлем чемпионатында алтын медаль жеңіп алды.

Өмір және мансап

Алдама Кубаның Гавана қаласында дүниеге келді және бастапқыда туған елінің намысын қорғады. Алғашында биіктікке секіру және көпсайыспен айналысты, бірақ 1994 жылы үш қадамды секіруді сынап көрді және екі жылдан кейін 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысуға іліккен командаға енді. Жарақат салдарынан сол Олимпиадада өнер көрсетпеді, бірақ келесі жылы 1997 жылғы IAAF әлем чемпионатының жабық ғимараттағы финалына жетіп, алтыншы орынды иеленді. Екі жыл өткен соң, ол өзінің тұңғыш және жалғыз медалін жеңіп алды – 1999 жылы Испанияның Севилья қаласында өткен жеңіл атлетикадан әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанды. Келесі жылы, 2000 жылғы жазғы Олимпиадада төртінші орынға табан тіреп, үш қадамды секірудің элиталық спортшысы ретінде танылды. 2001 жылы шотландтық теледидар продюсері Эндрю Доддсқа тұрмысқа шығып, содан кейін Ұлыбританияға көшіп келді. Тұрмысқа шыққаннан кейін британдық азаматтық алуға өтініш берді. Бірақ, көп ұзамай күйеуі 40 миллион фунт стерлингке бағаланған героинді тасымалдауда кінәлі деп танылып, 15 жылға сотталды. Ол бұрын Ұлыбританияда тұрмағандықтан, паспорт алу үшін міндетті үш жылдық мерзімді күтуге мәжбүр болды. 2004 жылғы жазғы Олимпиадада Ұлыбританияның намысын қорғауға ниеттенгенін мәлімдеді және Дэвид Муркрофт оған қолдау көрсетті. Осы себепті 2003 жылғы әлем чемпионатына қатыспады, себебі бұл Ұлыбританияға адалдығын ауыстыру мүмкіндігіне кедергі келтіруі мүмкін еді. Алайда, 2004 жылы британдық паспорттық қызмет оның өтінішін жылдамдатудан бас тартты. Ұлыбританияға 2001 жылдың қараша айында көшіп келгендіктен, Олимпиададан үш ай кейін, 2004 жылдың қараша айында ғана паспорт ала алатын еді. Сондықтан Алдама жаңа ел іздеуге кірісті, Испания, Италия және Чехиядан ұсыныстар түскеннен кейін Суданды таңдады. 2004 жылдың 23 қаңтарында Судан азаматтығын алғаннан кейін, 2004 жылғы жазғы Олимпиадада Суданның намысын қорғап, бесінші орынды иеленді. Сол жылы Суданның үш қадамды секіруден жасаған рекордын 15,28 метрге жеткізіп бұзды. Бір жылдан кейін, Ұлыбритания атынан жарысқа қатысып, 2011 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионатында бесінші орынды жеңіп алды. 2012 жылдың 9 наурызында 39 жасында Түркияның Стамбул қаласында өткен IAAF әлем чемпионатында үш қадамды секіруден жеңіске жетті. Осылайша, 40 жасқа толуына бес ай қалғанда, W35 жас санаты бойынша әлемдік рекордты екі рет жаңартты. Жабық ғимараттағы нәтижелері әлемдік рекорд ретінде расталмады, бірақ мамыр айында Римдегі Алмаз лигасында 14,65 метрге секіріп, қазіргі рекордты орнатты. Сол секіру кезінде дұрыс қонбағандықтан иығына жарақат алды. 40 жасқа толуына бір ай жетпеген кезде, 2012 жылғы Олимпиадада жарақатпен өнер көрсетіп, бесінші орынды иеленді. 2012 жылдың қазан айында Британдық жеңіл атлетика жазушылары қауымдастығының марапаттауында Алдама BAWA сыйлығының 2012 жылғы "Шабыт" сыйлығын алды. Сондай-ақ, "Жылдың британдық спортшысы" номинациясында жеңімпаз Джессика Эннис пен Кристин Оурогудан кейін үшінші орынды иеленді. 2013 жылдың қаңтар айында Алдама 2014 жылғы Достастық ойындарында Шотландияның намысын қорғауға шешім қабылдады, осылайша төрт түрлі елдің намысын қорғаған тұңғыш спортшы атанды. Бірақ, бұл жетістікті Англия атынан қатысып қол жеткізді.

Aldama was born in Havana, Cuba, and initially represented her country of birth. At first she competed in high jump and heptathlon events, but in 1994 she tried triple jump and two years later qualified for the Olympic team for 1996 Summer Olympics. Unable to compete there due to injury next year she reached the final at the 1997 IAAF World Indoor Championships finishing in sixth place. Two years later she won her only medal to date at the major international final taking silver medal at the 1999 World Championships in Athletics in Seville, Spain. The next year at the 2000 Summer Olympics she finished in fourth position thus cementing her place as an elite triple jumper. In 2001, she married Andrew Dodds, a Scottish television producer, and thereafter relocated to the United Kingdom. Following her marriage she applied for British citizenship. However, shortly after, her husband was sentenced to 15 years for his part in trafficking heroin valued at £40million. As she had not lived in Britain before, she had to wait the mandatory three year period to achieve a passport. She expressed her decision to represent Great Britain at the 2004 Summer Olympics, and was supported by David Moorcroft. Due to this she did not take part in the 2003 World Championships as this would have hindered her chance to switch allegiance to Great Britain. However, in 2004 the British passport agency refused to push forward her application for a passport. As she moved to Great Britain in November 2001, she would not have been eligible for a passport until November 2004, three months after the Olympics. Aldama instead sought a new country to represent, and after offers from Spain, Italy, and the Czech Republic she instead switched to Sudan. After acquiring Sudanese citizenship on 23 January 2004, she went to represent Sudan at the 2004 Summer Olympics where she finished in fifth place. In 2004, she also broke the Sudanese triple jump record achieving 15.28 metres. and a year later, now competing as a Great Britain representative, took fifth place finish at the 2011 World Championships in Athletics. On 9 March 2012, at the age of 39 years, Aldama became the IAAF World Indoor Champion in Triple Jump, in Istanbul, Turkey, the second oldest athlete ever to achieve the feat. In the process, just over five months before her 40th birthday, she improved upon the Masters W35 record twice. The indoor results have not been ratified as a world record, but later in May she jumped 14.65 at the Rome Diamond League meet to set what is the current record. On that jump, she landed awkwardly and injured her shoulder. She had to compete in the 2012 Olympics, less than a month short of 40 years old, with the injury still finishing fifth. At the British Athletics Writers' Association awards in October 2012, Aldama collected the BAWA's 2012 Inspiration award. She also finished third behind winner Jessica Ennis and Christine Ohuruogu in the placings for "British Athlete of the Year". In January 2013, Aldama made the decision to represent Scotland at the 2014 Commonwealth Games, making her the first athlete to have competed for four different nations. She achieved the feat by participating in this competition, albeit on behalf of England instead.

Жетістіктер

1988ЖЖЧ (20 жасқа дейін) чемпионатыНассау, Багам аралдары1-орынБиік секіру1.78 м4-орынҰзық секіру5.48 м1990ЖЖЧ (20 жасқа дейін) чемпионатыГавана, Куба3-орынБиік секіру1.70 м1996Иберо-Америка чемпионатыМедельин, Колумбия1-орынҮш қадамды секіру14.39 м CR1997Әлем чемпионаты (ішкі)Париж, Франция6-орынҮш қадамды секіру14.28 мОрталық Америка және Кариб чемпионатыСан-Хуан, Пуэрто-Рико 2-орынҮш қадамды секіру14.12 м wӘлем чемпионатыАфина, Греция13-орын (q)Үш қадамды секіру14.09 м (0.0 м/с)1998Иберо-Америка чемпионатыЛиссабон, Португалия1-орынҮш қадамды секіру14.07 м2000Олимпиада ойындарыСидней4-орынҮш қадамды секіру14.30 м (−0.9 м/с)2003Жеңіл атлетика әлемдік финалыМонте-Карло, Монако 2-орынҮш қадамды секіру14.99 м (0.2 м/с)Өкілдік етеді 2004Әлем чемпионаты (ішкі)Будапешт, Венгрия 2-орынҮш қадамды секіру14.90 мАфрика чемпионатыБраззавиль, Конго 1-орынҮш қадамды секіру14.90 мОлимпиада ойындарыАфина, Греция5-орынҮш қадамды секіру14.99 м (0.1 м/с)Жеңіл атлетика әлемдік финалыМонте-Карло, Монако 3-орынҮш қадамды секіру14.92 м (0.2 м/с)2005Әлем чемпионатыХельсинки, Финляндия4-орынҮш қадамды секіру14.72 м (0.8 м/с)Жеңіл атлетика әлемдік финалыМонте-Карло, Монако6-орынҮш қадамды секіру14.26 м (0.8 м/с)2006Әлем чемпионаты (ішкі)Мәскеу, Ресей 3-орынҮш қадамды секіру14.86 мАфрика чемпионатыБамбус, Маврикий 1-орынҮш қадамды секіру14.71 м w (2.6 м/с)Жеңіл атлетика әлемдік финалыШтутгарт, Германия 3-орынҮш қадамды секіру14.67 м (−0.1 м/с)Кубок Афина, Греция 3-орынҮш қадамды секіру14.78 м (1.0 м/с)2007Барлық Африка ойындарыАлжир, Алжир 1-орынҮш қадамды секіру14.46 мЖеңіл атлетика әлемдік финалыШтутгарт, Германия4-орынҮш қадамды секіру14.41 м (0.3 м/с)Араб ойындарыКаир, Египет 2-орынБиік секіру1.77 м 2-орынҰзық секіру6.05 м2009Әлем чемпионатыБерлин, Германия13-орын (q)Үш қадамды секіру14.11 м (0.1 м/с)Жеңіл атлетика әлемдік финалыСалоники, Греция 4-орынҮш қадамды секіру14.39 м (−1.0 м/с)2010Әлем чемпионаты (ішкі)Доха, Катар19-орын (q)Үш қадамды секіру12.41 мӨкілдік етеді 2011Әлем чемпионатыТэгу, Оңтүстік Корея5-орынҮш қадамды секіру14.50 м (0.4 м/с)2012Әлем чемпионаты (ішкі)Стамбул, Түркия 1-орынҮш қадамды секіру14.82 мОлимпиада ойындарыЛондон, Ұлыбритания5-орынҮш қадамды секіру14.48 м (−0.6 м/с)2013Еуропа чемпионаты (ішкі)Гётеборг, Швеция6-орынҮш қадамды секіру13.95 мЕуропа команда чемпионатыГейтсхед, Ұлыбритания4-орынҮш қадамды секіру13.90 м +1.72014Еуропа команда чемпионатыБрауншвейг, Германия6-орынҮш қадамды секіру13.31 м +0.4Өкілдік етеді 2014Достастық ойындарыГлазго, Ұлыбритания7-орын (q)Үш қадамды секіру13.29 м

Representing 1988CAC Junior Championships (U 20)Nassau, Bahamas1stHigh jump1.78 m4thLong jump5.48 m1990CAC Junior Championships (U 20)Havana, Cuba3rdHigh jump1.70 m1996Ibero American ChampionshipsMedellín, Colombia1stTriple jump14.39 m CR1997World Indoor ChampionshipsParis, France6thTriple jump14.28 mCentral American and Caribbean ChampionshipsSan Juan, Puerto Rico 2ndTriple jump14.12 m wWorld ChampionshipsAthens, Greece13th (q)Triple jump14.09 m (0.0 m/s)1998Ibero American ChampionshipsLisbon, Portugal1stTriple jump14.07 m2000Olympic GamesSydney4thTriple jump14.30 m (−0.9 m/s)2003World Athletics FinalMonte Carlo, Monaco 2ndTriple jump14.99 m (0.2 m/s)Representing 2004World Indoor ChampionshipsBudapest, Hungary 2ndTriple jump14.90 mAfrican ChampionshipsBrazzaville, Congo 1stTriple jump14.90 mOlympic GamesAthens, Greece5thTriple jump14.99 m (0.1 m/s)World Athletics FinalMonte Carlo, Monaco 3rdTriple jump14.92 m (0.2 m/s)2005World ChampionshipsHelsinki, Finland4thTriple jump14.72 m (0.8 m/s)World Athletics FinalMonte Carlo, Monaco6thTriple jump14.26 m (0.8 m/s)2006World Indoor ChampionshipsMoscow, Russia 3rdTriple jump14.86 mAfrican ChampionshipsBambous, Mauritius 1stTriple jump14.71 m w (2.6 m/s)World Athletics FinalStuttgart, Germany 3rdTriple jump14.67 m (−0.1 m/s)World CupAthens, Greece 3rdTriple jump14.78 m (1.0 m/s)2007All Africa GamesAlgiers, Algeria 1stTriple jump14.46 mWorld Athletics FinalStuttgart, Germany4thTriple jump14.41 m (0.3 m/s)Pan Arab GamesCairo, Egypt 2ndHigh jump1.77 m 2ndLong jump6.05 m2009World ChampionshipsBerlin, Germany13th (q)Triple jump14.11 m (0.1 m/s)World Athletics FinalThessaloniki, Greece 4thTriple jump14.39 m (−1.0 m/s)2010World Indoor ChampionshipsDoha, Qatar19th (q)Triple jump12.41 mRepresenting 2011World ChampionshipsDaegu, South Korea5thTriple jump14.50 m (0.4 m/s)2012World Indoor ChampionshipsIstanbul, Turkey 1stTriple jump14.82 mOlympic GamesLondon, United Kingdom5thTriple jump14.48 m (−0.6 m/s)2013European Indoor ChampionshipsGothenburg, Sweden6thTriple jump13.95 mEuropean Team ChampionshipsGateshead, United Kingdom4thTriple jump13.90 m +1.72014European Team ChampionshipsBraunschweig, Germany6thTriple jump13.31 m +0.4Representing 2014Commonwealth GamesGlasgow, United Kingdom7th (q)Triple jump13.29 m