Кіріспе

Рисеймен Степс – британдық романист Арнольд Беннетттің 1923 жылы жарық көрген, сол жылғы Джеймс Тейт Блэк естелік сыйлығының көркем әдебиет номинациясы бойынша жеңімпазы атанған романы. Онда Лондонның Клеркенвелл аймағындағы ескі кітап дүкенінің шағын иесі Генри Эрлфордтың өмірінен бір жыл баяндалады.

Өмірбаян

Арнольд Беннетт кәсіби теңізші емес, әуесқой теңізші болды және Саутгемптондағы ескі кітап дүкенін теңіз саяхаты кезінде тапты. Жаман ауа-райы кемемен жүзуге кедергі келтіргенде ол дүкенге баратын, бір күні ол алты пенске ашкөздер туралы кітап сатып алды. Осы кітап пен дүкен осы романға шабыт берді. Беннетт Лондонның Клеркенвелл ауданын да жақсы көретін, ондағы қарапайым жұмысшы табының өмірі оған өзінің Поттерис қаласындағы бастауын еске салды. Рисейман сатылары Гранвилл алаңына (қазір Гвинн алаңы) ұқсас, оның сатылары Кингс-Кросс жолынан Гранвилл алаңына дейін көтеріледі. Беннетт сипаттаған сатылар "жартылай демалыс алаңымен екі қатарға бөлінген жиырма сатыдан" тұрады, ал Гранвилл алаңының сатылары (төменнен бастап) он бес, ал жартылай демалыс алаңынан кейін тағы он бір саты бар. 1923 жылы шағын саябағы бар тұрғын алаңына айналған Гранвилл алаңы сол кезде Санкт-Филип шіркеуімен безендірілген, ол 1936 жылы бұзылды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Оқиға 1919-1920 жылдары, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін өтеді және бес бөлімге бөлінеді. Ол басты кейіпкер Генри Эрлфордтың өміріндегі соңғы жылмен айналысады – сәл ақсақ, ақшаға қысымшыл кісі, Лондонның Клеркенвелл ауданында, Рисейман Степс орналасқан екінші қол кітап дүкенінің иесі. Генри көрші кондитерлік дүкенді мұра еткен жесір Вайолет Арбқа құпия құмарлық сезінеді. Генри Вайолетке жақындауға тырысқанда, жесір олардың бірдей үй шаруашылығын жүргізетін, адал Элси Сприкетт екенін біледі. Элсидің жігіті, соғыстан қайтқан, психикалық жаралы Джо өзін ұстай алмай, Вайолеттің дүкенінде кесу пышағымен қуалайды, сол кезде Генри Вайолеттің көмек сұрауымен ерлікпен араласады. Вайолет Генриде қаржылық тұрақты болашақты көреді және қысқа уақыттан соң оған үйленуге келіседі. Ал Джо, Элсиге жазылған хатында жазылғандай, жазылғаннан кейін жоғалып кетеді, емделгеннен кейін оны алып келеді дейді. Генридің ақшаға қысымшылдығынан олардың өмірі күннен-күнге нашарлай түседі. Мысалы, Вайолеттің үйлену тойына сыйлық ретінде оның шаңды дүкенін тазалауға он төрт фунт жұмсағанын көргенде, ол қатты таңғалады. Ол тамақтан аз-аздан бастайды, тіпті етке орнына ірімшік жейді және дәрігер мен оның әйелі денсаулығына қарамастан, емделуге барудан бас тартады. Осының бәрі кезінде Элси оларға адал болып қалады, өзінің де қиындықтарына қарамастан – ол Джоны құпия сағынады және түнде тойып жеу үшін тамақ ұрлайды. Олардың өмірі – Генридің ақшаға құмарлығы мен жалтақдығы өзін және әйелін толыққанды жайлап алады – адал қызметші Элси Сприкетт өмірімен салыстырылады, және осы соңғысы, өте кедей болса да, ащы-тұзды оқиғаға өмір мен болашақ сыйлайды.