Киевтің ерекше әкімшілік статусы және жергілікті басқаруы
Legal status and local government of Kyiv
Киев қаласы Украинада ерекше мәртебеге ие. Облысқа бағынбай тікелей үкіметке бағынады, өзін-өзі басқаруда кең өкілеттіктерге ие. Тарихы мен елорда статусы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Киев қаласы Украинаның басқа әкімшілік-аумақтық бірліктерімен салыстырғанда ерекше құқықтық мәртебеге ие. Ең маңызды айырмашылық – қаланың орналасқан облысына (область) функционалдық тұрғыдан тәуелсіздігі. Яғни, Киев Украина Үкіметінің ұлттық деңгейдегі органдарына тікелей бағынады, Киев облысының облыстық деңгейдегі билік органдарын өткізіп жіберіп, бірақ соңғысының әкімшілік және инфрақұрылымдық органдарын орналастырады. Қаланың өзін-өзі басқару институттарының ерекше мәртебесі Киевтің Украина астанасы ретіндегі рөлін көрсетеді, сонымен қатар бұл қаланың КСРО құрамындағы тарихи әкімшілік мәртебесіне негізделген, онда Киев (сол кезде орыс тілінде "Киев" деп жазылатын) республикалық бағыныстағы қала мәртебесіне ие болған. Жергілікті биліктің басшысы (Киев қаласының әкімі) тағайындалмай, сайланады, ал қалалық билік Украинаның басқа аймақтарына қарағанда жергілікті мәселелерде көбірек тәуелсіздікке ие. Украина Президенті Киев қалалық әкімшілігінің басшысын тағайындайды. Қазіргі уақытта Киевтің құқықтық мәртебесі мен жергілікті басқару Украина Конституциясының арнайы ережелерімен, сондай-ақ Украина заңдарының жиынтығымен реттеледі, атап айтқанда – «Украинаның астанасы – қаһарман қала Киев» заңымен, «Жергілікті мемлекеттік басқару туралы» заңымен және «Украинадағы жергілікті өзін-өзі басқару туралы» заңымен. Оның ерекше әкімшілік мәртебесі Украина Конституциясының IX тарауында: «Украинаның аумақтық құрылымы» деп танылған және Украина Парламенті – Жоғарғы Рада қабылдаған заңдарға сәйкес реттеледі. Киевтің жергілікті басқару ауқымы мен құрылымы, сондай-ақ қазіргі Киев қалалық кеңесінің мәртебесі қатал құқықтық және саяси дағдарыстың нысаны болып табылады. Соңғы сайлаудан кейін қалада үстемдік құрған оппозициялық партиялар қалалық кеңестің өкілеттіктерінің мерзімі аяқталды деп есептейді және жаппай наразылық акциялары арқылы оның отырысын өткізуге жасалған әрекеттерді тоқтатады.
The City of Kyiv has a unique legal status compared to the other administrative subdivisions of Ukraine. The most significant difference is that the city is functionally independent of the oblast (province) in which it is located. That is, Kyiv is subordinated directly to the national level branches of the Government of Ukraine, skipping the provincial level authorities of Kyiv Oblast, but hosting the administrative and infrastructure bodies for the latter. The unique standing of the city's institutions of self governance reflects the role of Kyiv as the capital of Ukraine and is also based on the city's historical administrative status within the Soviet Union where Kyiv (spelt "Kiev" in Russian at the time) held the position of a City of republican subordination. The head of the local government (the Mayor of Kyiv) is elected, rather than appointed, and the municipal government has greater latitude in local affairs that elsewhere in Ukraine. The President of Ukraine appoints the Head of Kyiv City Administration. Currently, the legal status and the local government of Kyiv is regulated by the special provisions of the Constitution of Ukraine as well as a combination of Ukrainian laws, namely the Law on the capital of Ukraine Hero City Kyiv, the Law on the local state administration and the Law on local self governance in Ukraine. Its special administrative status is recognized in the Ukrainian Constitution in Chapter IX: Territorial Structure of Ukraine and is governed in accordance with laws passed by Ukraine's parliament, the Verkhovna Rada. The scope and structure of the Kyiv local government and the status of the current Kyiv City Council is the subject of an ongoing bitter legal and political crisis. The oppositional parties that dominate the city after the recent elections consider the City Council term of authority expired and effectively block attempts at its convening through mass protest.
Украинаның әкімшілік бөлінісі бойынша құқықтық мәртебе
Киев – ұлттық деңгейде бағынысты муниципалитет (ресми түрде «арнайы мәртебесі бар қала»), яғни қала тікелей ұлттық деңгейдегі үкіметке бағынады, Киев облысының облыстық деңгейдегі билік органдарына емес, ол қаланы қоршап тұр. Украинада ұлттық деңгейде бағынысты ерекше мәртебесі бар екі муниципалитеттен (екіншісі – Севастополь қаласы, ол да айналасындағы Қырым Автономиялық Республикасынан әкімшілік тұрғысынан тәуелсіз) Киевтің мәртебесі Севастопольдікінен шамалы өзгеше, себебі Севастопольдің жергілікті басқару құзыреті шектеулі. Киев қаласы әкімшілік райондарға (аудандарға) бөлінген, олардың өздерінің орталық және жергілікті мемлекеттік басқару органдары бар, олар белгілі бір мәселелер шеңберінде құзыретті. Райондар – қала басқаруының ең төменгі деңгейі, бірақ кейбір райондардың құрамында географиялық тұрғыдан ерекше «ауылдар» бар (мысалы, орманмен қоршалған). Украинадағы басқа да қалалардағы райондар сияқты, Киев қалалық кеңесі өзінің райондарының билік органдарының құзыретін анықтауға уәкілетті. Дегенмен, райондарды құруға, таратуға немесе олардың әкімшілік шекараларын өзгертуге тек Жоғарғы Рада (парламент) ғана құқылы.
Kyiv is a national level subordinated municipality (officially "a city with special status"), which means that the city is directly subordinated to national level government rather than to the provincial level authorities of Kyiv Oblast, which surrounds the city. Of only two special status municipalities of national level subordination in Ukraine (the other being the city of Sevastopol also administratively independent from the surrounding Autonomous Republic of Crimea) Kyiv's status somewhat differs from the status of Sevastopol as the latter's scope of local government is narrower. Kyiv city itself is divided into administrative raions (districts), which have their own units of central and local government with jurisdiction over a limited scope of affairs. Raions are the lowest level of the city's government although some of the raions include geographically distinct "villages" (e. g., surrounded by forest). As with other raions inside Ukrainian cities, Kyiv City Council is deputed to define the jurisdiction of its raions' authorities. However, only Verkhovna Rada (the parliament) may create, or liquidate the raions, or change their administrative boundaries.
Жергілікті билік
Халық сайлаған Киев қалалық кеңесі – Киевтің қалалық деңгейдегі заң шығарушы органы, ол жергілікті мәселелер бойынша кең құзыреттілікке ие. Кеңеске Киев қаласының әкімі төрағалық етеді, ол жекелеген халық сайлауы арқылы тәуелсіз түрде сайланады. Украина Конституциясына сәйкес, ауылдар мен қалалар басшыларының және осы ауылдар мен қалалар кеңестерінің мүшелерінің өкілеттік мерзімі бес жылды құрайды. Киев қалалық мемлекеттік әкімшілігі – Украинаның астанасы Киевті басқаратын Украина Үкіметінің ұлттық деңгейдегі бөлімшесі, ол "ерекше мәртебесі бар қала" болып табылады. Украина Президенті Қалалық мемлекеттік әкімшілігінің басшысын тағайындайды. Дәстүр бойынша, Украинадағы басқа ұқсас тағайындаулардан өзгеше, бұл тағайындау формалды сипатта болды, себебі Украина Конституциялық соты сайланған қала әкімінің Қалалық мемлекеттік әкімшілігінің басшысы ретінде де тағайындалуы тиіс деп шешті. Бұл ереже бірегей, өйткені Украина бойынша жергілікті әкімшілік басшыларының басқа да ұқсас тағайындаулары президент пен премьер-министрдің келісімімен жасалады; тек Киевте ғана қала әкімі немесе кеңес төрағасы өздерінің сайланған лауазымын жергілікті мемлекеттік әкімшіліктің атқарушы лауазымымен біріктіре алады. Алайда, бұл жүйе 2010 жылы Парламент Президентке әкімдіктің басшысы лауазымына әкімді алмастыруға уәкілеттік берген кезде тоқтатылды. Орталық атқарушы билік сондай-ақ қалалық биліктің ең төменгі деңгейі – аудандарда да өкілдік етіледі. Киевтің әр ауданында мемлекеттік әкімшілік, ішкі істер (полиция) департаменті және басқа да атқарушы органдар бар.
The popularly elected Kyiv City Council is the city level legislative body of Kyiv, with a broad scope of jurisdiction over the local issues. The council is chaired by the Mayor of Kyiv, who is independently elected by a separate popular election. Under the Constitution of Ukraine, the term of office of the heads of villages and towns and the council members of these villages and towns is five years. Kyiv City State Administration is the national level branch of the Government of Ukraine that administers Kyiv, the capital of Ukraine — a "City with special status". The President of Ukraine appoints the Head of the City State Administration. Traditionally, unlike other similar appointments in Ukraine, this appointment was purely formal, because the Constitutional Court of Ukraine ruled that the elected city mayor was to be also appointed as the head of the City State Administration. This provision is unique, as other similar appointments of the local administration chiefs throughout Ukraine are made by the agreement of the president and the prime pinister; only in Kyiv, the mayor or council chairperson may combine their elected position with the executive position in the local State Administration. However, this system was ended in 2010 when Parliament empowered the president to replace the mayor as head of the state administration which the person of the president's choosing. The central executive power is also represented on the lowest raions level of city authority. There are State Administrations, Internal Affairs (police) Department and other executive bodies in each of Kyiv's raions.
Киев облысы мен Киев-Святошин ауданының әкімшілік орталығы
Киевте Киев облысының басқару органдарының көп бөлігі орналасқан (әдетте бұл органдар қала әкімшілігінен бөлек). 2020 жылға дейін Киев сондай-ақ Киев облысының төменгі деңгейдегі Киев Святошин ауданының әкімшілік орталығы болып келді, себебі бұл аудан қала маңындағы, дербес орталық елді мекені жоқ аймақ еді. Киев облысының және бұрынғы Киев Святошин ауданының денсаулық сақтау және басқа да мемлекеттік қызметтер инфрақұрылымы да көбінесе Киев қаласында шоғырланған.
Kyiv hosts most of the governing bodies of Kyiv Oblast (which are generally separate from the city government). Separately, until 2020, Kyiv also served as the administrative center of lower level Kyiv Sviatoshyn Raion (district) of Kyiv Oblast as the former was a purely suburban area lacking a distinct central settlement. Healthcare and other public services infrastructure of Kyiv Oblast and, formerly, Kyiv Sviatoshyn Raion is also located primarily within the city of Kyiv.