Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын католик әулиесі Томас Гарнет (9 қараша 1575 – 23 маусым 1608) – Лондонда өлім жазасына кесілген иезуит дін қызметкері. Ол Сент-Омер және Стонихерст колледжінің алғашқы шейіті (яғни, белгілі бір орынмен байланысты алғашқы шейіт). Ол Тибернде өлімге кесілді және Англия мен Уэльстің қырық шейітінің бірі.
English Roman Catholic saint
Thomas Garnet (9 November 1575 – 23 June 1608) was a Jesuit priest who was executed in London. He is the protomartyr (i. e., the first martyr associated with a place) of Saint Omer and of Stonyhurst College. He was executed at Tyburn and is one of the Forty Martyrs of England and Wales.
Ерте өмір және білім
Томас Гарнет Саутварк қаласындағы көрнекті отбасында дүниеге келді. Оның інісі Генри Гарнет Англиядағы иезуиттердің басшысы болды. Томастың әкесі Ричард Гарнет католиктерге қатысты қатаң шаралар күшейген кезде Оксфордтың Балиол колледжінде оқыды. Оның мысалы, Эдмунд Кэмпион, Роберт Персонс және басқа да ағылшын католиктерін тәрбиелеген Оксфорд студенттерінің бір буынына жетекшілік етті. Томас Сассекс округының Хоршам қаласындағы Коллиер мектебінде оқыды, содан кейін Арундел графы Филипп Ховардтың жартылай бауырларының бірінің жеке қызметшісі болды, бірақ олар англикандық дінге адал болды (яғни, англикандық сенімді қабылдады). Англиядағы колледждер протестанттарға өткендіктен, ағылшын католиктері білім алу үшін континентке баруға мүкіндік алды. Томас 17 жасында 1593 жылы Сент-Омер иезуит колледжінің (1794 жылдан бері Стонихерстте) алғашқы студенттерінің қатарында болды. 1595 жылы ол Вальядолидтегі жаңа ағылшын семинариясы Сент-Олбансқа лайықты деп есептелді. Қаңтар айында ол Каледен Джон Копли, Уильям Уортингтон, Джон Ивресон, Джеймс Томсон және Генри Момпесон сияқты бес адаммен бірге саяхатқа шықты.
Thomas Garnet was born into a prominent family in Southwark. His uncle, Henry Garnet, was the superior of the Jesuits in England. Richard Garnet, Thomas's father, was at Balliol College, Oxford, at the time when great severity began to be used against Catholics. His example provided leadership to a generation of Oxford men which was to produce Edmund Campion, Robert Persons, and other English Catholics. Thomas attended Collyer's School in Horsham, Sussex, and was afterwards a page to one of the half brothers of Philip Howard, Earl of Arundel, who were, however, conformists (i. e. conformed to the Anglican faith). Because English colleges had been turned over to Protestants, English Catholics had an incentive to go to the continent for their education. Thomas, at age 17, was amongst the first students of Saint Omer's Jesuit College (at Stonyhurst since 1794) in 1593. By 1595 he was considered fit for Saint Albans, the new English seminary at Valladolid. In January he set out from Calais with five others from Calais, John Copley, William Worthington, John Ivreson, James Thomson, and Henry Mompesson.
Ла-Манш каналында тұтқындалды
Олар жолсерік ретінде Исаиталық әке Уильям Болдуинды кездестіруге сәті түсті, ол Ottavio Fuscinelli деген лақап атымен Испанияға жасырын түрде бара жатқан еді, бірақ көп ұзамай бақытсыздықтар басталды. Ағылшын каналындағы қатты ауа райынан кейін, олар баспана іздеп Даунсқа қашуға мәжбүр болды. Сол жерде олардың кемесі Елизавета патшайымының кемелерінен келген адамдармен тексерілді және олар кеменің астында жасырынып отырғаны анықталды. Олар дереу тұтқынға алынып, өте қатыгездікпен қарастырылды. Олар Нор айналып Лондонға жіберілді және оларды Эффингемнің екінші лорды, адмирал Чарльз Ховард тексерді.
They were lucky in finding as a travelling companion a Jesuit Father William Baldwin, who was going to Spain in disguise under the alias Ottavio Fuscinelli, but misfortunes soon began. After severe weather in the English Channel, they found themselves obliged to run for shelter to The Downs, where their vessel was searched by men from some of Queen Elizabeth's ships, and they were discovered hiding in the hold. They were immediately made prisoners and treated very roughly. They were sent round the Nore up to London, and were examined by Charles, second Lord Howard of Effingham, the Lord Admiral.
Бальдуин атаның сынағы
Осыдан кейін Болдуин Брайдуэлл түрмесіне жіберілді, онда Елизавета дәуірінің қиыншылықтарын көрсететін оқиғалардың бірі орын алды. Ол Джеймс Аткинсон есімді мойындаушымен кездесті, ол азаптау кезінде бірнеше адамның есімдерін айтып берген еді. Ол өкініш пен қайта азапталу қорқынышымен мазаланды, осы жолы өлімге дейін азапталып, жасаған қателіктері үшін кешірім алмастан өледі деп сескенді. Бұл Болдуинді қиын жағдайға түсірді. Аткинсон тыңшы ма еді? Әлде, ол дінші ретінде Болдуиннің кім екенін білу үшін, оған мойындауға келді ме? Соңында ол Аткинсонның мойындауын тыңдады, ал оның кешірім алған қуанышы жарқырап көзге көрінді. Кейін Аткинсон тағы да азапталды және көз жұмды.
After this Baldwin was sent to Bridewell prison, where one of those incidents occurred that were so representative of the treacherousness of the Elizabethan age. He met a confessor named James Atkinson who, under torture, had divulged names. He was riven by remorse and terror that he would be tortured again, this time to death and would die unabsolved for his betrayals. This placed Baldwin in a real quandary. Was Atkinson a spy? In appealing for a priest to hear his confession was he angling to trick Baldwin into revealing himself as a priest? In the end he heard Atkinson's confession, whose joy at absolution was luminous. Later, Atkinson would suffer further tortures from which he died.
Қашу
Сол кезде оның жас серіктері Кентербери архиепископы Уитгифтке тапсырылды. Ол олардың бірін-бірін қолдағандарын анықтағаннан кейін, оларды жеке-жеке түрлі протестант епископтарына немесе дінтанушыларына жіберді. Тек ең кішісі, Момпесон ғана, мойын бұрды. Қалғандары көптеген оқиғалардан кейін ақырында қашып, континенттегі колледждеріне оралды. Жас Гарнеттің тағдыры белгісіз, бірақ оның Ричард Эдстің үйіне қамауға алынған жас екені болжамдалады. Ол ауырып қалды және белгілі бір күні Оксфордқа қайта қамауға келу үшін кепілдікпен үйіне жіберілді. Бала тағы да қашып кетті, және проблемалардан сақтану үшін тіпті өз әкесінен де жасыруға мәжбүр болды. Соңында ол қайтадан Сент-Омерге жетті, содан кейін 1596 жылы көптеген қашқындардан кейін Вальядолидке барды.
Meantime his young companions had been handed over to Archbishop Whitgift, the Archbishop of Canterbury, who, having found that they encouraged one another, sent them one by one to different Protestant bishops or doctors. Only the youngest, Mompesson, conformed. The rest eventually escaped and returned to their colleges on the continent after many adventures. It is not known for certain what happened to young Garnet, but it seems likely that he was the youth confined to the house of Richard Edes. He fell ill and was sent home under bond to return to custody at Oxford by a certain day. The boy escaped yet again, and to avoid trouble he had then to keep away even from his own father. At last, he reached Saint Omer again, and then went to Valladolid in 1596, after many escapades.
Англияның қауіп-қатерлеріне оралу
1599 жылы 24 жасында діни қызметке бекітілгеннен кейін, "Ағылшынға оралған соң, мен, - дейді ол, - адасқан және нағыз католик шіркеуі туралы білімде қателікке түскен жандарды қайтару үшін, бір жерден екінші жерге саяхаттадым". 1605 жылы оқшаң ұңғын жоспарына байланысты болған қыжыршылық кезінде ол Уорвик маңында Томас Рокууд деген атпен ұсталды, бұл атты ол Кольдхэм Холлдың Амброз Рокуудынан алғанын білді, ол сол кезде оның жеке рухани кеңесшісі болған және, өкінішке орай, бұл жоспарға қатысқан.
After ordination, in 1599, age 24, "returning to England, I wandered", he says, "from place to place, to reduce souls which went astray and were in error as to the knowledge of the true Catholic Church". During the excitement caused by the Gunpowder Plot in 1605 he was arrested near Warwick while going under the name Thomas Rokewood, which he had no doubt assumed from Ambrose Rokewood of Coldham Hall, whose chaplain he then was, and who had, unfortunately, been implicated in the plot.
Түрмеге қамау
Граннет алдымен қақпа үйіне, содан кейін Мұнараға қамалды, онда оны атақты ағасы Генри Граннетке, ағылшын иезуиттерінің басшысына қарсы куәлік беруге мәжбүр ету үшін азаптады. Билік Генри Граннеттің бұл құйрыққа қатысы бар деп күдіктенді, содан кейін ол өлім жазасына кесілді. Томастың бұл құйрықпен байланысы дәлелденбесе де, ол жеті ай Лондон Мұнарасында ұсталды. Осы мерзім аяқталған соң, ол қырық алты басқа дін қызметкерімен бірге кемеге мінгізілді, және оларға 10 шілде 1606 жылы жарияланған патша жарлығы оқылды, онда егер олар елге қайтса, өлім жазасы ескертілді. Содан кейін оларды Ла-Манш арқылы Фландрияға жеткізіп, жағаға түсірді.
Garnet was now imprisoned first in the Gatehouse, then in the Tower, where he was tortured in order to make him give evidence against Henry Garnet, his famous uncle, superior of the English Jesuits, who had recently admitted him into the Society of Jesus. The authorities suspected that Henry Garnet was implicated in the plot, for which suspicion he was later executed. Though no connection with the conspiracy could be proved against Thomas, he was kept in the Tower of London for seven months, at the end of which time he was suddenly put on board ship with forty six other priests, and a royal proclamation, dated 10 July 1606, was read to them, threatening death if they returned. They were then carried across the Channel and set ashore in Flanders.
Континентке қайту, Англияға қайту және шейіт болу
Гарнет енді өзінің ескі мектебіне, Сент-Омерге, содан кейін 1595 жылғы оқиғалардағы серігі, иезуиттердің басшысы Болдуинмен кездесу үшін Брюссельге барды. Әйгілі Болдуин оны Лёвендегі Сент-Джон иезуит жатақ үйіне жіберді, онда ол қабылданған алғашқы жаңадан болды. 1607 жылдың қыркүйегінде ол Англияға қайтарылды, бірақ алты аптадан кейін Роуз деген сенімінен айырылған дін қызметкері оны тұтқындады. Бұл Джеймс патшаның кардинал Белларминмен адалдық анттары туралы дауласып жатқан кезі болды. Гарнетке ант беруге келіссе, өмірін сақтап қалу ұсынылды, бірақ ол берік бас тартты және 32 жасында Тибернде өлім жазасына кесілді, соңғы сөзі "бүгін тірілердің ең бақыттысы менмін" болды. Сент-Омерде сақталған оның қабірлері Француз революциясы кезінде жоғалып кетті. 2020 жылы жабылған Боскомбтағы (Борнмут) Сент-Томас Гарнет жеке мектебі құрылғанда осы әулиеге арналған еді.
Garnet now went to his old school at Saint Omer, then to Brussels to see the superior of the Jesuits, Baldwin, his companion in the adventures of 1595. Father Baldwin sent him to the English Jesuit novitiate, Saint John's, Leuven, in which he was the first novice to be received. In September 1607, he was sent back to England, but was arrested six weeks later by an apostate priest called Rouse. This was the time of King James' controversy with Cardinal Bellarmine about the Oath of Allegiance. Garnet was offered his life if he would take the oath, but he steadfastly refused, and was executed at Tyburn at the age of 32, protesting that he was "the happiest man this day alive". His relics, which were preserved at Saint Omer, were lost during the French Revolution. St. Thomas Garnet's Independent School in Boscombe, Bournemouth, which closed in 2020, was dedicated to the saint at its foundation.