Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1583 1584 1585
1583 1584 1585
ЖЕКЕ ІШІНДЕ ТІЗІМ ЖОҚ
NOTOC
Қаңтар-наурыз
11 қаңтар – Сэр Уолтер Милдмейге Англияның Кембридж қаласында Эммануэль колледжін құруға корольдік лицензия беріледі. 16 қаңтар – 1582 жылдан бері Лондон мұнарасында тұтқында отырған католик дін қызметкері Джордж Хейдок тергеу кезінде Англия шіркеуінің басшысы Елизавета патшаны діннен тайғанын айтқанын мәлімдейді. Ол мемлекетке опасыздық жасады деп айыпталып, 12 ақпанда өлім жазасына кесіледі. 2 ақпан – (Маға айының 6-шы күні, 2126 жыл) Қазіргі Таиландта Аюттхая патшалығының упараджасы, король Махатмарахатхираттың ұлы принц Наресуан, Бирманың королі Нанда Байиннің бұйрығымен Ава патшалығының вице-королі Тадо Минсаудың көтерілісін басу үшін әскерге жетекшілік етеді. Сәуірде келген Наресуан, Нанда патшаның оны өлтіруді бұйырғанын біліп, Бирмаға қарсы көтеріліс бастайды, Бирма-Сиам соғысы күшейеді. 22 ақпан – Негізсіз айыптауларға ұшырағаннан кейін, Константинопольдің Экуменикалық Патриархы және Шығыс Православ шіркеуінің басшысы Еремия II Транос, өзінің епископтарымен бірге қызметтен алынып, Родос аралына жер аударылады. Еремияның орнын Пахомий II Патест иеленеді. 5 наурыз – Швецияның Карлстад қаласы қала мәртебесін алады. 28 наурыз (Е.С. 18 наурыз) – 1533 жылдан бері Ресейді билеген Иван Қауіпті қайтыс болады; оның орнын ұлы Федор басады.
January 11 – Sir Walter Mildmay is given a royal licence to found Emmanuel College, Cambridge in England. January 16 – Roman Catholic priest George Haydock, imprisoned in the Tower of London since 1582, states during an interrogation that he claimed that Queen Elizabeth, leader of the Church of England, was a heretic. Convicted of treason, he is executed on February 12. February 2 – (6th waning moon of the Magha, BE 2126 In what is now Thailand, Prince Naresuan, the Uparaja of the Ayutthaya Kingdom and the son of King Mahathammarachathirat carries out the orders of Burma's King Nanda Bayin, and leads an army to suppress a rebellion by the Viceroy of the Ava Kingdom, Thado Minsaw. Arriving in April, Naresuan learns that King Nanda has ordered Naresuan to be assassinated, and begins his own rebellion against Burma, the Burmese–Siamese War. February 22 – After being falsely accused of various charges, Jeremias II Tranos, leader of the Eastern Orthodox Church as Ecumenical Patriarch of Constantinople, is deposed by his fellow bishops and exiled to the island of Rhodes. Jeremias is replaced by Pachomius II Patestos. March 5 – The city of Karlstad, Sweden gaines city status. March 28 (O. S. March 18) – Ivan the Terrible, ruler of Russia since 1533, dies; he is succeeded as Tsar by his son, Feodor.
Сәуір-маусым
24 сәуір – (Қассон 946 жылы бірінші кеміп бара жатқан күні) Қазіргі Мьянма аумағында Аюттхая патшалығының (қазіргі Таиланд) принці Наресуан Ава патшалығының Тадо Минсау көтерілісін басып тастайды. 11 маусым – Walk (қазіргі Валька және Вальга қалалары, Латвия мен Эстонияда орналасқан), Польша королі Стефан Баториден қала құқығын иеленеді.
April 24 – (1st waning of Kason 946 ME) In what is now Myanmar, Prince Naresuan of the Ayutthaya Kingdom (now Thailand) suppresses the rebellion of Thado Minsaw of the Ava Kingdom. June 11 – Walk (modern day Valka and Valga, towns in Latvia and Estonia respectively), receives city rights from Polish king Stefan Bathory.
шілде-қыркүйек
3 шілде – Испан армиясының Антверпенді қоршауы басталып, 1585 жылғы 17 тамызда Антверпеннің тапсырылуымен 13 айға созылды. 5 шілде – Римде Маронит колледжі құрылды. 10 шілде – Голландия Республикасының штадтхолдері, Голландияның басшысы Виллем ван Оранж Делфт қаласында қанынан айырылды. Балтазар Жерар екі доңғалақты тапанша сатып алып, содан кейін Принсенхофта кездесуге уаде берді, Виллемді жақыннан кеудесіне оқтап, оны қаза қылды. Виллем қол ақаруымен өлтірілген алғашқы мемлекет басшысы болды. 6 тамыз – Ресейдің Сібірді жаулап алуы: 1582 жылы Иван Қорқынышты Сибір хандығын жаулап алу үшін жіберген орыс генералы Ермак Тимофеевич, Сібір билеушісі Кучум ханның басқаруымен жасалған тұзақта өзінің шабуыл жасаған күштерінің барлығынан басқа бір ғана адамымен бірге қаза тапты. 7 тамыз – Перу вице-корольдігіндегі Лима қаласында итальяндық баспагер Антонио Рикардо Оңтүстік Америкада алғашқы баспахананы құруға ресми рұқсат алып, онда алғашқы басылымды – «Прагматиканы» шығарды, ол 1582 жылы қабылданған жаңа Григориан күнтізбесінің қалай жұмыс істейтінін көрсететін төрт беттік сипаттама. 11 тамыз – (Теншо 12, 7-ші айдың 16-шы күні) Жапонияның Еуропаға алғашқы дипломатиялық миссиясы – Теншо елшілігі Португалияға төрт жасөспіріммен бірге келді: Джулиано Накаураи, Мансио Ито, Мартино Хара және Мигель Чижива, олар христиан дініне кірген болатын. 17 қыркүйек – Қазіргі Бельгияда кальвинистік Гент республикасы жеті жылдан кейін оның астанасы Гент 13 айлық қоршаудан кейін түскеннен кейін аяқталды. 1583 жылдың қазан айынан бері республика басшысы Ян ван Хембизе қаланы испандық Нидерландтардың губернаторы Александр Фарнезеге тапсырды.
July 3 – The Siege of Antwerp by the Spanish Army begins and lasts for 13 months until Antwerp's surrender on August 17, 1585. July 5 – The Maronite College is established in Rome. July 10 – Willem van Oranje, the leader of the Dutch Republic as Stadtholder of Holland, is assassinated in Delft. Balthasar Gérard, who bought two wheel lock pistols and then made an appointment with at the Prinsenhof, shoots William in the chest at close range and fatally wounds him, making William the first head of state to be assassinated with a handgun. August 6 – Russian conquest of Siberia: Russian General Yermak Timofeyevich, who had been dispatched by Ivan the Terrible in 1582 to conquer the Khanate of Sibir, is killed along with all but one member of his invading force in an ambush commanded by Kuchum Khan, the ruler of Siberia. August 7 – In Lima in the Viceroyalty of Peru, Italian printer Antonio Ricardo receives official permission to set up the first printing press in South America, and prints the first publication there, Pragmatica, a four page outline of how the new Gregorian calendar (adopted 1582) works. August 11 – (Tenshō 12, 16th day of the 7th month) The Tenshō embassy, Japan's first diplomatic mission to Europe, arrives in Portugal with four teenagers— Julião Nakaura, Mancio Itō, Martinho Hara and Miguel Chijiwa— who had become converts to Christianity. September 17 – In what is now Belgium, the Calvinist Republic of Ghent comes to an end after seven years when its capital, Ghent, falls following a siege of 13 months. Jan van Hembyze, leader of the republic since October 1583, surrenders the city to Alexander Farnese, Governor of the Spanish Netherlands.
Қазан-желтоқсан
26 қазан – Хорватия Корольдігіндегі Слюнь шайқасында Ферхад-паша Соколович бастаған Османдық шабуылы хорват әскерлерімен тойтарылды, оларға Хабсбург монархиясының әскерлері көмектесті. 23 қараша – Трокмортон қастандығынан кейін, оның үкіметін құлатуға бағытталған қастандықтан соң, королева Елизавета 1581 жылдан бері Англияның Ұлы палатасының жаңа сессиясын шақырады. Ол Джон Пакерингті 460 мүшесі бар Ұлы палатаның спикері етіп тағайындайды. Парламент королеваның қауіпсіздігі туралы заң мен иезуиттер туралы заңды 1584 жылы қабылдады. 24 қараша – Альберт Фонтенэй Шотландия королевасы Мэриге шифрланған хат жібереді, ол Бэбингтон қастандығы кезінде мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен сотталу кезінде оған қарсы басты дәлел болады. 1586 жылы Жером Паскье қудалаудан құтылу үшін Англия үкіметінің куәгері болғаннан кейін хатты ашып, Мэриді королева Елизаветаны өлтіруге және Англия үкіметін құлатуға тырысқаны үшін кінәлі деп табады. 31 желтоқсан – Француз католик лигасы мен Испания арасында Жоинвиль шарты құпия түрде қол қойылады.
October 26 – At the Battle of Slunj in the Kingdom of Croatia, an Ottoman invasion led by Ferhad Pasha Sokolović is turned back by Croatian forces, aided by troops of the Habsburg monarchy. November 23 – In the wake of the Throckmorton plot to overthrow her government, Queen Elizabeth convenes a new session of the English House of Commons since 1581. John Puckering is appointed by her as the Speaker of the House of Commons, which has 460 members. The parliament passes the Safety of the Queen Act and the Jesuits Act 1584,
November 24 – Albert Fontenay sends an enciphered letter to Mary, Queen of Scots that will become the chief evidence against her in her trial for treason during the Babington Plot. After becoming a witness for the English government in return for immunity from prosecution, Jérôme Pasquier will decipher the letter in 1586, leading to Mary's conviction for an attempt to assassinate Queen Elizabeth and to overthrow the English government. December 31 – The Treaty of Joinville is signed secretly between the French Catholic League and Spain.
Күні белгісіз
Рату Хиджау Малай Патани патшалығының билеуші патшайымы болады. Бельгиялық картограф және географ Абрахам Ортелиус өзінің "Theatrum Orbis Terrarum" атласында Мин әулеті дәуіріндегі мачталары мен желкендері бар қытай күймелерін бейнелейді; осыған сәйкес, кейінгі батыс авторлары да осы ерекше қытайлық ойлап табуға назар аударады. Осы жыл, итальяндық дінбұзар Жакопо Брокардоның пікірінше, жаңа үлкен циклдің ахираттық басталуы деп есептеледі.
Ratu Hijau becomes queen regnant of the Malay Patani Kingdom. Belgian cartographer and geographer Abraham Ortelius features Ming dynasty era Chinese carriages with masts and sails, in his atlas Theatrum Orbis Terrarum; concurrent and later Western writers also take note of this peculiar Chinese invention. This year, according to Italian heretic Jacopo Brocardo, is regarded as an apocalyptic inauguration of a major new cycle.</onlyinclude>