Кіріспе

Органикалық химияда α-галокетон – кетон тобынан немесе, жалпы алғанда, карбонил тобынан және α-позициядағы галоген тобынан тұратын функционалдық топ. α-Галокетондар алкилдеуші заттар болып табылады. Көзге түсетін α-галокетондарға фенацил бромиді және хлорацетон жатады.

Құрылымы

Жалпы құрылымы RR′C(X)C(=O)R, мұнда R – алкил немесе арил тобы, ал X – кез келген галоген. Галокетонның ең қолайлы конформациясы – галоген мен карбонил тобының бір жазықтықта орналасқан цизоидты түрі, себебі карбонил алкил тобымен стерикалық кедергі көбінесе зор болады.

Реакциялар

Олардың алкилдеу белсенділігін ацетондағы калий йодидімен реакциялар көрсетеді, хлорацетон 1-хлоропропаннан 36 000 есе жылдам реакцияға түседі. Галокетондар Перков реакциясында фосфиттермен әрекеттеседі. Галокетонды редуктивті дегалогенирлеу кезінде гало тобы алынып тасталуы мүмкін. α-Галокетондар гидразинмен өңдеу арқылы алкендерге айналуы мүмкін. Екі электронды тартып алушы топтың (карбонил және галоид) болуынан α-сутегі қышқылды болады. Бұл қасиет Фаворскийдің қайта орналасуында қолданылады, онда негіз алдымен қышқыл α-сутегін бөліп алады, ал нәтижедегі карбанион галогенді ығыстырып шығарады. Галокетон мен альдегидтер арасындағы алдоль реакциясында бастапқы реакция өнімі галогидрин болады, ол кейіннен базаның қатысуымен оксиранға айналады. α-Галокетондар аминдермен α-галоимин қалыптастыру үшін реакцияға түседі, оны гидролиз арқылы бастапқы галокетонға қайта түрлендіруге болады, сондықтан галоиминдер галокетонның маскаланған түрі ретінде қолданылуы мүмкін. Бұл, бастапқы галокетондармен тікелей орындау мүмкін емес кейбір химиялық өзгерістерге қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Гетероциклдердің прекурсорлары

Галокетондар бірнеше реакция түрлеріне қатысады, әсіресе олар бифункционалды, екі электрофильді орынға (α-көміртек және карбонилдік көміртек) ие болғандықтан. Осы екі жақтылықтың бір көрінісі ретінде, олар гетероциклдерге прекурсорлар болып табылады. Тиазолдар хлорацетонның тиоамидтермен реакциясынан туындайды. Аминотиазолдар да 2-хлоркетондардың тиомочевинамен реакциясы арқылы өндіріледі. Пиррольдер галокетондардың дикарбонилдермен және аммиакпен Ханцш пирроль синтезінде реакцияласуы арқылы синтезделеді.