Кіріспе

1942 жылы түсірілген фильм

"Мумияның қабірі" – 1942 жылы түсірілген америкалық қорқыныш фильмі, режиссері Харольд Янг, басты рөлде Лон Чейни-младший Харрис мумиясының рөлінде. Оқиға "Мумияның қолы" фильмінен 30 жыл өткен соң өрбуде, онда Андохеб (Джордж Зукко) аман қалған және Массачусетс штатының Мэплтон қаласында Стивен Баннингке (Дик Форан) және оның барлық отбасына кек алуды жоспарлайды. Бас діни қызметкер Мехмет Бейдің (Турхан Бей) көмегімен Андохеб және мумия Харрис (Лон Чейни-младший) Бей зираттың күзетшісі болып жұмысқа орналасады. Алғашқы толық айда мумияға тана жапырақтары беріледі, бұл оған Баннингтердің үйіне еніп, қарт Стивенді өлтіруге мүмкіндік береді. Баннингтің ұлы Андохеб пен Харристі тоқтату үшін Мысырға жасалған алғашқы Баннинг экспедициясының қатысушыларының бірі Бейб Хансоннан (Уоллас Форд) көмек сұрайды. Лон Чейни-младший 1942 жылы Universal Pictures компаниясымен келісімшартын жаңартты және "Мумияның қабірі" фильмінде Харрис мумиясының рөлін алғаш рет ойнады, бұл рөлді ол фильмнің жалғасы "Мумияның көлеңкесі" және "Мумияның қарғысы" фильмдерінде де қайталады. Фильм 1942 жылдың 1 маусымынан маусымның ортасына дейін түсірілді, сондай-ақ бұл сериядағы алдыңғы фильм "Мумияның қолы" мен "Франкенштейннен" алынған кадрларды қамтиды.

Сюжет

Ананка ханшайымының қабірін тапқаннан кейін, Ананканың бұрынғы жары Харистің тірі мумиясымен және оның бас жұбысы Андохебпен болған қақтығыстан кейін отыз жыл өткен соң, Массачусетс археологы Стив Баннинг оқиғаны отбасына және кешкі қонақтарына үйінде айтады. Ол құбыжықтың сәтті жойылғаны туралы әңгімесін аяқтағанда, көрініс Египет қабірлеріне қайта оралады. Өздерінің жойылғанын сезген Андохеб Харис туралы аңызды өзінің ізбасары Мехмет Бейге түсіндіреді. Тана жапырақтарын қолдану туралы нұсқауларды бергеннен кейін және Баннинг экспедициясының қалған мүшелерін және олардың ұрпақтарын жою міндетін тапсырғаннан кейін, Андохеб қайтыс болады. Бей мен Харис Египеттен АҚШ-қа сапарға шығады. Бей Мейплтон зиратында қараушы болып жұмысқа орналасады, дүкен ашып, Хариске тана тұндырмасын береді. Құбыжық Ананканың қабірін қорлағаны үшін кек алуға асығады. Оның алғашқы құрбаны – Баннингтің өзі, ол қарт археолог төсекке дайындалып жатқанда оны өлтіреді. Шериф пен сот медициналық сарапшысы кім өлтіргенін анықтай алмағандықтан, журналистер оқиға туралы көбірек білу үшін Мейплтонға жиналады. Бейб Хансон досының өлімі туралы естігеннен кейін оқиға орнына жетеді. Стивтің қарындасы Джейн Баннинг өлтірілгенде, Хансон оның мумияның ісі екеніне көз жеткізеді. Шериф пен сот медициналық сарапшысымен кездескенде Хансон оларды кінәлінің кім екеніне сендіре алмайды. Ол жергілікті бардағы газетшіге оқиғасын айтады, бірақ қуғын мен күрестен кейін Харис оны дереу өлтіреді. Доктор Джон Баннинг, Стивен Баннингтің ұлы, профессор Норманнан құрбандардың мойнында табылған «сұр іздің» сырына көмек сұрайды. Норманның зертханалық сынақтары Хансонның дұрыс екенін көрсетеді: зат мумиядан келген саңырауқұлақ екені анықталады. Ал Бейдің өзіндік жоспары бар. Баннинг пен оның сүйіктісі Изобель Эванс үйленуге дайындалып жатқанын білген ол олардың тойын бұзуды көздейді. Бейдің өзі Изобельге ғашық болып, Харисті оны өзіне әкелуге жібереді. Харис бастапқыда қарсылық көрсетеді, бірақ ақырында Бейдің бұйрығына бағынады. Түннің қараңғысында құбыжық Evans үйіне жасырын кіріп, есінен айныған қызды зират күзетшісінің үйіне алып кетеді. Бей Изобельге өзінің жоспарын ашып айтады, ол оның әйелі болады, «Карнак бас жұбысы» болып, оған патшалық әулеттің мұрагерін табады. Баннинг пен қала тұрғындары жақында келген египеттік иммигранттың қылмыстарға қатысы болуы мүмкін деп ойлайды. Олар Бейді қоршап алып, күзетшінің үйінің сыртында қарсы тұрады. Харис Изобельмен бірге көзге түспей қашып кетеді, ал Бей Баннингті атуға тырысады, бірақ шериф оны атып өлтіреді. Құбыжық Баннингтің үйіне бет алғанын көреді, ал топ оны қуа бастайды, көптеген адамдар шамдарды алып жүреді. Үй ішінде Баннинг Хариспен күреседі және оны шаммен ұстап тұрып, Изобельді мумияның қолынан құтқарады, бірақ байқамай кейбір перделерге от қояды. Шериф пен сот медициналық сарапшысының көмегімен Джон мен Изобель тор арқылы қашып кетеді, ал Харис оларды жоғарғы қабаттағы балконға қуып шығады. Қала тұрғындары мумияның да қашуына жол бермей, оған қосымша шамдар лақтырады, ал құбыжық толығымен өртенген үйдің алауында қаза табады. Баннинг пен Изобель көп ұзамай үйленеді, өйткені ол әскерге шақыру қағазын алды және Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет ету үшін тіркелуі керек.

Өндіріс

"Мумия қабірінің" режиссері – 1930 жылдары Англияда жұмыс істеген бұрынғы фильм монтажшысы, Александр Корданың "Қызыл пернель" сияқты фильмдерімен бірге жұмыс істеген. Оның Голливудтағы режиссерлік жұмысы көбінесе "Б" класты фильмдерден тұрды, оның ішінде "Мумия қабірі" де бар. Экрандағы титрлер мен замандас сыншылар Джордж Робинсонды оператор ретінде көрсетеді, ал "Голливуд Репортерінің" алғашқы өндіріс кестелері Гарри Ньюманды көрсеткен. Лон Чейни кіші 1942 жылдың ақпан айында Universal Pictures компаниясымен келісімшартын жаңартты және "Мумия қабірінде" алғаш рет Мумия рөлінде пайда болды, бұл рөлді ол "Мумияның қарғысы" және "Мумияның көлеңкесі" атты екі Universal фильмінде қайталады. Жақында АҚШ азаматтығын алған Уоллес Форд Бейб Хансон рөлін қайта ойнады. Фильмнің түсірілімі 1 маусымда басталып, 1942 жылдың маусым айының ортасында аяқталды. Фильмнің кейбір бөлімдері бұрынғы Universal Pictures фильмдерінен алынған материалдарды пайдаланады. Бұл "Мумияның қолы", "Франкенштейн", "Франкенштейннің жартысы" және "Франкенштейннің рухы" фильмдерінен алынған кадрларды қамтиды, ал фильмнің музыкалық қосымшасы "Көрінбейтін әйел" үшін жазылған музыканың бөліктерін де қамтиды. Сонымен қатар, Universal студиясының артқы жағында орналасқан Шелби үйі, алғашқыда 1927 жылғы "Том қалыңдығы" фильмі үшін пайдаланылған, Бэннингтердің үйі ретінде қайта қолданылды.

Шығару

"Мумияның қабірі" фильмін Universal Pictures компаниясы көрсетілімге шығарды және 1942 жылдың 23 қазанында экранға шықты. Бұл фильм Night Monster фильмімен бірге көрсетілді.

Қабылдау

Қазіргі кездегі шолулардан Харрисонның есептері «көп нәрсе болады, бірақ қорқыныш жанкүйерлерін таң қалдыратын ештеңе жоқ» деп мәлімдеген, ал «Нью-Йорк Таймс» газетінің Теодор Штраусы «Мумия 3000 жыл өмір сүргеніне таң қалмау керек. Осылай ол тағы да 3000 жыл өмір сүре алады, Құдай сақтасын!» деді. Кейіннен жазылған шолуларда «Универсальді қорқыныштар» кітабының авторлары «Мумияның қабірі» Чейни үшін нашар фильм болғанын айтты, ««Адам-құрбы» фильміне көрсетілген қамқорлық пен талант «Мумияның қабірінде» қатты жетіспейді» және фильм «тек Universal әуесқойлары үшін таныс болғандықтан ғана ойын-сауық ретінде тамашаланады» деп атап өтті. «Мумияның қолы» фильмі «өте қарапайым, амбициясы мен орындалуы жағынан кішкентай болғандықтан, жарнаманың төменгі қатарына лайық» деп бағаланды. AllMovie-дің Ханс Дж. Воллштейн фильмге бес жұлдыздың екісін берді, «бұл Universal-дің қорқыныш фильмдерінің екінші толқынындағы ең жақсысы да, ең нашарсы да емес» деді және «әйтеуір, бандажға оралған монстр не істей алады» деген қорытынды жасады. Сондай-ақ, фильм «әдеттегі Франкенштейннен ашуланған ауыл тұрғындарының қор кадрлары арқылы қайтадан көрінуі қызықты» екенін айтты. Актер Турхан Бей «Мумияның қабірін» көрмегенін мойындады, бірақ кейін ол оны өзінің сүйікті экрандық рөлдерінің бірі деп атады: «Бәлкім, ол менің сүйікті рөлім, себебі ол менің ұлтымға жақын болды. Бұл біздің бес сезімімізбен түсіне алмайтын нәрсеге сенетін жас мысырлық еді. Егер мен рөлдерімді өзім таңдай алсам, мен осындай күшті кейіпкерлерді ойнар едім, ақыл-ойында қандай да бір ерекшеліктері бар немесе қандай да бір себептермен фильмнің оң жақ сюжетіне қарсы әрекет ететін адамдарды».