Кіріспе
Америкалық ақын Хосе Антонио "Тони" Бурсиага (23 тамыз 1940 – 7 қазан 1996) – американдық чикано суретшісі, ақын және жазушы, чикано өзіндігі мен американдық қоғам мәселелерін зерттеген.
José Antonio "Tony" Burciaga (August 23, 1940 – October 7, 1996) was an American Chicano artist, poet, and writer who explored issues of Chicano identity and American society.
Ерте мансап
1960 жылы Бурсиага АҚШ Әуе күштеріне қосылды. Исландияда бір жыл жұмыс істегеннен кейін, ол қызметінің бір бөлігі ретінде көп жазды, содан кейін үш жылға Испанияның Сарагоса қаласына жіберілді. Ол сол жерде испан ақыны Федерико Гарсия Лорканың туындыларын таныды. Әскери қызметін аяқтағаннан кейін, 1968 жылы Техас университетінің Эль-Пасо қаласындағы көркем өнер бакалавры дәрежесін алды және суретші-иллюстратор және график ретінде жұмыс істеуге кірісті, бірінші Техас штатындағы Минерал-Уэллс қаласында (кейіннен ол "Испан тіліндегі байланыс" бағанында "Минерал-Уэллс – жақын және алыс естелік" деп жазған тәжірибесі), содан кейін Вашингтон қаласында Чикано қозғалысына қатысып, 1972 жылы Сесилия Пресиадомен танысты, оған үйленді.
Жазушылық мансап
1974 жылы Калифорнияға көшіп келгеннен кейін, Сесилия Стэнфорд университетінде жұмыс істей алғандықтан, Бурсиага жергілікті журналдар мен газеттерге рецензиялар мен мақалалар жаза бастады. 1985 жылы ол "Hispanic Link" және "Pacific News Service" синдикаттық бағанына тәуелсіз автор болып жұмыс істеді. 1984 жылдың 5 мамырында Сан-Францискодағы Миссия ауданындағы Galería de la Raza-да Марга Гомес, Моника Паласиос, Ричард Монтоя, Рик Салинас және Герберт Сигуэнзамен бірге "Culture Clash" латино комедиялық труппасын құруға көмектесті. Тони 1988 жылға дейін топпен бірге өнер көрсетуді жалғастырды. Тони мен Сесилия Бурсиага Стэнфорд университетінің жанында тұрды, онда Сесилия әртүрлі лауазымдарда қызмет етті, соның ішінде аспирантура деканы, факультет істері жөніндегі проректор және Чикано істері жөніндегі директор ретінде президенттің көмекшісі болды. Өзінің лауазымында ол Стэнфордтағы Чикано қауымдастығын қолдау мен қалыптастыруда, соның ішінде Чикано/латино студенттік орталығы El Centro Chicano-ны құруда өте белсенді болды. Тони Бурсиага жазу және сурет салуды жалғастырды. 1985 жылы Тони мен Сесилия Чикано тақырыбындағы бірегей жатақхана – Casa Zapata-да резидент-феллоулар болды, онда тұрғындардың шамамен жартысы Чикано студенттері болды. Тони, Сесилия және олардың екі баласы жатақханаға жалғасқан кішкентай пәтерде тұрды. Жатақханада Чикано және латино мәдениетіне қатысты түрлі білім беру шаралары мен жиналыстар өткізілді, сонымен қатар қабырғалық сурет өнерімен де танымал болды. Casa Zapata-да Бурсиага осы дәстүрге үлес қосты және студенттермен бірнеше қабырғалық суреттерді жасады. Оның ең танымал фрескасы – Casa Zapata асханасындағы сыншылардың мақтанышымен "Chicano Heroes соңғы кешкі асы". Студенттер жатақханада өздерінің кейіпкерлері туралы сауалнама толтырды, содан кейін Бурсиага бұл тұлғаларды "Соңғы кешкі ас" көрінісінде үстелдің айналасына отырғызды. Бұл суретте Сор Хуана Инес де ла Круз, Игнасио Сарагоса, Сезар Чавес, Че Гевара, Мартин Лютер Кинг және басқалар бар. Бұл сурет "Жүгері тарихы" деп аталатын үлкен қабырғалық суреттің бір бөлігі. Екі Бурсиага 1994 жылға дейін резидент-феллоулар қызметін атқарды. Жазушы ретінде Бурсиага 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында бірнеше кітап жариялау арқылы сәттілікке жетті. "Weedee Peepo" (1988), "Drink Cultura" (1993) және "Spilling the Beans" (1995) – бұл әлеуметтік мәселелерді зерттейтін очерктер жинағы, олар екі тілділік ақыл-ойы мен даналығын біріктіреді. 1992 жылы шыққан "Документтелмеген махаббат" атты өлең кітабы "Американдық кітап" сыйлығын жеңіп алды. Өзінің жазбалары арқылы ол Сан-Франциско шығанағындағы әлеуметтік әділдік үшін әртүрлі қоғамдық іс-шараларда, соның ішінде Шығыс Пало-Альто, Редвуд Сити және Сан-Хоседе үнемі сөйлейді. Бурсиага әлеуметтік әділдікті қолдау іс-шараларына белсене араласты, оның ішінде Калифорнияның 187-жобасы және басқа да ағылшын тіліне қатысты саясаттар сияқты иммиграцияға қарсы қозғалыстарға қарсы болды. 1995 жылы, қатерлі ісіктен айыққан кезде, Бурсиага әдебиет саласындағы испан мұрасы сыйлығын жеңіп алды. Бурсиага 1996 жылдың 7 қазанында қайтыс болды. Ол кезде ол өзінің алғашқы романын жазып жүрді, ол Техас штатының Эль-Пасо қаласында өскен достары туралы. 1997 жылы "In Few Words/ En Pocas Palabras: A Compendium of Latino Folk Wit and Wisdom" атты еңбегі оның қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. Бурсиаганың мурал суретшісі, ақын, журналист және юморист ретіндегі табысы оның көп қырлылығы мен тілге деген шеберлігімен байланысты. Ол әлеуметтік сынды және өзінің шеттену сезімін білдіру үшін испан, ағылшын және екеуінің бірігуінде жазды. Франсиско Ломели мен Дональдо Уриосте өзінің "Тынықсыз жыландар" (1976) атты поэзиясын қарастырып, оның өлеңдері "жекеленген немесе елемей қалған шындықтарды сынау мақсатында ирониялық сезіммен қуатталған" деді. Оның сын көзқарасы тиімді, өйткені оның шабуылдары популисттік немесе абстрактілі мәлімдемелерден аулақ. Бурсиаганың жазушы ретіндегі тартымдылығы оның әзіл-сықақ сезімінен туындады, ол оны әлі де расизм мен кемсіту дәстүрлеріне берік тұрып жатқан жүйенің қатаңдығын сатиралық етіп көрсету үшін пайдаланды. Көптеген ерекшеліктер болмаса, оның тақырыптары саяси және әлеуметтік, Рикардо Санчес, Абелардо Барриентос Дельгадо және Раймундо "Тигр" Перес сияқты ақындардың ертедегі күресші дауыстарын еске түсіреді, бірақ Бурсиага Санчестің ашулылығы мен тілдің өткірлігінен аулақ болды.