Кіріспе

Робертсон v Томсон Корп, 2006 жылы Канада Жоғарғы Сотының дерекқорларда сақталған жарияланған мәтіндердің авторлық құқығына қатысты қабылдаған шешімі. Бұл шешімде газеттің жеке авторлардың мақалаларын жинақтау және реттеу құқығына, сондай-ақ газеттің өзіне авторлық құқығы бар екені айтылды, бірақ ол мақалаларды дерекқорда жариялай алмайды. Дерекқорда жариялау мақалаларды жиынтық туындының контекстінен алып тастайды, демек газеттің авторлық құқығына олардың жариялануы кірмейді.

Өмірбаян

1995 жылы бос қызметкер ретінде жазатын Хизер Робертсон "Глоб энд мейл" газетінің қағаз басылымында жарияланған екі мақала жазды. Кейін газет оның мақалаларының көшірмелерін үш дерекқорға орналастырды, оның ішінде "Глоб энд мейл" мақалаларының онлайн дерекқоры Info Globe Online және Canadian Periodical Index. Аталған дерекқорларда газеттің қағаз басылымының көптеген жақтары қамтылмаған. Оларда жарнамалар, кейбір кестелер, фотосуреттер, иллюстрациялар, фотосуреттерге қосымша мәтін, туылғандар мен қайтыс болғандар туралы хабарламалар, қаржылық кестелер, ауа райы болжамы және кейбір дизайн элементтері болмады. Хизер Робертсон өзінің мақалаларының дерекқорларда болуына наразылық білдіріп, "Глоб энд мейл" газетін өзінің еңбегін рұқсатсыз көшіруі үшін сотқа берді. Бұл іс топтық сот ісі ретінде қарастырылды. Робертсон сонымен қатар "Глоб" газетінің жалақы алатын жазушыларының мүддесін де қорғады. Сот алдындағы мәселе – Робертсонның мақалаларын көшіру "Глоб" газетінің авторлық құқығының бір бөлігі болып табылады ма, әлде көшіру оның өзінің еңбегіндегі авторлық құқығын бұза ма еді.

Төменгі соттың шешімі

Сотта және апелляцияда Робертсонның пайдасына шешім шығарылды. Globe авторлық құқығы арқылы қорғау алу үшін деректер қоры газетті құрауы немесе "кез келген материалдық нысанда газеттің маңызды бөлігінен" тұруы тиіс екені айтылды. Газеттің маңызды бөлігі мақалаларды орналастыру және форматтауда болады, ал мұның көп бөлігі мақалалар деректер қорына енгізілген кезде жойылады. Осылайша, соттар деректер қоры газеттің басқа түрі емес, жаңа туынды екенін анықтады.

Негізгі мәселе

Сот алдымен автордың өзінің мақалаларына авторлық құқығы бар екенін, ал газет оларды қамтитын туындылар жинағына авторлық құқықты иеленгенін мойындады. Осының нәтижесінде, электрондық деректер базасы түпнұсқа мақаланың немесе газеттің қайта көшірмесі ме деген мәселе туды. Содан кейін Сот газеттің өзінің жинағын өзгертуге құқығы болғанымен, мақалаларын газетпен тікелей байланысын жоятындай дәрежеде контекстен шығаруға құқығы жоқ екенін атап өтті. Сот АҚШ Жоғарғы Сотының Тасини ісіндегі шешімімен келісті, онда деректер базасы түпнұсқа жинақталған еңбектің көшірмесі емес деп табылған. Сот олардың нәтижесін анықтаудағы басты фактор Globe газетінің дерекқорға енгізгені емес, пайдаланушының дерекқорға сұраныс жасағанда алған нәтиже екенін баса көрсетті. Шындығында, Сот CD-ROM деректер базасы автордың авторлық құқығын бұзбайтынын анықтады, себебі пайдаланушы белгілі бір мақаланы қарағанда, ол сол күнгі газетке қатысты мақалаларды көрсеткен. Көрнекісі басқа болғанымен, Сот жинақтың мәні сақталғанын түсіндірді. Қорытындысы бойынша, Сот Робертсонның құқықтары оның еңбектерін үш деректер базасының екеуіне қосу арқылы бұзылған деп шешті.

Келіспеушіліктер

Абелла, Ж. деректер базаларының Globe and Mail газетінің баспа нұсқасымен мазмұны жағынан бірдей емеуі мәселесі бойынша ішінара қарсы пікір білдірді. Оның пікірінше, мақалаларды деректер базасына қосу – автордың газет баспасына берген құқықтарын заңды түрде пайдалану болып табылады.