Австралиялық футболдағы 50 метрлік айып таңдаулары және ережелері

Кіріспе

Австралиялық футбол спортында төрешілер бұрыннан берілген еркін соққы немесе ұстау кезінде түрлі бұзушылықтарға 50 метрлік айыппұл қолданады. Ойын ережелері лигаларға 50 метрлік айыппұлдың орнына 25 метрлік айыппұл қолдануға рұқсат береді. Мұны іске асыратын лигалардың мысалдары: Оңтүстік Австралия Ұлттық футбол лигасы (SANFL), Викториялық әуесқойлар футбол қауымдастығы (VAFA), Австралия футбол халықаралық кубогы және Австралия әуесқойлар футбол кеңесі.

Ережелер

Төреші 50 метрлік айыппұл тағайындағанда, ол уақытты тоқтатады, қақпаға қарай түзу сызықпен шамамен елу метрді жүгіріп, жаңа белгіні қояды; егер ойыншы қақпаға 50 метрлік шеңберде болса, белгі қақпа жолағының ортасына орналасады. Ойыншылар сағатты қайта іске қоспас бұрын алаңдағы жағдайды бақылау үшін қысқа уақыт алады. Төреші 50 метрлік айыппұлды өлшеп жатқан кезде ойыншы кез келген сәтте ойынды жалғастыра алады. 50 метрлік айыппұлдар көбінесе уақытты ысырап ету немесе әдепсіз мінез-құлыққа қарсы қолданылады. 50 метрлік айыппұлға алып келуі мүмкін нақты бұзушылықтар: төрешімен пікір таластыру, оның шешіміне қарсы шығу немесе төрешіге қарапайымсыз тіл қолдану; белгі алған ойыншыны тоқтату, яғни ойыншыны ұстап алу немесе қалауынша тез соққы беруіне кедергі келтіру; бос соққы алған ойыншыға допты жылдам және толыққанды қайтармау; командасы бос соққыдан кейін допты алға лақтыру арқылы уақытты ысырап ету; белгісі бар ойыншыға қажетсіз күш қолдану; белгіден өту – белгіде тұрған ойыншы алға жылжуға құқығы жоқ және төрешінің кері шегіну туралы талабына жауап беруі керек; белгіден жүгіру – белгіде тұрмаған қорғаныс ойыншылары, тікелей қарсыласын ұстамайынша, белгіде тұрған ойыншы мен соққыны орындайтын ойыншы арасындағы көзге көрінбейтін сызықтан өте алмайды; қорғалған аймаққа ену – қорғаныс ойыншылары белгіде тұрған ойыншы мен соққыны орындайтын ойыншы арасындағы көзге көрінбейтін сызықтан екі жағынан он метрлік кеңістіктегі дәлізді кесіп өте алмайды немесе онда тұра алмайды, қарсыласын ұстамайынша; ойыншыға 50 метрлік айыппұлды өлшеу кезінде допты жылжытуына кедергі келтіру. Жалпы алғанда, егер қорғаныс командасына қарсы бос соққы тағайындалса, төреші бұзушылық жасаған ойыншыға бос соққыны орындауға мүмкіндік береді немесе допты ұстап тұрған ойыншыға 50 метрлік айыппұл тағайындайды, бұл шабуылдаушы команданы қақпаға жақындатады. Сонымен қатар, ойын барысында жасалған екі түрлі бұзушылық үшін бастапқы бос соққыдан кейін 50 метрлік айыппұл автоматты түрде қолданылады: ойыншының «ойынның келесі әрекетіне» қатысу мүмкіндігін заңсыз шектеу немесе кедергі келтіру, мысалы, ойыншы ашық алаңға жүгіріп бара жатқанда қолмен допты ұстауына кедергі келтіру; алмасу немесе ойыншыларды санау ережесін бұзу. Әйтпесе, 50 метрлік айыппұл бастапқы белгіден немесе бос соққыдан бөлек жасалған бұзушылыққа ғана қолданылады.

When the umpire pays a 50 metre penalty, he calls time off, measures out approximately fifty metres from the spot of the mark by running in a straight line towards the goals, and setting the new mark; if the player is already within 50 metres of goal, the mark becomes the exact centre of the goal line. Players are given a short period of time to follow the play down the field before the clock is restarted. The player can play on at any time while the umpire is measuring out the 50 metre penalty. 50 metre penalties are primarily used to deal with time wasting or unsportsmanlike conduct after a mark or free kick is awarded. Specific infractions which can result in a 50 metre penalty include:
Arguing with, disputing the decision of, or using abusive language towards an umpire. Scragging the player who has taken a mark; that is, to tackle the player or impede him from taking the kick as quickly as he would like. Failing to return the ball quickly and on the full to a player who has been awarded a free kick. Wasting time, deliberately or inadvertently, by kicking the ball forward after one's team has conceded a free kick. Using unnecessary roughness against a player who has already taken a mark. Running over the mark; the man standing on the mark cannot move forward, and must respond if called to recede by the umpire. Running through the mark; other defensive players who are not standing on the mark may not run across the imaginary line between the man standing the mark and the man taking the kick, unless following his direct opponent. Entering the protected zone; defensive players may not impede an opponent by entering or remaining within the corridor of space extending ten metres either side of the imaginary line between the man standing the mark and the man taking the kick, and extending backwards, unless following his direct opponent. Impeding a player while he is advancing the ball as part of measuring out a previous 50 metre penalty. More generally, if any free kick is paid against the defensive team while a mark or free kick is being taken, the umpire will either pay the free kick to the violated player at the spot of the foul, or award a 50 metre penalty to the player with the ball, depending upon which penalty brings the attacking team closer to goal. There are also two types of in play infringement for which a 50 metre penalty is automatically applied on top of the initial free kick. These are:
A free kick for illegally holding or impeding a player's ability to participate in the "next act of play", for example by preventing a player from receiving a handball while running into open space. Any free kick resulting from an interchange infringement or head count. Otherwise, a 50 metre penalty can only be applied to an infringement which is separate to the initial mark or free kick.

Тарих

Он бес ярдтық айыппұлды алғаш рет 1939 жылы Виктория футбол қауымдастығы жоғары деңгейде енгізді, бұл Австралиялық футбол ережелерінің бәсекелес кодексіндегі ережелердің бірі болды. Бұл ереже төрешіге белгіден асып кеткен немесе белгіде уақытын өткізген ойыншыны жазалау құралын беру мақсатымен енгізілді; сол кездегі стандартты ережелерге сәйкес, мұндай бұзушылықтарды тек есеп беру арқылы анықтауға болар еді. Австралия Ұлттық футбол кеңесі 1954 жылы осы ережені ұлттық ережелерге енгізді (лигалар 1955 жылы қолдана бастады), ол уақытты ысырап етуге және белгіде тұрған ойыншыға жасалған кешіккен, қатыгез тәсілдерге қолданылды. 1988 жылы он бес метрлік айыппұл уақытты ысырап ету мен ойыншыны қатыгездікпен ұстауды тоқтату үшін жеткіліксіз деп танылғандықтан, ұзындығы 50 метрге дейін ұзартылды. 2022 жылғы AFL маусымында AFL төрешілерге қарсы күресті күшейткендіктен, төрешілерге оларға наразылық білдірген немесе физикалық түрде қарсылық көрсеткен ойыншыларды, мысалы, қолдарын көтеру арқылы жазалауға рұхсат берілді. 50 метрлік айыппұлдың салыстырмалы түрде шағын бұзушылықтар үшін жиі қолданылуы ереже қаншалықты қатаң екендігі туралы сұрақтарды тудырып, 25 метрлік айыппұл енгізу туралы талқылауға әкелді. Бұрынғы AFL жаттықтырушылары Кевин Шиди мен Ли Мэтьюс кішігірім құқық бұзушылықтар үшін айыппұлдың жиі қолданылуын ескере отырып, 25 метрлік жаңа айыппұлды енгізуді қолдады.

Негізгі себептері

Елу метр – ұзақ соққының орташа ұзындығы. 50 метрлік айыппұл тек белгі алған немесе бос соққы алған ойыншыларға ғана беріледі, сондықтан бұл айыппұл алаңның төменгі жағына ұзақ пас бергенмен тең (ойын алаңы 150 метрден асатын). Бұл түсінік елу метрлік ұзындықты кіші жастағылар үшін тиісті мәнге бейімдеуге мүмкіндік береді. Көп жағдайда ойыншы 50 метрлік айыппұл алу үшін бос соққы немесе белгі ие болуы керек. Көрермендер ойыннан тыс жағдайда немесе белгі үшін күресте ойыншы жарақаттанса, көбінесе "елу!" деп шулайды, бірақ белгі алынбаса, елу метр берілмейді. 2000 жылы осы ережеге ерекшелік жасалды, онда күрес емес құқық бұзушылық үшін есепке алынған кез келген ойыншыға 50 метрлік айыппұл автоматты түрде тағайындалды. Бірақ бұл өзгеріс аса танымал болмағандықтан, он жеті турдан кейін күшін жойды. AFL әйелдер футболын бағалаушылардың кейбіреулері 50 метрлік айыппұлды әйелдер ойыны үшін тым қатал деп санайды, себебі ол шамамен екі орташа соққы ұзындығына тең, және әйелдер ойынындағы ұпай саны ерлер ойынына қарағанда әлдеқайда төмен болғандықтан, 50 метрлік айыппұлдан соққан голдар нәтижеге үлкен әсер етеді. 2020 жылғы AFLW маусымында төртінші турға дейін лигадағы голдардың 5,6% 50 метрлік айыппұлдардан соқылды, ал 2019 жылғы AFL ерлер маусымында бұл көрсеткіш тек 2,7% болды.

АФЛ

Ең танымал 15 метрлік айыппұл 1987 жылғы алдын ала финалда болды, Мельбурнның Джим Стайнз Готорнға қарсы белгіге жүгіріп кеткен кезде. Гэри Баккенараға, соңғы сиренадан кейін Хоторнның жеңіске жетуі үшін 55 метрлік гол қажет болды, ол голға 15 метрге жақындатылды. Баккенара голды соқты, осылайша Хоторн ірі финалға өтті. 2005 жылы Эссендонның Марк Джонсон Сиднейдің қарсыласы ойыншыны «әлсіз итті» деп атағанда, ол тұрып, еркін соққы үшін ойнаған кезде, Сиднейдің ойыншысына 50 метрлік айыппұл салынды. Сондай-ақ, Джонсон төрешіге тіл тигізіп, шешімге әсер еткен болуы мүмкін деп есептелді. 2006 жылы Сент-Килда мен Фримантелдің «Сирэнгейт» матчында, 5-турда, Сент-Килданың шабуылшысы Фрейзер Гериг төрешімен дауласып, бес рет тікелей еркін соққыдан бас тартты: қорғаныс қақпасының алаңына еркін соққы, үш рет 50 метрлік айыппұл (алаңның бүкіл ұзындығын қамтиды, Фримантелге гол мүмкіндігін берді) және Фримантелге голдан кейін қосымша еркін соққы. 2007 жылы 1-турда төреші Стюарт Венн «Кенгуруз» клубының Шэннон Грант ұпай салғаннан кейін, ойынның үш минуты қалғанда, Коллингвудтың Хит Шоуға қарсы қысқа 50 метрлік айыппұл тағайындады. Венн Шоуды қақпа сызығында болуы керек болған жерде, соққы сызығында орналастырды. Грант 15 метрлік соққыдан мүлтiрді, ал «Кенгуруз» ойынды үш ұпаймен жоғалтты. 2009 жылы 11-турда Сидней Суонс командасының Барри Холл Хоторнның Джаррид Ругхедтің мойнына қолын тигізіп, үш рет 50 метрлік айыппұл алды, ол өз қақпасының ішіне түсті. Холл бапшысының жанына отырды, ал Сидней матчты он бір ұпаймен жоғалтты. 2017 жылы 15-турда және Домен стадионында өткен матчтың соңында Сент-Килданың шабуылшысы Тим Мембрей 50 метрден кейін белгі алды, содан кейін командаласы Ник Ривольдт Фримантелдің Гриффин Логтен допты қайтарып беруді сұрады, оны Ривольдт белгі алғанын ойлатып алдады. Лог уақытты ысырап еткені үшін 50 метрлік айыппұл алды, содан кейін Мембри гол соқты, «Сентс» тоғыз ұпаймен жеңіске жетті. 2022 жылы 5-турда төртінші кезеңде даулы 50 метрлік айыппұл салынды, өйткені «Арсланның» қорғаушысы Харрис Эндрюс Коллингвудтың Дарси Мур сет соққы алуға дайындалып тұрғанда, белгіде тұрғанда 50 метрлік айыппұл алды. Эндрюс неге жазаланғанын түсінбеді, төреші Эндрю Стивенс оның қолын демонстративті түрде созғаны үшін екенін түсіндірді. Бұл ойыншыларды, комментаторларды және жанкүйерлерді шатастырды, өйткені көптеген адамдар ойыншы тек сөйлесу үшін айналғанын ойлады. 2022 жылғы маусымда жаңа ереже бойынша, физикалық қарсылық көрсеткен ойыншыларға 50 метрлік айыппұл салынуы мүмкін. 2022 жылы 7-турда «Джайантс» клубының ойыншысы Кейт Ширлауға қарсыласының қолынан допты тартып алғаны үшін 50 метрлік айыппұл салынды, бұл теледидар комментаторлары байқамады, олар бұл Бианка Якобссонға қарсы болды деп есептеді. Бұл айыппұл Смиттиді голға 20 метрден аз қашықтыққа жеткізді, ол ойынды жеңіп алған гол соқты, AFL әйелдер тарихында 50 метрлік айыппұлдан кейін сирена соққаннан кейін гол соққан алғашқы ойыншы болды. Бұл оның командасына екі ұпаймен жеңіс сыйлады.

The most famous 15 metre penalty occurred in the 1987 preliminary final, in an incident where Melbourne's Jim Stynes ran across the mark against Hawthorn. Gary Buckenara, needing a 55 metre goal after the final siren for Hawthorn to steal the victory, was brought 15 metres closer to goal. Buckenara converted the goal, advancing Hawthorn to the Grand Final. In 2005 an incident where Essendon's Mark Johnson called an opposition player from Sydney a "weak dog" when he wouldn't get up and was playing for a free kick was rewarded with a 50 metre penalty to the Sydney player. It was also believed Johnson engaged in abusive language with the umpire which may have influenced the decision. During the St Kilda vs Fremantle "Sirengate" match in Round 5, 2006, St Kilda full forward Fraser Gehrig abused and argued with the umpire, gave up five consecutive free kicks: a free kick in defensive goal square, three consecutive 50 metre penalties (spanning the entire length of the field, yielding a certain goal to Fremantle) and an additional free kick to Fremantle after the goal. In Round 1, 2007, umpire Stuart Wenn awarded a short fifty metre penalty against Collingwood's Heath Shaw after a mark by the Kangaroos' Shannon Grant with three minutes remaining on the game. Wenn positioned Shaw approximately on the kick off line when he should have been on the goal line. Grant missed the 15 metre set shot, and the Kangaroos lost the game by three points. In Round 11, 2009, triple 50 metre penalties occurred when Sydney Swans' Barry Hall put his arm around the neck of Hawthorn's Jarryd Roughead, who ended up in his own goal square. Hall was benched beside his coach, and Sydney lost the match by eleven points. In Round 15, 2017, late in the match between and at Domain Stadium, St Kilda forward Tim Membrey took a mark inside 50, and then teammate Nick Riewoldt asked for the ball back from Fremantle's Griffin Logue, fooling the latter into thinking that it was Riewoldt who took the mark. Logue gave away a 50 metre penalty for time wasting, then Membrey kicked the goal to give the Saints a nine point win. In Round 5, 2022, a controversial 50m penalty was awarded in the fourth quarter when Lions defender Harris Andrews gave away a 50m penalty while standing on the mark as Collingwood's Darcy Moore prepared to take a set shot. Andrews was left perplexed as to why he'd been penalised, with the umpire, Andrew Stephens, indicating that it was because he'd extended his arms in a demonstrative manner. This left players, commentators and fans confused, as many thought the player was only turning around to talk. New for the 2022 season, a 50m penalty can be awarded against players who remonstrate physically. In Round 7, 2022, a 50 metre penalty was awarded against 's Kate Shierlaw for an off the ball incident that was initially not picked up by the television commentators, who believed that it went against Bianca Jakobsson for knocking the ball out of player Katherine Smith's hands after she had taken a mark outside the Giants' 50 metre forward arc with ten seconds remaining in the match. The penalty brought Smith to within less than 20 metres from goal, and she would kick the match winning goal, becoming the first player in AFL Women's history to kick a goal after the siren as a result of the 50 metre penalty. It gave her side a two point win.