Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пәкістанның Пәнджаб провинциясындағы аудан.
District in Punjab, Pakistan
2017 жылғы халық санауы бойынша Сахивал ауданында 391 673 отбасы және 2 513 011 адам тұрды. Сахивалда 1000 еркекке 968 әйел шарасы болды, ал сауаттылық деңгейі 61,14% құрады, оның ішінде еркектер үшін 68,70%, әйелдер үшін 53,38%. Қалалық жерлерде 515 684 (20,52%) адам тұрды. 643 516 (25,61%) адам 10 жасқа дейін болды. 2023 жылы ауданда 446 787 үй шаруашылығы және 2 881 811 адам болды.
At the time of the 2017 census, Sahiwal district had 391,673 households and a population of 2,513,011. Sahiwal had a sex ratio of 968 females per 1000 males and a literacy rate of 61.14% 68.70% for males and 53.38% for females. 515,684 (20.52%) lived in urban areas. 643,516 (25.61%) were under 10 years of age. In 2023, the district had 446,787 households and a population of 2,881,811.
Сахивал сүт малы тұқымы
Сахивал тұқымы – зебу немесе дөңгелек мүйізді ірі қараның (Bos Indicus) ең жақсы сүт тұқымы, одан кейін өте ұқсас Қызыл Синди және Бутана тұқымдары келеді. Ол Үнді-Пакистан шекарасында орналасқан құрғақ Пүнжаб аймағында пайда болған, және бұрын "Джангли" деп аталатын малшылар оларды үлкен топтарда ұстаған. Аймаққа суару енгізілгеннен кейін олардың саны азайды, ал фермерлер оларды жұмыс және сүт өндіру үшін пайдаланды. Сахивал облысы Үндістан мен Пәкістанның ең жақсы сүт тұқымдастарының біріне ие. Ол тері құрттарына, ыстыққа төзімді және ішкі және сыртқы паразиттерге қарсы тұрады. Сиырлар бала емізу кезінде орташа есеппен 2270 килограмм сүт береді, тіркелген жағдайларда одан да көп мөлшерде сүт өндіріледі. Ыстыққа төзімділігі мен жоғары сүт өнімділігіне байланысты олар Азияның басқа елдеріне, Африкаға, Кариб аймағына және бүкіл әлемге экспортталды. Олар өгіз ретінде жайлы және баяу, сондықтан оларды ақырын жұмыс істеуге пайдалану ыңғайлы. Түсі қызғылт қоңырдан қызылға дейін, мойнында және төменгі жағында әртүрлі мөлшерде ақ түспен кездеседі. Еркектерде түс басы, аяқтары және құйрығы сияқты дене бөліктеріне қарай қараңғыланады. Сахивал тұқымы 1950 жылдардың басында Жаңа Гвинея арқылы Австралияға жетті. Австралияда Сахивал тұқымы бастапқыда екі мақсатты тұқым ретінде таңдалды. Ол Австралияның екі тропикалық сүт тұқымының – Австралиялық сүт беруші зебу мен Австралиялық Фризиялық Сахивалдың дамуында маңызды рөл атқарды. Қазір Сахивал тұқымдары Австралияда ет өндіру үшін қолданылады, себебі жоғары сапалы Сахивал бұқаларын Bos taurus тұқымдарымен будандастыру нәтижесінде майлы қабаты бар жұқа еттің сапалы өлігі алынады. Сахивал тұқымы – барлық зебу тұқымдарының арасында ең көп сүт беретін және жақсы дамыған сүт безіне ие. Ол кішкентай, тез өсетін бұзауларды туады және қолайсыз климаттық жағдайларға төзімділігімен белгілі.
The Sahiwal cattle breed is the best dairy breed of zebu or humped cattle (Bos Indicus), followed by the very similar Red Sindhi and Butana breeds. It originated in the dry Punjab region which lies along the Indo Pakistani border and was once kept in large herds by herdsmen called "Jaanglees." With the introduction of irrigation to the region their numbers dripped, and farmers used them as draft and dairy animals. The Division Sahiwal has one of the best dairy breeds in India and Pakistan. It is tick resistant, heat tolerant and resistant to internal and external parasites. Cows average 2270 kilograms of milk while suckling a calf and much higher milk yields have been recorded. Due to their heat tolerance and high milk production they have been exported to other Asian countries, Africa, Caribbean and around the world. As oxen, they are docile and slow, making them more useful for slow work. Their colour can range from reddish brown to red, with varying amounts of white on the neck, and the underline. In males, the colour darkens towards the extremities, such as the head, legs and tails. Sahiwal breed arrived in Australia via New Guinea in the early 1950s. In Australia, the Sahiwal breed was initially selected as a dual purpose breed. It played a valuable role in the development of the two Australian tropical dairy breeds, the Australian milking zebu and the Australian Friesian Sahiwal. Sahiwal breeds are now used in Australia for beef production, as crossing high grade Sahiwal sires with Bos taurus animals produced a carcass of lean quality with desirable fat cover. The Sahiwal breed is the heaviest milker of all zebu breeds and displays a well developed udder. It sires small, fast growing calves and is noted for its hardiness under unfavourable climatic conditions.
Хараппа
Археологиялық дәлелдерге сүйенсек, ежелгі өркениеттердің бірі б.з.б. 3300 жылы, Инд аңғары өркениетінің солтүстік қаласы болған Харапаның маңындағы қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай 15 миль (24 км) қашықтықта орналасқан. Харрапа қазір Пенджабтың Сахивал бөліміндегі үлкен ауыл, аудан орталығынан оңтүстік-батысқа қарай 15 миль (24 км) жерде орналасқан. Археологтар ежелгі заманда Хараппа жоғарғы Инд аймағының қалалық орталығы болған деп санайды. Мохенджо-Даро төменгі Инд аңғарына үстемдік еткендей, Ганверивал қазіргі Раджастанның қалалық орталығы болған болуы мүмкін. Хараппадағы алғашқы қазба жұмыстарын 1872–73 жылдары археолог Александр Каннингэм жүргізді, бұл кірпіш тонаушылар қаланың көрінетін қалдықтарын алып кеткеннен кейін екі онжылдық өткен соң болды. Ол түпнұсқасы белгісіз Инду мөрінің табылды. Хараппадағы кең ауқымды алғашқы қазба жұмыстарын 1920 жылы Раи Бахадур Дая Рам Сахни бастады. Оның Мохенджо-Дародағы қазбалары Үндістан субконтинентіндегі ең ертедегі қалалық мәдениеттің бірі ретінде Инд аңғары өркениетіне назар аударды. Оның жұмысын сол онжылдықтың соңында Үндістанның Археологиялық зерттеулер басқармасының Мадхо Саруп Ватс ісі жалғастырды. 1930 жылдары қазба жұмыстары жалғасты. 1946 жылы сэр Мортимер Уилер бекініс қабырғаларын қазып, Инд аңғары өркениетіне дейінгі (Кот Диджиан) алғашқы қоныстарды тапты. 1947 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Хараппаны 1966 жылы Пәкістанның Археологиялық зерттеу департаментінің Мұхаммед Рафик Мұғал қазба жұмыстарымен ашты. 1986 жылы Джордж Ф. Дейлс пен Джонатан Марк Кенойер басшылығымен Хараппа археологиялық жобасы (HARP) Инд аңғарындағы қаланың алғашқы жүйелі, көп салалы қазба жұмыстарын бастады. Жобаның негізгі ерекшеліктері, батыстағы цитадель және шығыс пен оңтүстік-шығысқа қарай "төменгі қаланың" үйінділері көрсетілген. Солтүстікке қарай, жасыл егістіктер бар ойыс белдеу Рави өзенінің ежелгі арнасын көрсетеді, ол бүгін цитадель мен өзен арнасының арасында алты миль (10 км) солтүстікке қарай ағып жатыр. F үйіндісінде қала құрылысының көп бөлігі сақталған; цитадельдің оңтүстігінде шеткі төбелер, Хараппа зираты және Хараппадан кейінгі зират орналасқан. Оңтүстік-шығыста G аймағында шашыраңқы қазба жұмыстары жүргізілді, бірақ Е үйіндісі мен оның айналасы зерттелмеген. Қазба жұмыстарынан тыс қалған аумақ көп. Бұл жердегі ең ертедегі қоныстар б.з.б. 5300 жылға жатады және сол кезден бері бұл аймақта үздірілмейтін қоныстану байқалған.
One of the ancient civilizations on archaeological evidence dated 3300 B. C. 15 mile (24 km) southwest from downtown in suburb of Harapa which was the northern city of Indus Valley civilization. Harrapa is now a large village in the Sahiwal Division of Punjab, 15 mile (24 km) southwest of the district capital. Archaeologists think that in ancient times Harappa was the urban centre in the upper Indus region, much like Mohenjo daro dominated the lower Indus Valley and Ganweriwal might have been the urban centre for what is now Rajasthan. The site at Harappa was first excavated by archaeologist Alexander Cunningham in 1872–73, two decades after Brick Robbers carried off the visible remains of the city. He found an Indus seal of an unknown origin. The first extensive excavations at Harappa were started by Rai Bahadur Daya Ram Sahni in 1920. His excavations at Mohenjo daro called attention to the Indus Valley civilization as one of the earliest urban culture in the Indian subcontinent. His work was followed later in the decade by that of Madho Sarup Vats, also of the Archaeological Survey of India. Excavations continued in the 1930s. In 1946, Sir Mortimer Wheeler excavated the fortification walls and found the first pre Indus Valley civilization (Kot Dijian) deposits. After Independence in 1947, Harappa was excavated by Mohammed Rafique Mughal of the Archaeological Survey Department of Pakistan in 1966. In 1986, the first systematic, multi disciplinary excavations of an Indus Valley city were begun by the Harappa Archaeological Project (HARP), under the direction of George F. Dales and Jonathan Mark Kenoyer. The main features of the plan, the citadel on the west and the mounds of the 'lower city' towards the east and southeast have already been indicated. To the north, a hollowed belt containing green crops marks an old bed of the River Ravi, which today flows six miles (10 km) further north between the citadel and the riverbed, Mound F contains much of the town planning; to the south of the citadel lie the outlying hills, the Harappan cemetery and the post Harappan cemetery. To the southeast, sporadic digging has been carried out in Area G, but the ragged Mound E and its surroundings are unexplored. Most of the site remains unexcavated. The earliest deposits on the site go back to 5300 B. C. and the area seems to have been continuously inhabited ever since.
Климат
Сахивал облысының климаты жазда 45–50 градусқа дейін қатты ыстық, ал қысында 5–10 градусқа дейін суық болады. Облыстың топырағы өте құнарлы. Жауын-шашынның орташа мөлшері шамамен 2000 мм.
The climate of Sahiwal Division is extremely hot, reaching 45–50 degrees Celsius max in summers, and cold in winter down to 5 10 degree Celsius. The soil of the division is very fertile. The average rainfall is about 2000 mm.
Спорт
Сахивал қаласы Мұштақ Ахмед, Манзур Елахи, Заһур Елахи және Салим Елахи сияқты көптеген крикетшілерді өндірді.
Sahiwal has produced many cricketers, such as Mushtaaq Ahmed, Manzoor Elahi, Zahoor Elahi and Saleem Elahi.
Атақты тұрғындар
Пәкістанның алғашқы Нобель сыйлығының иегері Абдус Салам Сахивал дивизиясының Сантокдас қаласында дүниеге келді, бірақ ол Жжанг қаласында өсті. Ол теориялық бөлшектер физикасындағы жетістіктері үшін 1979 жылы физика бойынша Нобель сыйлығымен марапатталды. Ол Чиниот ауданындағы Рабва қаласына жерленген. Қазіргі заманғы урду әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі Мәжит Амджад Сахивалда дүниеге келіп, Лахор мемлекеттік колледжінде білім алды. Ол Сахивалдың жасыл ортасынан шабыттанып, оның ағаштары мен гүлдері туралы жазды. Оның құрметіне саябақ аталған.
Abdus Salam, Pakistan's first Nobel Prize winner, was born in Santokdas, Division Sahiwal, although he grew up in Jhang. He was awarded the 1979 Nobel Prize in Physics for his achievements in theoretical particle physics. He is buried in Rabwah, in the Chiniot district. Majeed Amjad, one of the founding forefathers of modern Urdu literature, was born in Sahiwal and received his education from Government College Lahore. He was inspired by the greenery of Sahiwal and wrote about its trees and greenery. There is a park named for him.