Кіріспе

Брунейдегі дәстүрлі қоныстар Негізгі мемлекеттік лауазымды тұлғалардың немесе ауыл басшыларының есімдері Кампонг Сұлтан Лама, Кампонг Пенгиран Бендахара Лама, Кампонг Пеманча Лама, Кампонг Бакут Сиража Муда, Кампонг Пенгиран Керма Индера Лама, Кампонг Пенгиран Таджуддин Хитам, Кампонг Сетия Негара, Кампонг Сетия және Кампонг Сетия Пахлаван атауларын беру үшін пайдаланылды. Кампонг Пераму, Кампонг Пекилонг Муара және Кампонг Пандай Бези ауылдары өз шеберлерінің есімдерімен аталды. Ол қонысты толығымен тұзды суда салынған деп сипаттады. Онда жиырма бес мың отбасы бар. Үйлердің бәрі ағаштан салынған және биік тіреулерге жерден көтерілген. Голландиялық Оливье ван Норт 1600 жылдың желтоқсанынан 1601 жылдың қаңтарына дейін Брунейде болғанда, үйлерді (әулеттің үйлерін) ағаштан жасалған деп сипаттады және олар соншалықты жеңіл тіреулерге орнатылған, дауыл немесе басқа да жағымсыз жағдай болғанда, оларды өзеннің бір жағынан екінші жағына жылжытуға болады деді. Бұл қоныс, қазіргі Кампонг Айер деп білетініміз, ғасырлар бойы Бруней империясының де-факто астанасының негізгі қоныс ортасы болды. Алайда, бұл рөл британдықтардың келуімен және одан кейінгі империялық ықпалымен, тіпті 20 ғасырдың басына дейін жалғасты. Тек резиденция кезеңінде Кампонг Айер тұрғындарын құрлыққа қоныстануға ынталандыратын бағдарлама енгізіле бастады, бірақ бастапқыда ол сәтті болмады, бірақ кейіннен кеңінен таралып, халықтың айтарлықтай азаюына әкелді. Дегенмен, тұрғындардың көп бөлігі әлі де суда тұрып өмір сүруде. Кампонг Айер екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбалаудан да зардап шекті.

Инфрақұрылымдар

Кампонг Айердегі үйлер су үстіне тікұшақтарға салынған. Олар дәстүрлі түрде ағаштан жасалады және дәстүрлі малай үйлерінің стилін қабылдайды. Үйлердің биіктігі екі қабатқа дейін жете алады. Көпшілігі жекеменшікпен салынған, сондықтан әр үйдің өзіндік стилі болуы мүмкін, ал кейбір мемлекеттік тұрғын үй бағдарламалары аясында салынғандары (әсіресе Кампонг Болкиадағы және Кампонг Луронг Сикунадағы пилоттық жаңарту жобасы бойынша салынған үйлер) құрлықтағы тұрғын үйлерге ұқсас біркелкі стильде. Кампонг Айерде үйлер мен басқа ғимараттарды байланыстыратын, тікұшақтардағы кең жолдар мен жаяу өткелдер желісі бар. Олар ағаштан, бетоннан немесе металл тікұшақтармен салынған. Егер кең су жолдарымен бөлінген аудандарда жаяу өткелдер болмаса, адамдар моторлы қайықтармен қатынасады. Қайықтар көбінесе ағаштан жасалады және дәстүрлі жергілікті стильде болады, бірақ оларға қозғалтқыштар орнатылған. Оларды әдетте "perahu tambang" (аударғанда – "су таксилері") деп атайды, себебі сапар үшін автомобиль таксилеріне ұқсас ақы алынады. Бұл жүйе үйлерге интернет қосылымын жүргізудегі қиындықтарды жою және интернет кабельдерін ұрлаудың алдын алу үшін енгізілді. Кампонг Айерде бастауыш, діни бастауыш және орта білім беретін білім беру мекемелері бар. Әр мукимде кем дегенде бір бастауыш мектеп бар. Сол сияқты, мұсылман оқушыларына діни білім беретін діни мектептер де табылады. Кампонг Айердегі Аванг Семаун орта мектебі – ғимараты суға салынған жалғыз мектеп. Дегенмен, құрлықта салынған Сайидина Умар Әл-Хаттаб орта мектебінің де Кампонг Айердің кейбір ауылдарында оқушылары бар. Басқа да қоғамдық нысандарға мешіттер, полиция бөлімдері және өрт сөндіру бөлімдері жатады. Кампонг Айерде өрт оқиғалары жиі болады, олардың негізгі себептері – ағаштан салынған ғимараттардың өртке оңай тұтануы және электр сымдарының нашарлауы.