Кіріспе

Аугуст Франц Антон Ханс Фрицше (21 сәуір 1900 жыл – 27 қыркүйек 1953 жыл) – нацистік Германияның Пропаганда министрлігіндегі Министрлік директоры. Ол өз заманының ең танымал неміс радиохабаршысы болды, нацистік режимнің көрінеу тартымды және ойын-сауықты жағын көрсету мақсатындағы күш-жігердің бір бөлігі ретінде, және оның дауысын немістердің көпшілігі таныды. Фландрияда қызмет еткен. Соғыстан кейін Грайфсвальд және Берлин университеттерінде оқыды, бірақ емтиханды тапса алмады. 1923 жылы Альфред Гугенберг басқарған консервативті Германия Ұлттық Халық партиясына қосылды және нацистерден көп ерекшеленбеген ұлтшыл көзқарастарды жариялаған Гугенберг Пресс газетінде журналист болып жұмыс істеді. Нацистер билікті басып алғаннан кейін, 1933 жылдың 1 мамырында Фрицше басқарған Wireless News қызметі Йозеф Геббельстің Ұғыт-насихат министрлігіне біріктірілді. Сол күні Фрицше нацистік партияға мүше болды. 1938 жылы Фрицше Баспасөз бөлімінің басшысы болды. 1942 жылдың қарашасында Радио бөлімінің басшысы болды. Фрицше саясатты қалыптастыруға қатыспаған. 1945 жылдың сәуір айында ол Адольф Гитлер мен Геббельстің соңғы күндері Берлин Фюрербункерінде болды. 1945 жылдың 30 сәуірінде Гитлер өзіне-өзі қол жұмсағаннан кейін Геббельс Гитлердің канцлерлік лауазымын қабылдады. 1 мамырда Геббельс канцлер ретіндегі жалғыз ресми әрекетін аяқтады. Ол Кеңес Армиясының генералы Василий Чуйковқа уақытша атысты тоқтатуды сұрап хат жазып, оны жеткізуді неміс генералы Ханс Кребске тапсырды. Чуйков Берлиннің орталық бөлігіндегі Кеңес күштеріне басшылық етті. Бұл ұсыныстан бас тартқаннан кейін Геббельс одан әрі күш салудың мәні жоқ деп шешті. Содан кейін Геббельс генералдарды қатты сөккен, оларға Гитлердің берілуге тыйым салғанын еске салған. Фрицше мәселені өз қолына алуға тырысып, бөлмеден шықты. Ол Вильгельмплацтағы кеңсесіне барып, Кеңес маршалы Георгий Жуковқа арналған берілу туралы хат жазды. Ашулы, мас генерал Вильгельм Бургдорф Фрицшеге ілесіп, кеңсесіне барды. Ол Фрицшеден Берлинге берілуді жоспарлап отыр ма деп сұрады. Фрицше оның солай екенін айтты. Бургдорф Гитлердің берілуге тыйым салғанын және азаматтық адам ретінде оның мұндай шешім қабылдауға құқығы жоқ екенін айқайлады. Содан кейін Бургдорф Фрицшені ату үшін тапаншасын шығарды, бірақ радиотехник тапаншаны түсіріп алды, нәтижесінде оқ төбеге тиді. Бірнеше адам Бургдорфты кеңседен шығарып, ол бункерге қайтып келді. Фрицше кеңсесінен шығып, Кеңес шебіне барып, қаланы берілуге ұсынды. Кейіннен ол Нюрнбергтегі сот процесінде Кеңес түрмесіндегі өмірі туралы естеліктерін жазып, Швейцарияда жариялады. IMT айыптаушыларының пікірінше, ол "неміс халқының зұлымдықтар жасауына итермелеген құмарлықтарын ояту үшін жаңалықтарды әдейі бұрмалап, соғыс қылмыстарын жасауға ынталандырған". Фрицше соттан босатылды, өйткені сот "оның хабарлары неміс халқын жаулап алынған халықтарға қатыгездік жасауға итермелеу мақсатында жасалған деп есептеуге дайын емес" еді. Ол Нюрнбергте ақталған үш айыпталушының бірі болды (Хяльмар Шахт пен Франц фон Папенмен бірге). Нюрнберг прокуроры Александр Харди кейіннен Фрицше еуропалық еврейлерді жою туралы білгенін ғана емес, сонымен қатар "нацистік қылмыстарды жасауда маңызды рөл атқарғанын" дәлелдейтін жаңа мәліметтер табылып, оның сотталып, өлім жазасына кесілуіне себеп болар едіін айтты. Кейіннен Фрицше денацификациялау соттарында І топқа (ірі қылмыскерлер) жатқызылды және еңбекпен түзету лагерінде тоғыз жылға сотталды. 1950 жылдың қыркүйегінде ол рақымшылықпен босатылды. 1950 жылы екінші әйелі Хильдегард Спрингерге үйленді. Британдық барлау қызметінің мәліметінше, Фрицше 1950-ші жылдардың басында Науманн шеңберіне кірген, бұл топ бұрынғы нацистерден құралған, еркін демократиялық партияға еніп, соңынан нацистік мемлекетті қайта құруды мақсат еткен.

Жарияланымдар

Нюрнбергтік сот процестерінің тарихы.