Кіріспе

Кюдалманикям ғибадатханасы – Үндістанның Керала штатындағы Триссур ауданының Иринджалакуда муниципалитетінде орналасқан индуисттік ғибадатхана. Ғибадатхана негізгі құрылымнан, қабырғалы кешеннен және төрт қамалдан, сондай-ақ негізгі құрылымның төңірегінде орналасқан төрт тоғаннан тұрады, олардың бірі қабырғалардың ішінде. Кюдалманикям ғибадатханасы – Үндістандағы Бхаратаға және Рамаға арналған жалғыз ежелгі ғибадатхана, алайда ондағы құдайдың бейнесі Вишну. "Сангамешвара" ("Тоғысқан жердің Иесі") – Кюдалманикямдағы қасиетті тұлғамен байланысты тағы бір атау. Бұл ғибадатхана Кераладағы "наламбалам" деп аталатын төрт ғибадатхананың бірі болып табылады, олардың әрқайсысы Рамаяна дастанындағы төрт бауырға арналған: Рама, Бхарата, Лакшмана және Шатругхна. Тачудайя Каимал "Маниккам Кералар" лауазымымен Кюдалманикям ғибадатханасының рухани басшысы және оның жерлерінің уақытша билеушісі болып табылады. Бұл әулет көне заманға дейін жетеді және қасиетті "Сканда Пурана" кітабында еске алынады. Ғибадатханаға қатысты уақытша құқықтар – яғни каймалдың лауазымы ("Маниккам Кералар" лауазымынан өзгеше) және "мелькойма" лауазымы.

Тарих

Кудалманикям ғибадатханасы туралы ең ерте тарихи сілтеме 854/55 жылға дараланған, Чера Перумал патшасы Стану Рави Куалшехараға жатқызылатын тас жазуда табылады, онда ғибадатханаға үлкен жерлер жалға берілген. Осыған байланысты, ғибадатхана осы мерзімге дейін бар болғаны мүмкін және сол кезде де Кудалманикям Кераланың ғибадатханалары арасында маңызды орынға ие болған деп болжауға болады. Кудалманикям ғибадатханасы Иринжалакуданың тарихында маңызды рөл атқарады, себебі 1971 жылға дейін аймақтағы және оның төңірегіндегі жерлердің көп бөлігі Кудалманикям ғибадатханасына және Траванкордың Тачудая Каималдарына тиесілі болды. Ғибадатханаға ізбасарлар мен туристер көптеп келеді.

Салт-дәстүрлер мен мерекелер

Керала штатындағы көптеген ғибадатханаларда күніне бес пуджа және үш сивели жасау қалыпты жағдай. Бірақ Кудалманикям ғибадатханасында үш пуджа ғана бар, ал сивели жасалмайды. Бұл ғибадатханада уша және пантирәди пуджалары да жоқ. Мұражайдың құдайы жыл сайынғы фестиваль кезінде ғана салтанатты процессияға шығарылады. Деппа-арадхана рәсімі болмайды. Бұл дипа-арадханасы жоқ жалғыз ғибадатхана. Пуджа кезінде таяқшалар мен камфора қолданылмайды. Құдайға арналған гүлдер лотос, туласи (ocimum sanctum) және течи (ixora) гүлдерінен тұрады. Бірақ олар ғибадатхана аумағында өсірілмейді. Басқа ешқандай гүл пуджаға немесе гүл шоғырын жасауға қолданылмайды. Лотос гүлдерінен жасалған гүл шоғыры құдайға арналған маңызды сыйлық. Құдайға 101 лотос гүлінен кем емес гүл шоғыры ұсынылады.

Жыл сайынғы ғибадатхана мейрамы

Ғибадатхана жыл сайын Медам (сәуір/мамыр) айында он күн бойы басты мерекесін өткізеді. Мереке күнінің біріншісі утрам жұлдыз тобының пайда болуымен есептеледі және салтанатты ту көтерілуімен белгіленеді (мұндай күнді жақын жердегі Триссур қаласындағы әйгілі Триссур Пурам фестивалінен кейінгі күнге тура келдіреді). Мереке барысында әр күні севели (әсемделген ғибадатхана пилдерінің шеруі) екі рет өткізіледі – таңертең және кешке, панчари мелам (қасиетті музыка) сүйемелдеуімен. Шеруге 17 пил қатысады. Севелиге тән екі ерекшелік Күүдалманикям ғибадатханасына ғана тән: біріншісі – екі шағын пилдің шеруге қосылуы, олар құдайды алып жүретін пилдің екі жағында тұрады. Екіншісі – жеті пилдің бас киімдері (малаялам тілінде «нетти паттам») таза алтыннан, ал қалғандары таза күмістен жасалған. Мерекенің соңғы екі күнінде панчавадям (бес аспаптан құралған оркестрдің қасиетті музыкасы) орындалады, ал мереке тривунам жұлдыз тобында аяқталады.

Ғибадатханалық тоғандар

Ғибадатхананың ішінде және айналасында төрт тоған орналасқан. Төрт тоғанның ең үлкені – "Күттен Кулам", ол кешеннің шығыс жағында, ал "Кулипини Теертам" кешеннің ішінде орналасқан. Кулипини Теертамды дана (махариши) Кулипини қасиетті еткен деп есептеледі, ол сол жерде үлкен яджна құрбандығын өткізген. Бұл су көзінен ғибадатханадағы рәсімдер мен тойлар үшін су алынады. Діни қызметкерлер ғибадатхана сыртындағы Күттен Куламда тазаланып, содан кейін киелі орынға кірмес бұрын Кулипини Теертамға шомылуға міндетті. Батыс жағындағы кешеннің сыртындағы тоған "Падинжаре Кулам", ал оңтүстік жағындағы кешеннің сыртындағы тоған "Тхекке Кулам" деп аталады. Бұл үш су қоймасы ғибадатхананың өзімен салыстырылатын маңызды аумақты құрайды. Кулипини Теертамнан басқа, қалған үш су айдыны халыққа ашық.