Кіріспе

Америкалық орта қашықтыққа жүгіруші Джон Ли Грей-күлкен (19 маусым 1960 жылы туған) – 1980-жылдардың ортасынан 1990-жылдардың соңына дейін 800 метрге жүгіруде әлемдік деңгейдегі спортшы және 600 метрге жүгіру бойынша әлемдік үздік нәтижеге ие. Төрт мәрте Олимпиада чемпионы (1984, 1996) – 1985 жылы Кобленцте өткен жарыста 1:42.60 нәтижесімен АҚШ рекордын орнатты. Бұл көрсеткіш Грейді барлық уақыттағы ең жылдам жүгірушілердің тізімінде 19-шы орынға қояды. 1984 жылғы жазғы Олимпиадада 7-орын, 1988 жылы 5-орын алды және 1992 жылғы Барселона Олимпиадасында қола медаль жеңіп алды. 1993 жылы Грей Штутгарттағы әлем чемпионатында алтын медальді жеңіп алуға үміткерлердің бірі болды, себебі ол Цюрихтегі беделді жарыста А тобында жеңіске жеткен еді. Дегенмен, ол Штутгарттағы финалға ілікпеді. Сондай-ақ, 1986 жылы 1:12.81 нәтижесімен 600 метрге жаңа әлем рекордын орнатты. 1992 және 1993 жылдары Грей 800 метрге жабық стадиондағы әлемдік рекордты бірнеше рет жаңаруға жақын болды. Ол 2019 жылдың ақпан айына дейін 1:45.00 (Синдельфинген, 1992) көрсеткішімен АҚШ-тың жабық стадиондағы рекордын сақтап келді.

Жарыстардағы мансабы

Грей Креншоу орта мектебінде, Санта-Моника колледжінде, Аризона мемлекеттік университетінде оқыды және Лос-Анджелестегі Калифорния мемлекеттік университетінде жоғары білім алды. Ол өзінің "кәсіптік" мансабын Мерл МакГи жаттықтырған Санта-Моника жарыс клубында өткізді. 1996 жылғы Олимпиада ойындарына қатысу үшін 1996 жылғы Олимпиадалық іріктеу жарыстарында жеңіске жетіп, 36 жасында Олимпиадаға қатысқан ең үлкен американдық жеңіл атлеті атанды. Одан үлкен спортшылардың арасында лақтырушылар, жүгірушілер, марафоншылар және тірекпен секіруші Джефф Хартвиг болды. Джоэтта Кларк та әйелдер арасында осындай құрметке ие. 1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында 800 метрлік жарысты әлемдік рекордтық қарқыннан асып түсетін бірінші айналымда бастаған Грей, соңғы айналымда екі рет оқсып, қола медальді иеленді. Кейіннен бір тілші одан егер жарысқа екінші рет қатысса, не істер едіңіз деп сұрағанда, ол: "Мен одан да жылдам жүгірер едім" деді. Жеңіл атлеттер мұндай көзқарасты оның құрметіне "Грей аймағына шығу" деп атайды. Бұл тактика 1987 және 1993 жылғы әлем чемпионаттарында да сәтсіздікке ұшырады, ол ширек финалдық жарыстың соңына дейін шаршап, жеңіліс тапты. 1980 жылғы Олимпиада іріктеу жарыстарында ол финиш сызығына дейін жүріп жетті. 2008 жылдың желтоқсанында АҚШ Ұлттық жеңіл атлетика және спорт даңқы залына енгізілді. Сондай-ақ Санта-Моника колледжінің, Миллроуз ойындарының (Нью-Йорк), Mt. SAC жарыстарының даңқы залының мүшесі және Санта-Моника, Инглвуд, Уолнат, Агура Хиллз және Нью-Йорк қалаларының кілттерін алды.

Магистрлік мансап

Грей мансабын қарттар арасындағы жеңіл атлетикаға ұзартуға тырысты. Ол 200 метрден бір мильге дейінгі барлық қашықтықтарда жаңа әлемдік рекордтар жасау ниетін білдірген еді. 40 жасында ол 2001 жылы АҚШ-тың жабық ырғақты және жеңіл атлетика чемпионатында 800 метрді 1:48.81 уақытта жүгірді, бұл жабық ырғақтағы қарттар арасындағы әлемдік рекорд. Бұл көрсеткіш Джим Соренсеннің соңғы рекордтық уақытынан жақсы болды, бірақ 2012 жылдың 20 мамырында Энтони Уайтмен осы рекордты жаңартқанша ресми түрде мойындалмады. IAAF ережесі 260.18a бойынша бұл рекорд болуға тиіс еді, алайда ол ресми мәртебе алмады.

Жаттықтыру

Алты Олимпиадалық іріктеуге қатысқаннан кейін (1980-2000) ол жаттықтырушылыққа көшті. Оның ең көрнекті шәкірті – SMTC командаласы Хадевис Робинсон болды, оны Грей 5 ұлттық чемпионатта жеңіске жеткізді. Робинсон 2008 жылғы Олимпиадалық іріктеудегі әйгілі "Орегонның таза жеңісінен" тыс қалған спортшы ретінде жақсы есте қалады. Бұл, Грейдің өзінің 1984 жылғы іріктеуіне екінші жақын жарыс болуы мүмкін, онда Грей екінші орын алды, бірақ оған Эрл Джонспен бірдей (Америкалық рекорд) уақыт берілді, ал Джеймс Робинсон үшінші орын алған Джон Маршаллмен бірдей уақыт көрсетті. Грей сондай-ақ алты жыл бойы Гарвард Вестлейк мектебінде жаттықтырушы болып жұмыс істеді. Одан кейін ол Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде Жаннет Болденнің ассистенті ретінде жұмыс істеді. 2013 жылы Болден Орталық Флорида университетінің бағдарламасын басқарғанда, Грей де онымен бірге кетті. Қазір Грей үздік американдық Дуэн Соломонды жаттықтырып жатыр.

Жарыс жазбасы

1984 жылғы Олимпиада ойындары Лос-Анджелес, АҚШ 7-ші 800 м 1:47.89
1986 жылғы Жақсы Ниет ойындары Мәскеу, КСРО 1-ші 800 м 1:46.52
1987 жылғы Пан-Америка ойындары Индианаполис, АҚШ 1-ші 800 м 1:46.79
Дүниежүзілік чемпионат Рим, Италия 30-шы (qf) 800 м 1:49.50
1988 жылғы Олимпиада ойындары Сеул, Оңтүстік Корея 5-ші 800 м 1:44.80
1990 жылғы Жақсы Ниет ойындары Сиэтл, АҚШ 7-ші 800 м 1:48.08
1991 жылғы Дүниежүзілік чемпионат Токио, Жапония 6-шы 800 м 1:45.67
1992 жылғы Олимпиада ойындары Барселона, Испания 3-ші 800 м 1:43.97
1993 жылғы Дүниежүзілік чемпионат Штутгарт, Германия 23-ші (sf) 800 м 1:50.89
1994 жылғы Жақсы Ниет ойындары Санкт-Петербург, Ресей 10-шы 800 м 1:51.21
1996 жылғы Олимпиада ойындары Атланта, АҚШ 7-ші 800 м 1:44.21
1998 жылғы Жақсы Ниет ойындары Uniondale, АҚШ 5-ші 800 м 1:47.20
1999 жылғы Пан-Америка ойындары Виннипег, Канада 1-ші 800 м 1:45.38