Кіріспе
Ирландиялық композитор Джеральд Барри (28 сәуірде 1952 жылы туған) – ирландиялық композитор.
Gerald Barry (born 28 April 1952) is an Irish composer.
Өмір
Джеральд Барри Ирландия Республикасындағы Клэр графтығының Клэркастл қаласында дүниеге келген. Ол Клэр графтығының Эннис қаласындағы Санкт-Фланнан колледжінде білім алған. Кейін ол Дублин университетінің колледжінде, Амстердамда Питер Шатпен, Кельнде Карлхайнц Штокхаузен мен Маурицио Кагельмен, ал Венада Фридрих Серхамен музыканы оқыды. Барри 1982-1986 жылдары Корк университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Ауылдық Клэрде өскен ол радиодан басқа музыкамен көп таныс болған жоқ: «Мен үшін Дамаск жолындағы Пауылға келгендей жарқын нәрсе – бұл радиодан естіген Гендель операсының ариясы, мүмкін «Ксеркс» операсынан. Мен бір әйелдің осыны орындағанын естіп, басым қатты ауырды. Мен музыканы осылай аштым». «Барридің әлемі – өткір жиектердің, нақты анықталған, бірақ толығымен болжауға келмейтін музыкалық нысандардың әлемі. Оның музыкасы ешкімнің музыкасына ұқсамайды, оның алмаз тәрізді қаттылығымен, юморымен және кейде зорлық-зомбылығымен ерекшеленеді». Ол көбінесе материалды аспаптық құралдардан тәуелсіз қарастырып, идеяларды бір шығармадан екіншісіне қайта пайдаланады, мысалы, «Триорхикалық блюсті» скрипкадан фортепианоға, ал кейін телеоперасы «Сұлулық пен алдастың жеңісінде» контратенорға арналған арияға дейін өңдеді: «Маған бұл бұрын-соңды болмаған жаңалық сияқты көрінді: материалды қатыгездікпен объективті өңдеу мен жұмыстың құмарлығының үйлесімі, екеуі де керемет деңгейде. Және де гармония – гармонияның болуы және оның осылай әдемі әрі нақты болуы. Ол қайтадан иррационалды, бірақ күшті, кернеуді күшейтуге және құрылымды жасауға мүмкіндік береді. Бұл жай ғана қайталау емес. Ол құрылыс жасайды. Сондай-ақ виртуоздық, оның көрсетілуі, осылардың үйлесімі маған жаңалық болып көрінді және алға жылжудың маңызды жолы болды». Оның соңғы операсы «The Importance of Being Earnest» Лос-Анджелестегі әлемдік және Лондондағы Барбикан театрындағы еуропалық премьерасынан кейін үлкен жетістікке ие болды. Бір сыншы былай деп жазады: «Ол Стриндберг сияқты "қалағанын" жазады, кейіпкерлерін сипаттауға тырыспай, оларға өзінің ерекшеліктерін орындауға мүмкіндік береді, бұл оның музыкалық ерекшеліктерін көрсету үшін платформа сияқты. Стриндбергтегідей, әр сөйлемнің өзіндік мәні бар және кейіпкерлер оларды айту үшін қарызға алынған сияқты (мәтінді толықтыру үшін, керісінше емес), олар күні бойы сыртта болғандай. Джерральдтың операсында бүкіл аппарат – ол не болса да – сюрреалистік пішінге ие болады, бір адамның денесі екінші біреудің аяқтарына орнатылып, жүруге мәжбүрленеді, операның жартысы кейіпкерлер, жартысы композитор. «The Importance of being Earnest» 2013 жылы Корольдік филармониялық қоғамның ірі композицияларға арналған сыйлығымен марапатталды. 2022 жылы Берлин филармониясы «Петра фон Канттың ащы жастарындағы» дуэт бас концертін тапсырыс берді, ол Петраның екінші актісіне негізделген, алғаш рет 2022 жылдың маусымында Берлинде Мэттью Макдональд орындауында және Джон Сторгардс дирижерлігімен таныстырылды. 2022 жылдың қыркүйегінде Берлин филармониясы Томас Адестің дирижерлігімен Барридің оркестрлік шығармасы «Chevaux de frise» орындалды. Барридің «Кафканың құлаққаптары» 2023 жылы BBC Proms фестивалінде Джон Сторгардс дирижерлігімен BBC филармониясымен таныстырылды.
Опералар
"Зарлау паркі" (1981–8) Винсент Дийннің либреттосымен, Лондон заманауи өнер институтының тапсырысы бойынша жасалған және Дэвид Филддингтің қоюымен 1990 жылы Амейда опера фестивалінде тұңғыш рет сахналанған. BBC Radio 3 арнасында көрсетілді және NMC Recordings-те жазылды. Кейіннен ол Дублиннің Гейт театрында, Ирландияның қазіргі заманғы өнер мұражайында және 2019 жылы Найджел Лоуэридің Корольдік опера үйінің Линбери театрындағы жаңа қоюында көрсетілді. Либреттоны неміс тіліне Харальд Бек аударды. "Сұлулық пен алдастың жеңісі" (1991–92) Мередит Оукс либреттосымен, ол Диего Массон басқарған Композиторлар ансамблімен Channel 4 Television арнасының тапсырысы бойынша жасалған. 2002 жылы Найджел Лоуэридің Альдебург фестивалінде сахналанды, дирижерлік – Томас Адес. Лондонның Альмейда фестивалі мен Берлин Festwochen-да гастрольдік сапармен өтті. Нью-Йоркте Лос-Анджелес филармониясы және Бирмингем қазіргі заманғы музыка тобымен, сондай-ақ Париждегі Франция радиосымен концерттік қойылымдар ұйымдастырылды. 2013 жылы Сэм Браунның қоюымен "Badisches Staatsthater Karlsruhe" театрында сахналанды. "Петра фон Канттың ащы жастары" (2001–4) Райнер Вернер Фассбиндердің мәтініне негізделген опера алғаш рет 2005 жылы Ричард Джонс режиссерлік еткен Англия Ұлттық операсында сахналанды және 2007 жылы Базель театрында қайта қойылды. 2005 жылы Дублиндегі NSO-да концерттік орындалысы болды. 1, 3 және 4-ші актілер Мусика Виваның (Мюнхен) тапсырысы бойынша жасалған Барридің фортепиано концертіне негіз болды, орындаушылары – Николас Ходжес және Петер Рундел басқарған Бавария радиосының симфониялық оркестрі. 2022 жылы Берлин филармониясы Мэтью Макдональд орындаған және Джон Сторгардс басқарған қос бас концерті ретінде 2-ші актінің нұсқасын тапсырыс берді. "La Plus Forte" (2007) Стриндбергтің мәтініне негізделген, бір әйелге арналған бұл опера 2007 жылы Париждегі Фестиваль Пресенс үшін Франция радиосының тапсырысы бойынша жасалған және Барбара Ханниган Томас Адес басқарған CBSO сүйемелдеуімен орындады. Кейіннен Майами, Дублин, Лондон, Торонто, Амстердам және Порвоо қалаларында көрсетілді. Ағылшын тіліндегі нұсқасы 2019 жылы Амстердамда Керстин Авемо және Концертгебу оркестрінің Томас Адес басқарған орындауымен тұңғыш рет сахналанды. 2024 жылы Лондонның Александра сарайында BBC Концерт оркестрі жазбасын жасады, ал 2024 жылы Фрибургтағы Nouvel Opéra-да Элисон Шерцердің (сопрано) орындауымен және Джером Кунның дирижерлігімен жартылай сахналанады. "Жүйелі болудың маңыздылығы" (2010) Оскар Уайльдтың мәтініне негізделген Джеральд Барридің либреттосымен, Лос-Анджелес филармониясы мен Барбиканның тапсырысы бойынша жасалған. Томас Адес басқарған концерттік орындалыстардан кейін (Лос-Анджелес, Лондон, Бирмингем), Сэм Браунның қоюымен "Opéra Nationale de Lorraine Nancy" операсында сахналанды. France Musique арнасында көрсетілді, сондай-ақ Солтүстік Ирландия операсы мен Ирландия Ұлттық операсының Антони Макдональдтың қоюымен Белфаст пен Дублинде, Джулиен Чаваздың жетекшілігімен Джером Кунның дирижерлігімен Ноувел-Опера Фрибургте және Париждегі Театр де Л’Афинеде, сондай-ақ Рамин Грейдің жетекшілігімен Корольдік опера үйінің Линбери театрында сахналанды. Бұл қойылым Нью-Йорк филармониясы мен Илан Волковпен бірге Нью-Йорктің Линкольн орталығына сапар шекті. 2013 жылы Үлкен масштабтағы композиция үшін Корольдік филармониялық қоғам сыйлығына ие болды. NMC жазбасы Гремми сыйлығына ұсынылды. "Жер астындағы Алисаның оқиғалары" (2014/15) Льюис Кэрролдың мәтініне негізделген Джеральд Барридің либреттосымен, Алиса Лос-Анджелес филармониясы, Барбикан орталығы және Бриттен Синфониясының тапсырысы бойынша жасалған. Лос-Анджелесте, Лондонда және Дублинде концертте орындалды, ал 2020 жылы Ковент-Гардендегі Корольдік опера үйінде Энтони Макдональдтың әлемдік премьерасы болды, дирижерлік – Томас Адес және Финнеган Дауни Дир. Бұл қойылымды Ирландия Ұлттық операсы түсіріп, Signum Classics компаниясы шығарды, орындаушысы – Андре де Риддер басқарған Ирландия камералық оркестрі. 2022 жылы Магдебург театрында Джулиен Чаваз сахналады, дирижерлік – Джером Кун. "Саломе" (2017) Оскар Уайльдтың мәтініне негізделген Джеральд Барридің либреттосымен, Лос-Анджелес филармониясы, Nederlandse Publieke Omroep және Лондонның Southbank Centre тапсырысы бойынша жасалған. COVID-19 пандемиясы салдарынан LA премьерасы кейінге жылдырылды және 2026 жылы Лос-Анджелес филармониясы мен Томас Адес Лос-Анджелесте орындауы жоспарланған, ал 2026 жылы Джулиен Чаваздың қоюымен Магдебург театрында сахналанбақ.
To a libretto by Gerald Barry based on Oscar Wilde's text, it was commissioned by the Los Angeles Philharmonic, Nederlandse Publieke Omroep, and Southbank Centre London. The LA premiere was postponed because of COVID 19 and it is planned to be performed in Los Angeles by the Los Angeles Philharmonic and Thomas Adés in 2026 and staged in 2026 by Julien Chavaz at Theater Magdeburg.
Қабылдау
Маурисио Кагель, Барридің бұрынғы мұғалімі, Винко Глобокардың жетекшілігімен Парижде өткен Musique Vivant концертіне жас ұрпақтың атынан “ ” (1979) шығармасын таңдады. Кагель былай деп жазды: “Жеральд Барри әрқашан салауатты, бірақ әрқашан мас болуы мүмкін. Оның “ ” деген шығармасы керісінше тік сызықты емес, “~~ ~~ ~” болып жазылған. Әлемде қазір сирек кездесетін нәрсе бар: жаңа, нағыз комикалық опера және, мүмкін, Рихард Штраустың Саломеден бергі ең өнерлі Оскар Уайльд операсы.” (Марк Свед, The Los Angeles Times, The Importance of Being Earnest туралы, 2012). (Игорь Тороньи Лалик, The Arts Desk) “Барридің “Алиса” шығармасының дайыны – ол сізді неге екенін білместен, таңғалдырады, көңілдіреді, қызықтырады, таң қалдырады, сонымен қатар қозғайды. Барри балалық шағымыздан білетін абсурдты Кароллды жаңадан абсурдқа айналдырып, қазір дұрыс тұрғанын теріс бұрып жіберген бе?” (Марк Свед, The Los Angeles Times, Alice's Adventures Under Ground туралы) Барридің операсы “Зерттеу паркі” 1990 жылы Алмейда опера фестивалінде премьераланды. The Times газетінде Пол Гриффитс былай деп жазды: “Джеральд Барри өзінің операсы “Зерттеу паркі” не туралы екені туралы “қатаң түсінігі жоқ” екенін айтты және бұл кезеңде оған айту кез келген адамның шапшаңдығы болар еді. Кез келген жағдайда, өткен түнгі таңғажайып, алдамшы, ашулы премьерадан кейін бұл сұрақ маңызды болып көрінбейді. Бұл шығарманың не туралы екені маңызды емес: ол өте таңғаларлық. Ол бар. Дамуы ұзақ – шамамен 10 жыл – бірақ нәтижесіне риза болып айтуға болады, тіпті ол ешқашан көрмеген нәрсеге ұқсаса да. Барридің шығармаларына ең жақын нәрсе – Стравинскийдің “Көктемнің құрбанынан” кейінгі онжылдықтағы жасанды, қисық театрлық шығармалары.” (Michael Finnissy, NMC Recordings) “Егер 20-ғасырдың екінші жартысында операны экзистенциалдық дағдарыстар құлатса, ал композиторлар өнер түрінің болашағы тек оны құрғақтайтын немесе музыкалық ойындардың құпия интеллектуалдық қосымшасына айналатын болса, онда Джеральд Барридің бір актілік операсы, La Plus Forte (2007) – Ұлыбританияда концерттік қойылымда өткен түнде премьерасы көрсетілді – соғыстың аяқталуын білдіреді. Барри опералық және музыкалық конвенцияның күрделі, тұрақтанған шындықтарынан өте оңай көтеріліп, өнер түрін психологиялық тұзаққа қайтарып, қалпына келтіреді, сондықтан оның 20 минуттық кішкентай жұмысын соңғы онжылдықтың ең маңызды операларының бірі деп қарамау қиын.” (Игорь Тороньи Лалик, The Arts Desk) “Көк Гаду – бетін вакпен шауып тастағандай болған мысықтардың бірі. Ол Нью-Йоркте тұрады, оның көздері Джеральд Барридің жаңа орган концерті бағдарламасының жазбасынан көрінеді. The Guardian газетінде спектакльдің толық нұсқасы қойылымның алдында жарияланды, бұл дұрыс, өйткені Джеральд Барридің әлемдік премьерасы ұлттық жаңалық болуы керек. “Мен оның Вагнердің “Тристан мен Изольда” атты “Секс және қасиеттілік” атты кітабымен бірге суретін көрдім”, - деп түсіндіреді Барри. “Оның сөзінен мен оның атоналдылығын жоғалтып, қайғырып жатқанын білдім”. (Ричард Братби, The Spectator) “Барри өзінің бағдарламалық жазбасында өзінің шығармасы органмен ойнауға тиіс болғанда, төсекте ұйықтап, ашуланған сакристанның оятуын еске түсіргенін айтты. Ерекше жарылыстар әсем емес, әбден дұрыс шіркеулік үйлесімділік, бәлкім, әндер есінде болды, кенеттен құлақтарын соққы құлаққап, сакристан есінде. Біз сондай-ақ 21 метрономның сыңғырлағанын және жасырын таразылардың өсіп, құлаққа естілмейтін аймаққа көтерілгенін естідік – бәлкім, шіркеудің мұнарасындағы жартастар? Ол өте ақымақ, кейде қозғаушы, кейде сюрреалистік/зұлым, ешқашан жайсыз болған жоқ. Көпшілік оны жақсы көреді.” (Иван Хьюетт, The Telegraph) “Айрландиялық Таймс” газетінде былай деп жазылды: “Бұл әнді осындай қызығушылық пен ерекшелікпен орындаған, сондай-ақ, оның музыкасы тыңдаушылардың кең ауқымына соншалықты әсер еткен басқа бірде-бір ирланд композиторы ойға келмейді. Әрине, Барридің “Интеллект паркі” операсы 1990 жылы Гейт театрында көрінгеннен бері “Ирландияны жаулап алу” (сәрсенбі күні фестивальдің ашылу концертіне тыңдалды) секілді әсер қалдырған ирландтық премьера болған жоқ”. 2013 жылы Барридің музыкалық шығармашылығы туралы нұсқаулықта The Guardian журналының Том Сервис Chevaux de frise (1988), The Bitter Tears of Petra von Kant (2005), Lisbon (2006), Beethoven (2008) және The Importance of Being Earnest (2012) атты шығармаларын мақтаған.
"Then again the genius of Barry’s “Alice” is how he keeps you completely surprised, amused, bemused, amazed yet also moved without you knowing why. Could it be that by making the absurd Carroll we all know from our childhoods newly absurd, Barry has flipped what was upside down now right side up?" (Mark Swed The Los Angeles Times on Alice's Adventures Under Ground
Barry’s opera, The Intelligence Park, was premiered at the 1990 Almeida Opera Festival. In The Times Paul Griffiths wrote: "Gerald Barry has said he has no “fixed ideas” as to what his opera The Intelligence Park is about, and it would be rash of anyone else at this stage to tell him. In any event, after last night’s weird beguiling maddening premiere the question barely seems relevant. Never mind what the piece is about: it just quite shockingly is. It exists. The gestation has been long almost 10 years but the child can be pronounced in rude good health, even if it looks like nothing one has ever seen the nearest comparable works to Barry’s are Stravinsky’s artificial, askew theatre pieces from the decade after The Rite of Spring.”
"The Intelligence Park is a great, great, great, great, opera." (Michael Finnissy NMC Recordings)
"If the second half of the 20th century saw opera throttled by existential crises, and left composers wondering whether the only future for the art form was for it to be hung out to dry, or to become an arcane intellectualised annex for the musical games then in vogue, Gerald Barry's one act opera, La Plus Forte (2007) receiving its UK premiere in a concert performance last night marks the end of hostilities. So effortlessly does Barry seem to rise above the tangled, stagnant realities of recent operatic and musical convention, and return and restore the art form to the business of psychological entrapment, that it's hard not to see his small, 20 minute work as one of the most significant operas of the past decade." (Igor Toronyi Lalic The Arts Desk)
“Blue Gadoo is one of those cats whose face looks like it’s been bashed flat with a wok. He lives in New York, apparently, and his bulging eyes goggle out from Gerald Barry’s programme note for his new Organ Concerto. Check him out: The Guardian published the full note a day before the performance, which is only right because a Gerald Barry world première really ought to be national news. ‘I saw a photograph of him with a book called Sex and the Sacred in Wagner’s Tristan und Isolde,’ explains Barry. ‘By his expression I knew he was mourning the loss of atonality.” (Richard Bratby The Spectator)
“In his programme note, Barry told us his piece was inspired by memories of snoozing in bed when he should have been playing the organ, and being woken by the angry sacristan. The odd bursts of quaint not quite right ecclesiastical harmony were perhaps a memory of hymns, the sudden ear battering squalls a memory of the sacristan. We also heard the clicking of 21 metronomes and stealthy scales ascending to a region almost beyond hearing – bats in the belfy perhaps? It was riotously silly, occasionally moving, sometimes surreal/sinister, and never dull. The crowd loved it.” (Ivan Hewett The Telegraph)
It was written in The Irish Times that "no other Irish composer springs to mind who carries the same aura of excitement and originality or whose music means so much to such a wide range of listeners. Certainly, there has been no Irish premiere that has made the impression of The Conquest of Ireland (heard in the festival's opening concert las Wednesday) since Barry's opera The Intelligence Park was seen at the Gate Theatre in 1990". In a 2013 guide to Barry's musical output, Tom Service of The Guardian praised Chevaux de frise (1988), The Bitter Tears of Petra von Kant (2005), Lisbon (2006), Beethoven (2008), and The Importance of Being Earnest (2012).
Жазбалар
Джеральд Барри: Камералық және соло фортепианолық шығармалар. Nua Nós, Noriko Kawai (пиано), Dáirine Ní Mheadhra (дирижер): NMC DO22 (1994). Барри. Оркестрлік шығармалар. Ирландияның Ұлттық симфониялық оркестрі, Роберт Хулохан (дирижер): Marco Polo 8.225006 (1997). "Сұлулық пен алданудың жеңісі". Солистер, Композиторлар ансамблі, Диего Массон: Largo 5135 (1998). Өсуге ұмтылған нәрселер. Пианиноға, 2 пианиноға, камералық және вокалдық музыка. Джеральд Барри мен Кевин Воланс (пиано), Xenia Ensemble. Николас Клэптон (контртенор): Black Box Music BBM 1011 (1998). "Үнсіз қызғану". Ирландиялық камералық оркестр, Фионнуала Хант (дирижер): Black Box Music BBM 1013 (1998). Қар ақ. The Schubert Ensemble: NMC D075 (2001). "Панада". Trio Fibonacci: NMC D107 (2005). "Ақпараттар саябағы". Almeida Ensemble, Роберт Холихан (дирижер): NMC D122 (2005). "Петра фон Канттың ащы жастары". Солистер, RTÉ Ұлттық симфониялық оркестрі, Герхард Марксон (дирижер): RTÉ 261 (2005). Трубаға арналған "Triorchic Blues". Marco Blaauw (труба): BV Haast Records CD 0406 (2006). Органға арналған кресло. Дэвид Адамс (жеке өндіріс, 2008). Лиссабон. Томас Адес (пиано), Birmingham Contemporary Music Group: Contemporary Music Centre CMC CD08 (2009). "Маңызды нәрсе - адал болу" пьесасынан Леди Брэкнелл әні. Джеральд Барри (дауыс және фортепиано): NMC D150 (2009). "Адал болудың маңыздылығы". Солистер, Birmingham Contemporary Music Group, Томас Адес (дирижер): NMC D197 (2014). Барри Бетховенмен кездеседі. Солистер, Ирландия камералық хоры, Crash Ensemble, Пол Хиллиер (дирижер): Orchid Classics ORC 100055 (2016). Фортепиано концерті / Бетховен, бас және ансамбль үшін Николас Ходжес (пиано), Марк Стоун (баритон), Britten Sinfonia, Томас Адес (дирижер): Signum Classics SIGCD616 (2020). "Мәңгілік қайта оралу". Дженифер Франс (сопрано), Britten Sinfonia, Томас Адес (дирижер): Signum Classics SIGCD659 (2021). Джеральд Барри. "Панада" Fidelio Trio: Mode 332 (2022). Виола концерті / "Ирландияны бағындыру". Лоуренс Пауэр (виола), Джошуа Блум (бас), Britten Sinfonia, Томас Адес (дирижер): Signum Classics SIGCD687 (2022).
Gerald Barry. In the Asylum Fidelio Trio: Mode 332 (2022). Viola Concerto / The Conquest of Ireland Laurence Power (viola), Joshua Bloom (bass), Britten Sinfonia, Thomas Adès (conductor): Signum Classics SIGCD687 (2022).