Кіріспе

Серб Википедиясы (Vikipedija na srpskom jeziku) – ақыра онлайн энциклопедиясы Wikipedia-ның серб тіліндегі нұсқасы. 2003 жылдың 16 ақпанында құрылған, 2009 жылдың 20 қарашасында 100 000-шы мақаласына жетті, 2013 жылдың 6 шілдесінде 200 000-шы мақаламен және 2018 жылдың 13 қаңтарында 500 000-шы мақаламен тағы да маңызды кезеңдерге қол жеткізді. Қазіргі уақытта оның тіркелген пайдаланушылары (активтілері) және көптеген мақалалары бар, бұл оны оңтүстік славян тілінде жазылған ең ірі Wikipedia және жалпы алғанда ірі Wikipedia-лардың бірі етеді. Серб Википедиясы кириллица мен латын әрпін алмастыру үшін ZhengZhu-дың әріптерді бейнелеу бағдарламасын пайдаланады.

Тарих

Серб Википедиясы 2003 жылдың 16 ақпанында құрылды. Басты бет 2003 жылдың 22 сәуірінде 80.131.158.32 IP-дарегисі бар белгісіз пайдаланушы (әлде Фрайбург, Германиядан) ағылшын тілінен серб тіліне аударылды, ал аударманы 24 мамырда Никола Смоленски пайдаланушы аяқтады. 2003 жылдың қыркүйек айында Смоленски басты бетті және бірнеше бастапқы мақалалардың қаңқасын дайындады. 2003 жылдың қазан айында Сербияның "Свет компютера" IT журналында вики және Википедия туралы мақаласы жарияланды, бұл тіркелген және анонимді пайдаланушылардың санының артуына себеп болды. Осы кезеңде Смоленски пайдаланушы интерфейсінің беттерін серб тіліне аударды.

Қауымдастық

2005 жылдың 15 ақпанында өткен тұңғыш кездесуден бері Сербия вики-қоғамдастығының мүшелері тұрақты түрде жиналыстар өткізіп келеді. 2013 жылдың қыркүйегіне қарай 253 жиналыс өтті – көбінесе Белградта, ал Нови-Садта шамамен он жиналыс, Ниш, Панчево және Пирот қалаларында бірнеше жиналыс ұйымдастырылды. Бастапқыда бір-бірінің пәтерлерінде, барларында, мейрамханаларында және қоғамдық саябақтарда бас қосқан қоғамдастық мүшелері 2005 жылдың соңында Белград жастар орталығында жинала бастады, онда жиналыстар үшін тегін орын бөлінді. Осы жастар орталығында өткен алғашқы жиналыста, 2005 жылдың 3 желтоқсанында, қоғамдастық мүшелері Сербия мен Черногория үшін Wikimedia Foundation-ның жергілікті бөлімшесін құрды, ол Wikimedia Serbia and Montenegro (Викимедија Србије и Црне Горе / Vikimedija Srbije i Crne Gore) деп аталды. Ол кезде бұл әлемдегі бесінші Wikimedia Foundation-ның жергілікті бөлімшесі болатын. 2006 жылдың мамырында өткен Черногория референдумының нәтижесі Сербия мен Черногория мемлекеттік одағының тарауына әкелді, содан кейін жергілікті бөлімше өз атын Wikimedia Serbia (Викимедија Србије / Vikimedija Srbije) деп өзгертті. Ол үкіметтік емес, партиялық емес және коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелген, ал оның мақсаттары серб тіліндегі ашық мазмұнның жасалуын, жиналуын және көбейтуін, сондай-ақ білім мен оқуға тең қол жеткізуді насихаттауды қамтиды. Осы жылдың желтоқсан айында Сербия бөлімшесі Оңтүстік-Шығыс Еуропа аймағы үшін алғашқы Wikimedia аймақтық конференциясын өткізді. Келесі бірнеше жылда тағы үш аймақтық конференция ұйымдастырылды, олардың барлығын Wikimedia Serbia өткізді. 2012 жылдың ақпанында Wikimedia Serbia Сербияда "Open Wiki GLAM" атты іс-шараны ұйымдастырды, ол осы аттас үлкен жобаның бір бөлігі болды. Галереялар, кітапханалар, мұрағаттар және мұражайларды білдіретін GLAM Сербияның мәдени және тарихи мұрасына, сондай-ақ Интернеттегі зияткерлік меншік пен авторлық құқықты қорғауға арналған. Осы жылдың желтоқсан айында Wikimedia Serbia Белградтың орталығында, Король Александр бульварының басында орналасқан кеңселік жайға ие болды, және серб вики-қоғамдастығының көптеген жиналыстары осы жерде өткізіле бастады. Серб Википедиясы 2020 жылы әлемдік 1Lib1Ref науқанында бірінші орынды иеленді.