Кіріспе
Бұрынғы швед тіліндегі Susning вики. nu (ағылшын тілінде сөзбе-сөз "" деген мағынаны білдіреді) 2001 жылы Ларс Аронссон (сонымен қатар Рунеберг жобасының негізін қалаушы) құрған және 2009 жылға дейін белсенді болған швед тіліндегі вики-сайт болды. Алғашқы үш жылы сайт ашық вики ретінде жұмыс істеді, оны кез келген адам өңдей алатын. Susning-тің нақтылы мақсаты болған жоқ және оны Everything2-мен салыстыруға болады; Аронссонның Susning-тің бастапқы ниеті "пайдаланушылар қалағандай болуына мүмкіндік беру" еді. Осылайша, Susning энциклопедия, сөздік және пайдаланушыларға қызығушылық тудыратын кез келген тақырыпты талқылауға арналған форум болды. Осының нәтижесінде Susning өсіп, Швециядағы ең ірі және әлемдегі екінші ірі викиге айналды. 2004 жылдың сәуір айында Susning-те әртүрлі тақырыптар бойынша 60 000-нан астам мақала болды, бұл сол кездегі кез келген швед викиінен көп еді. Алғашқы жылдары ол швед Википедиясымен тікелей бәсекелестікке түсті. Дегенмен, веб-сайттың танымалдылығы мен ашық болуына байланысты Susning вандализмге ұшырады, нәтижесінде жоба толығымен тоқтатылды. Вандализмнің алдын алу үшін Susning-тің негізін қалаушы Ларс Аронссон көптеген әрекеттер жасады, бірақ олар көбінесе сәтсіз аяқталды. Susning-те тұрақты түрде өңдеулер жасаған пайдаланушылар "susare" деп аталды.
Susning. nu (in English literally meaning "") was a Swedish language wiki website created by Lars Aronsson (also the founder of Project Runeberg) in 2001 and active until 2009. In its first three years, the website ran as an open wiki that anyone could edit. Susning did not have a pronounced ambition and could be compared in scope to Everything2; Aronsson's stated original aim for Susning was "to make it into whatever the users want it to be". As such, Susning was an encyclopedia, a dictionary, and a discussion forum about any concept of interest to its users. Because of this, Susning grew and became Sweden's biggest and the world's next biggest wiki. At its peak in April 2004, Susning had over 60,000 articles on various topics, which was more than any other Swedish wiki at that time. During its first few years, it was in direct competition with the Swedish Wikipedia. However, because of the website's popularity and open nature, Susning was highly affected by vandals, eventually leading to the complete shutdown of the project. In attempt at preventing vandalism, many efforts were made by Susning's founder Lars Aronsson, which were mostly unsuccessful. Users who regularly edited at Susning were called "susare".
Тарих
Суснинг.nu 2001 жылғы 31 тамызда Ларс Аронссон бастады және оның жеке веб-сайтының бір бөлігі ретінде жұмыс істеді. 29 қыркүйекте Суснинг.nu-ға ауыстырылып, 1 қазанда жарияланды. Сол жылдың қазан айында Суснинг.nu ірі веб-іздеу жүйелерінде индекстелді, ал мақалалар жинағы айтарлықтай өсті. Бір жыл ішінде Суснинг.nu 10 000 мақаламен толықты, сондай-ақ қосымша мүмкіндіктер енгізілді. Олардың ішінде барлық беттерге арналған сілтеме статистикасы және бірнеше тілде автоматты түрде күндер мен іздеу сілтемелерін жасайтын күнді іздеу функциясы болды. Бірінші өңдеу соғысы 2002 жылғы 31 шілдеде басталды. Susning вики-қозғалтқышы ретінде UseModWiki-нің кеңейтілген нұсқасын пайдаланды. Оның домендік аты, Океаниядағы Ниуэ аралына тиесілі болғанымен, негізінен шетелдіктерге сатылады, себебі швед (сондай-ақ дания және голланд) тілінде "nu" сөзі "қазір" дегенді білдіреді. "Skaffa dig en susning.nu" – Суснингтің ұраны, ол "Біреудің қыр-сырын біл, қазір" деп аударылады. (Швеция үшін стандартты жоғарғы деңгейдегі домен – .)
Вандализммен байланысты мәселелер
Швед Википедиясынан ерекшеленетін нәрсе – Суснингте басқа пайдаланушыларды бұғаттауға көмектесетін ерікті әкімшілер болмады; Суснингте мұны жасауға Ларс Аронссон ғана құқылы болды. Суснинг өскен сайын, вандализм мәселесі күшейе түсті. 2003 жылдың желтоқсан айында Суснингке скрипт арқылы әрекетін автоматтандырған вандал шабуыл жасады. Сәтке ғана мыңдаған мақалалар жойылды. Көптеген пайдаланушылар оларды қалпына келтіруге сағаттап уақыт жұмсады. Жағдай одан да нашарлағанда, вандалдар порнографиялық суреттер қосып, сайтқа кіру мүмкін болмайтын жағдайға жеткізді. Вандализм мәселелері күнделікті қайталанып тұрды. Вандализмді анықтауға және жоюға көмектесу үшін 2004 жылдың 22 ақпанында «карма жүйесі» енгізілді. Бірақ жүйе тез арада күшін жойды, себебі карма тек төмендеуі мүмкін болды. Осының салдарынан, тіпті ең белгілі «сусарелер» де жаман кармаға ие болды. 2004 жылдың 25 наурызында карма жүйесі тоқтатылды. Вандализмнің алдын алуға жасалған соңғы әрекет ретінде 2004 жылдың 5 сәуірінде суреттерді көру мүмкіндігі толығымен өшірілді. Бірақ бірнеше күннен кейін, белгілі бір домендерден суреттерді қосуға рұқсат берілді. Жүйедегі қателіктерді пайдаланып, вандалдар бұл шектеуді айналып өтті. Бұл қателік 2004 жылдың 15 сәуірінде түзетілді, бірақ сол күні бірнеше минуттан кейін Susning.nu сайтындағы барлық өңдеулер тоқтатылды. Аронссон вандализм мәселесі шешілгенге дейін өңдеу мүмкіндігінің тоқтатылатынын және парольдік жүйе енгізілетінін хабарлады.
Жоғалу және жабылу
Парольді қоюдан кейін Susning жобасы айтарлықтай белсенділігін жоғалтты, және онға жуық пайдаланушы барлық өзгертулерді жасады. 2004 жылдың наурыз айында парольдік жүйе енгізілгенге дейін мақалалар шамамен 36 000 рет сақталған, ал мамыр айында бұл көрсеткіш 1 600 ретке дейін төмендеді. 2004 жылдың 11 мамырында Susning.nu сайтында тіркелмеген пайдаланушылар үшін редакциялау уақытша ашылды, бірақ бар болғаны 18 сағаттан кейін вандализм қайтадан үлкен мәселеге айналды, сондықтан тіркелмеген пайдаланушыларға редакциялау мүмкіндігі қайтадан жабылды. 2006 жылдың наурыз айында тіркелмеген пайдаланушылардың редакциялауы жексенбі күндері сағат 12:00-ден 16:00-ға дейін ашылды. Бір жыл өткен соң, күн сайын сағат 06:00-ден 07:00-ге дейін редакциялау мүмкіндігі де қосылды. Жалпы, бұл жақсы жұмыс істеді, бірақ шамалы вандализм болды. 2008 жылдың ортасында сайтқа тұрақты спам жіберуші шабуыл жасады, ол прокси-серверлерді пайдаланып, ағылшын тіліндегі жарнамалық сілтемелермен әртүрлі мақалаларды спамдады. 2009 жылдың сәуір айында бұл Аронссонды күнделікті редакциялау мүмкіндігін сағат 06:00-ден 07:00-ге дейін алып тастауға мәжбүр етті. Дегенмен, жексенбі күндері кешке редакциялау мүмкіндігі, спам шабуылдарына қарамастан, ашық қалды. Осы кезде сайтта мақала жазып, өңдейтін пайдаланушылар өте азайып қалды, және сайт 2009 жылдың тамыз айының ортасында толығымен жабылды; оның себебі ешқашан жарияланбады.
Пікірлер
Суснингтің техникалық жағынан бір адамдық жоба ретіндегі мәртебесі үлкен қателік деп есептелді. Кейбіреулер сайттағы жауапкершілікті бөлу арқасында инновациялық мүмкіндіктердің артуы, жоспарлылықтың күшеюі және техниктер мен "susare" арасындағы байланыстың жақсаруы мүмкін болғандығын айтты. Ларс Аронссон Susning.nu жобасын өзінің жеке жобасы деп қарастыратынын және оны басқа біреуге басқаруға беруге ниеті жоқ екенін түсіндірді. Жексенбі күндері ғана түзетулер енгізуге рұқсат бергеннен кейін, Аронссон өзі Susning-ті көбінесе күнделік ретінде пайдаланды, онда Google және Wikipedia сияқты ресурстарға қатысты сілтемелерді сақтап отырды.
Жарнама
Басты бәсекелесі – швед тілдік Уикипедиядан өзгеше, Susning.nu кейбір мақалаларында жарнама орналастырған. Сонымен қатар, лицензиялық келісімшарт болмағандықтан, жарияланған материалдардың авторлық құқығы жазушыларында сақталды (сайттың жұмыс істеу принципі өзгертуге рұқсат беретіні айтылды). Бұл үшінші тараптардың, мысалы, Уикипедия редакторларының, басқалардың рұқсатынсыз Susning.nu сайтына жарияланған материалдарды заңды түрде пайдалануына мүмкіндік бермеді. Сондай-ақ, бұл Susning.nu жобасының жалғасуы Ларс Аронссонның қалауына тікелей байланысты екенін білдірді.