Трансгуманизм және ғылыми фантастика: адамды технологиялық түрде жетілдіру туралы ойлар, утопиялық және дистопиялық көріністер, авторлар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Трансгуманизмнің көркем әдебиеттегі рөліне шолу
Overview of the role of transhumanism in fiction
Ғылыми фантастиканың көптеген троптары трансгуманизмнің мақсаттарымен сабақтас келеді. Ғылыми фантастика әдебиетінде технологиялық тұрғыдан жетілдірілген адам өмірінің көптеген оң бейнелері кездеседі, көбінесе утопиялық (әсіресе техно-утопиялық) қоғамдарда бейнеленеді. Дегенмен, ғылыми фантастикада технологиялық жаңартудан өткен адамдар немесе басқа да адамнан кейінгі жандар туралы суреттемелер көбінесе ескертумен бірге келеді. Ең пессимистік сценарийлерге адам биоинженериясының қателігінен туған антиутопиялық әңгімелер кіреді. "Трансгуманистік көркем әдебиет" деп Линда Нагата, Грег Иган және Ханну Раджаниемидің романдары аталады. Трансгуманистік романдар көбінесе философиялық сипатта болады, мұндай технологиялардың адам өміріне қандай әсер ететінін зерттейді. Мысалы, Нагатаның романдары табиғи және жасанды арасындағы қатынасты зерттейді және табиғаттың трансгуманистік өзгерістері пайдалы болғанымен, қауіпті де болуы мүмкін, сондықтан оларды жеңіл-жеңіл қабылдамау керек екенін көрсетеді. Иганның "Диаспорасы" репродукция сияқты идеялардың мәнін зерттейді және олар адамнан кейінгі контексте мағынасын сақтай ма деген сұрақ қояды. Раджаниемидің романы көбірек әрекетке толы болғанымен, адамнан кейінгі өмірдегі өлім мен шектілік сияқты тақырыптарды зерттейді. Трансгуманистік сценарийлердің көркем бейнелері басқа да медиада да кездеседі, мысалы фильмдерде ("Трансценденция"), телесериалдарда ("Жұлдыздық қақпаның ежелгілері SG 1"), манга мен анимеде ("Шеллдегі рух"), рөлдік ойындарда ("Рифтер" және "Eclipse фазасы") және бейнеойындарда ("Deus Ex" немесе "BioShock").
Many of the tropes of science fiction can be viewed as similar to the goals of transhumanism. Science fiction literature contains many positive depictions of technologically enhanced human life, occasionally set in utopian (especially techno utopian) societies. However, science fiction's depictions of technologically enhanced humans or other posthuman beings frequently come with a cautionary twist. The more pessimistic scenarios include many dystopian tales of human bioengineering gone wrong. Examples of "transhumanist fiction" include novels by Linda Nagata, Greg Egan, and Hannu Rajaniemi. Transhuman novels are often philosophical in nature, exploring the impact such technologies might have on human life. Nagata's novels, for example, explore the relationship between the natural and artificial, and suggest that while transhuman modifications of nature may be beneficial, they may also be hazardous, so should not be lightly undertaken. Egan's Diaspora explores the nature of ideas such as reproduction and questions if they make sense in a post human context. Rajaniemi's novel, while more action oriented, still explores themes such as death and finitude in post human life. Fictional depictions of transhumanist scenarios are also seen in other media, such as movies (Transcendence), television series (the Ancients of Stargate SG 1), manga and anime (Ghost in the Shell), role playing games (Rifts and Eclipse Phase) and video games (Deus Ex or BioShock).
Тарих
Трансгуманизмді бейнелейтін ең алғашқы туындылардың бірі – «Франкенштейн немесе Қазіргі заманғы Прометей» әңгімесі. Виктор өзі химия арқылы өлімді жеңуге тырысатын трансгуманистік кейіпкер. Әңгіменің негізгі ойы – адам Құдай рөлін атқаруға талпынбауы керек, бұл ғылым мен технологияны адамның жағдайын жақсарту үшін пайдалануға болатын трансгуманистік идеологияның құндылықтарын сынау болып табылады. Мэри Шеллидің еңбегінен кейін Х.Г. Уэллстің бірнеше әңгімелері де осы тақырыпты қамтиды. «Көрінбейтін адам» және «Доктор Моро аралы» шығармаларында табиғатпен араласуға тырысқан ғалымдардың сәтсіз тәжірибелері оқиғаның қақтығысына себеп болады. Киберпанк жанры трансгуманизмнің күшті ықпалында, көбінесе технологияны адам өмірін жақсарту үшін қолдануды сынап, оның дұрыс пайдаланбаған жағдайындағы салдарына назар аударады. «Нейроманс», «Андроидтар электрлі қойлар армандай ма?» және «Акира» манга сериясы сияқты туындылар, адамзатты жақсарту мақсатымен технологиялық прогреске шексіз мүмкіндік берілген әлемдерді көрсетеді, бұл әлеуметтік топтар арасындағы теңсіздікті күшейте түседі. «Жоғары технология, төмен өмір» деген тұжырым, кең таралған кедейлікке алып келеді, одан жоғарғы топтар кибернетикалық жаңарту арқылы мәңгілік өмірге ие болып, оны өз мүдделеріне пайдаланады.
Among the earliest works to portray transhumanism is the story of Frankenstein or The Modern Prometheus. Victor himself is an early transhumanist character, attempting to overcome death through chemistry. The moral of the story is that man should not try to play God, serving as a criticism of the values of the transhumanist ideology that science and technology can be used to overcome the human condition. Following Mary Shelley's work, several of the stories by H. G. Wells also address this theme. The Invisible Man and The Island of Doctor Moreau both involve scientific men whose failed experiments in tampering with nature result in the story's conflict. The cyberpunk genre is heavily influenced by transhumanism, generally criticizing the use of technology to improve human life by showing the consequences resulting in its misuse. Works such as Neuromancer, Do Androids Dream of Electric Sheep?, and the manga series Akira, all demonstrate worlds unbridled with technological advancement to improve the human race, used to reinforce divides among social classes. The idea of high tech, low life, results in rampant poverty frequently exploited by an upper class made immortal through cybernetic enhancement.