Кіріспе

Құс түрлері

Наскалық буби (Sula granti) – шығыс Тынық мұхитының туа біткен ірі теңіз құсы, бубилер тұқымдасына (Sulidae) жатады. 1902 жылы Вальтер Ротшильд алғаш сипаттаған бұл құс, 2002 жылға дейін генетикалық және мінез-құлқылық ерекшеліктері анықталғанша, маскалы бубидің бір түрі деп есептелді. Оның бубилерге тән дене пішіні, ұзын, сүйір, сары-жеміш түсті мүсіні, ұзын мойны, аэродинамикалық денесі, ұзын, жіңішке қанаттары және сүйір құйрығы бар. Ересеге жеткен бубинің түсі ақ, қанаттары қара және ақ, құйрығы қара, ал беті қара маскамен жабылған.

Таксономия

Уолтер Ротшильд 1897 жылы Галапагос аралдарына экспедиция ұйымдастырып, ондағы жануарлар дүниесін жинап, зерттеу үшін жіберді. Ол өзінің және Уильям Роберт Огильви Гранттың Перулік бауби (Sula variegata) деп диагностикалаған ерекше бауби туралы жазды, ол кезде оның жас құлпынайлары ғана белгілі болды. Кейіннен, 1902 жылы Ротшильд оны Sula granti деп атады. Ротшильд кейінірек оны маскалы баубидің (Sula leucogaster) кіші түрі ретінде жіктеді. 1998 жылы Питман және оның әріптестері Клипертон аралындағы Наска баубилерінің мұндағы маскалы баубилермен шағылыспайтынын байқады. Sula туысы бұрын Pelecaniformes орнына жатқызылған, бірақ жақында Sulidae тұқымдастығына және Suliformes орнына 8 басқа туыспен бірге қосылды. Наска баубисі бұрын маскалы баубимен бір түр деп есептелді, бірақ митохондриялық ДНҚ талдауына сүйене отырып, жеке түр ретінде қайта жіктелді. Ол шамамен 400 000 – 500 000 жыл бұрын бөлініп шыққан болуы мүмкін.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл түр Тынық мұхитының шығысында Бая Калифорния аралдарынан бастап Галапагос аралдарына, Эквадордағы Исла-де-ла-Плата және Колумбиядағы Мальпело аралдарына дейін таралған.

Тамақтандыру

Наскалық баубау ұшқаннан кейін теңізге жоғары жылдамдықпен сүңгіп, ұсақ балықтарды аулайды. Басты азық түрі – Оңтүстік Америка пилчардысы, бірақ олар сондай-ақ ұшатын балықтар, анчоустар және кальмарларды да жейді, әсіресе Эль-Ниньо кезеңінде сардинаның саны азайғанда. Жыныстық ерекшеліктеріне байланысты, аналықтар көбінесе ірірек жемге қоректенеді және тереңірек сүңгіп түседі.

Көбею

Наскалық құрттар тік жарларға жақын, өсімдігі аз немесе жоқ далалы жерлерде ұялайды. Аталық өзіне аумақ таңдап, қорғайды, содан кейін аналарды қызықтыру үшін ұсыну рәсіміне кіріседі. Көптеген теңіз құстары сияқты, бұл түрдің де ұзақ өмір сүруі, жылдық көбею көрсеткішінің төмендігі және жас дамудың ұзақ мерзімі бар. Жұмыртқа саны біреу немесе екеу болады, бірақ жұмыртқалардың жарылуы төмен болғандықтан, егер екі жұмыртқадан екеуі де жарылса, көбінесе тек біреуі ғана тірі қалады. Ата да, ана да бала күтіміне қатысады. Әдетте, бірінші жарылған балапан үлкен болып өседі және бауырына қатыгездік танытып, оны тамақтандырудан шеттетіп, ақырында аштыққа ұшыратады. Ата-аналардың энергия жұмсауы өте жоғары болғандықтан, ұялау кезеңінде олардың метаболизмі өзгереді. Бұл екі ата-ананың да бірдей салмақтан айырылуына және иммундық жүйесінің әлсіреуіне себеп болады.

Паразиттер

Вампирлік жер қыраншасы кейде Наскалық бакланның қанымен қоректенеді.

Қорғау

Наскалық боби IUCN бойынша «Тәуекел азаз» санатына жатқызылған. Халық саны қандай да бір деңгейде азайып бара жатқанымен, бұл азаю қауіпті санатка енгізуді қажет ететіндей емес. Халық санының төмендеуіне балықты тым көп аулау және теңіздің ластануы сияқты факторлар әсер етеді.