Кіріспе

Геморрагиялық цистит – немесе қанды несеп қабығының қабынуы, төменгі зәр жолдары симптомдарымен сипатталатын, оның ішінде дизурия, гематурия және қан кету. Бұл ауру циклофосфамид, ифосфамид және сәулелік терапияның салдарынан туындауы мүмкін. Геморрагиялық циститтен өзге, несептік инфекция кезінде немесе балаларда вирустық инфекция нәтижесінде уақытша гематурия да байқалуы мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Геморрагиялық циститтің белгілері: несеп шығарғанда ауырсыну немесе күйдіру сезімі, жиі несеп тастау қажеттілігі, несеп шығаруды бақылаудың жоғалтылуы, несепте қан немесе қан тірмсігі, несеп шығара алмау және қызба.

Себептер

Геморрагиялық циститтің себептері химиотерапия (мысалы, циклофосфамид, ифосфамид), сәулелену немесе инфекция болуы мүмкін. Ифосфамид геморрагиялық циститтің ең көп кездесетін себебі. Сәулеленуден туындаған геморрагиялық цистит циклофосфамидтің салдарынан болатын жағдайлармен салыстырғанда, ұқсас немесе азырақ науқастарда дамиды. Аденовирус (әсіресе B тобының 11 және 21 серотиптері) балалардағы жедел вирустық геморрагиялық циститтің ең көп кездесетін себебі, бірақ ол BK вирусынан да туындауы мүмкін. Химиялық геморрагиялық цистит, вагинальды препараттардың қателікпен уретраға енгізілуінен пайда болуы мүмкін. Кандидозды емдеу үшін жоңышқа түсті сумен шаю нәтижесінде геморрагиялық цистит дамыған, бірақ препарат уретраға дұрыс емес орналасқан кезде, бұл геморрагиялық цистит емдеуді тоқтатумен өздігінен шешілді. Ұрыққа қарсы супозиторийлерді кездейсоқ уретраға енгізу бірнеше науқаста геморрагиялық циститтің пайда болуына себеп болды. Қабынуға спермицидтік ноноксинол детергентінің әсері тиді деп есептелді. Жедел жағдайда, көк шөлкедегі тітіркенуді азайту үшін, оны сілтендірілген физиологиялық тұзды сумен шаю қажет. Трансплантациядан кейінгі геморрагиялық цистит / сүйек миын трансплантациялау техникалық тұрғыдан жұқпалы болмаса да, толықтығы үшін қысқаша талқылау қажет. Иммундық жүйені басу терапиясынан өтетін науқастар геморрагиялық циститке шалдығуы мүмкін, себебі бұл химиотерапияның тікелей әсерінен немесе бүйрек, несеп жолы немесе көк шөлкедегі ұйықтап жатқан вирустардың белсенділігінен туындауы мүмкін.

Диагностика

Диагноз анамнез бен тексеру арқылы қойылады. Иммундық қабылдауы нашарлаған науқастардың зәрiнде iрiң болуы мүмкiн, бiрақ көбiнесе организмды өсiруге болмайды. Балаларда зәрдің полимераза тiзбектiк реакциясы арқылы анықталуы жұқпалы агенттiң фрагменттерiн анықтауға мүмкiндiк бередi. Әйелдер мен ерлерде процедура шамалы өзгеше. Зәр үлгiлерiн зертханада тексеру кезiнде иммундық жүйенiң инфекцияға реакциясын көрсететiн тест-жолақтар, сондай-ақ үлгiлердiң микроскоптық талдауы қолданылады. Зәрде гематурияның, яғни қанның болуы, жедел зәр жолдарының инфекциясы, бүйрек ауруы, бүйрек тастары, простата қабынуы (еркектерде), эндометриоз (әйелдерде) немесе несеп жолдарының қатерлi iсiгiн көрсетедi. Кейбiр жағдайларда, әсiресе жүгiрушiлерде, зәрде қан спорттық жаттығулардың салдарынан пайда болуы мүмкiн.

Емдеу

Өкінішке орай, геморрагиялық цистит пайда болғаннан кейін месна ем ретінде тиімсіз. Радиациялық әсерден туындаған геморрагиялық цистит сирек кездеседі, бірақ осы жағдайды емдеу үшін эмпирикалық түрде дәлелденген емдеу жоқ. Бұл пациенттің өмір сапасын нашарлатады және бүйрек жеткіліксіздігіне, тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Балалардағы вирусқа байланысты геморрагиялық цистит көбінесе бірнеше күн ішінде өздігінен жойылады. Геморрагиялық циститтің (ГЦ) емдеудегі алғашқы қадам - қан тіромбын шығару. Тіромбтардан туындаған несеп шығару жолының бітелуі уросепсияға, көкбас жарылуына және бүйрек жеткіліксіздігіне алып келуі мүмкін. Тіромбты эвакуациялау кең люменді катетерді төсек басында орнату арқылы жүзеге асырылады. Көкбас сумен немесе натрий хлориді ерітіндісімен шаюға болады. Суды қолдану артық, себебі ол тіромбтың ыдырауына көмектеседі. Көкбасқа тым көп қысым түсірмей, перфорацияға жол бермеу үшін сақ болу керек. Гипербариялық оттегімен (HBO2) терапия радиациялық әсерден туындаған геморрагиялық циститті емдеуде тиімді екені дәлелденген.