Кіріспе

Гарпастум, сондай-ақ гарпастум деп те аталады, Рим империясында ойналатын доп ойынының бір түрі. Римдіктер оны кішкентай доп ойыны деп те атаған. Қолданылатын доп кішкентай (фоллис (доп ойыны), паганика немесе футбол допы сияқты үлкен емес) және қатты болған, шамамен софтболдың көлемі мен қаттылығындай және қауырсынмен толтырылған. Харпастум сөзі грек тіліндегі ἁρπαστόν (harpaston) сөзінің латыншасы, ἁρπαστός (harpastos) сөзінің орталық жатысы, "ұрланған", ἁρπάζω (harpazo) етістігінен – "ұстау, тартып алу". Бұл ойын, көрінеді, грек ойынының – фаининданың (грекше: φαινίνδα) немесе тағы бір грек ойыны – эпискирос (грекше: ἐπίσκυρος) ойынының римдік нұсқасы болған. Ол жоғары жылдамдық, ептілік және физикалық күш-жігерді қажет еткен. Екі команда шарды өз жақтарында мүмкіндігінше ұзақ уақыт ұстауға тырысқан. Ойынның нақты ережелері туралы көп мәлімет жоқ, бірақ деректерге сүйенсек, ойын зорлық-зомбылыққа толы болған және ойыншылар көбінесе жерге түсіп жарақаттанған. Грекияда бір көрермен (ойынның грек түрінде) ойын ортасында қалып, аяғы сынған. Орта ғасырларда бұл ойын Флоренцияда кальчо сторико флорентино (Calcio storico fiorentino) деп аталатын итальяндық жаңаруға әсер еткен деп есептеледі, ол бүгінге дейін ойналады.

Ескерткіштер

Хорватияның Синь қаласында, қазіргі Трильж қаласының жанындағы Тилуриум әскери лагерінің қираған орындарында табылған римдік қабір тасында, бір бала гарпастум добын қолында ұстап тұрған бейнесі бейнеленген. Осы ескерткіште көрсетілген доптың пішіні алты және бесбұрыштардан құралған, қазіргі заманғы футбол добына ұқсас.