Кіріспе
Гарпастум, сондай-ақ гарпастум деп те аталады, Рим империясында ойналатын доп ойынының бір түрі. Римдіктер оны кішкентай доп ойыны деп те атаған. Қолданылатын доп кішкентай (фоллис (доп ойыны), паганика немесе футбол допы сияқты үлкен емес) және қатты болған, шамамен софтболдың көлемі мен қаттылығындай және қауырсынмен толтырылған. Харпастум сөзі грек тіліндегі ἁρπαστόν (harpaston) сөзінің латыншасы, ἁρπαστός (harpastos) сөзінің орталық жатысы, "ұрланған", ἁρπάζω (harpazo) етістігінен – "ұстау, тартып алу". Бұл ойын, көрінеді, грек ойынының – фаининданың (грекше: φαινίνδα) немесе тағы бір грек ойыны – эпискирос (грекше: ἐπίσκυρος) ойынының римдік нұсқасы болған. Ол жоғары жылдамдық, ептілік және физикалық күш-жігерді қажет еткен. Екі команда шарды өз жақтарында мүмкіндігінше ұзақ уақыт ұстауға тырысқан. Ойынның нақты ережелері туралы көп мәлімет жоқ, бірақ деректерге сүйенсек, ойын зорлық-зомбылыққа толы болған және ойыншылар көбінесе жерге түсіп жарақаттанған. Грекияда бір көрермен (ойынның грек түрінде) ойын ортасында қалып, аяғы сынған. Орта ғасырларда бұл ойын Флоренцияда кальчо сторико флорентино (Calcio storico fiorentino) деп аталатын итальяндық жаңаруға әсер еткен деп есептеледі, ол бүгінге дейін ойналады.
Harpastum, also known as harpustum, was a form of ball game played in the Roman Empire. The Romans also referred to it as the small ball game. The ball used was small (not as large as a [[follis (ball game), paganica, or football sized ball) and hard, probably about the size and solidity of a softball and was stuffed with feathers. The word harpastum is the latinisation of the Greek ἁρπαστόν (harpaston), the neuter of ἁρπαστός (harpastos), "carried away", from the verb ἁρπάζω (harpazo), "to seize, to snatch". This game was apparently a Romanized version of a Greek game called phaininda (Greek: φαινίνδα), or of another Greek game called episkyros (Greek: ἐπίσκυρος). It involved considerable speed, agility and physical exertion. The two teams needed to keep the ball on their side of the field as long as they could. Little is known about the exact rules of the game, but sources indicate the game was a violent one with players often ending up on the ground. In Greece, a spectator (of the Greek form of the game) once had his leg broken when he got caught in the middle of play. In the Middle Ages, the game is thought to have inspired an Italian revival played in Florence known as calcio storico fiorentino, which is played to this day.
Ескерткіштер
Хорватияның Синь қаласында, қазіргі Трильж қаласының жанындағы Тилуриум әскери лагерінің қираған орындарында табылған римдік қабір тасында, бір бала гарпастум добын қолында ұстап тұрған бейнесі бейнеленген. Осы ескерткіште көрсетілген доптың пішіні алты және бесбұрыштардан құралған, қазіргі заманғы футбол добына ұқсас.