Кіріспе

Homo sapiens түріндегі протеин кодтайтын ген

Ангиогенин (ANG), сондай-ақ рибонуклеаза 5 деп те аталады, адамдарда ANG генімен кодталатын 123 аминқышқылдан тұратын шағын ақуыз. Ангиогенин – angiogenesis процесі арқылы жаңа қан тамырларын күшті түрде стимуляциялайды. Анг жасушалық РНК-ны гидролиздейді, нәтижесінде ақуыз синтезінің деңгейі өзгертіліп, ДНК-мен өзара әрекеттеседі, бұл рРНК экспрессиясын арттыруға себеп болады. Ангиогенез және апоптозды тежеуші гендердің экспрессиясын белсендіру арқылы ангиогенин қатерлі ісіктер мен неврологиялық аурулармен байланысты.

Функция

Ангиогенин – қалыпты және ісік өсуінде ангиогенез процесіне қатысатын маңызды белок. Ангиогенин эндотелий және тегіс бұлшық жасушаларымен әрекеттеседі, нәтижесінде жасушалардың қозғалуы, инвазиясы, көбеюі және түтікшелі құрылымдардың қалыптасуы жүзеге асырылады. Ангиогенин ангиогенезге қатысатын көптеген белоктардың арасында ерекшелігі – ол сонымен қатар сиырдың панкреатикалық рибонуклеазасына (РНҚаза А) 33% аминқышқылдық тізбегімен ұқсас фермент болып табылады. Ангиогенин РНҚаза А сияқты көптеген каталитикалық қалдықтарды қамтиды, бірақ ол стандартты РНҚ субстраттарын РНҚаза А-ға қарағанда 105-106 есе аз тиімді кеседі. Бұл қалдықты мутация арқылы жою рибонуклеаза активтілігін 11-30 есеге дейін арттырады.

Қатерлі ісік

Ангиогенез және жасушалардың тіршілік етуіндегі атқаратын қызметтерінің арқасында Ангиогендік фактор (Ang) қатерлі ісік патологиясында маңызды рөл атқарады. Ang-нің ангиогендік белсенділігі болғандықтан, ол рак ауруларын емдеудегі терапиялық мақсаттарға үміткер болып табылады. Ang және ісік арасындағы қарым-қатынасты зерттеулер олардың байланысын көрсетеді. Ang-тің ядроға транслокациясы транскрипциялық рРНК деңгейінің жоғарылауына, ал Ang генін жою (knockdown) оның деңгейінің төмендеуіне әкеледі. HeLa жасушалары Ang-ті жасуша тығыздығына қарамастан ядроға транслокациялайды. Адамның кіндік тамыр эндотелий жасушаларында (HUVEC) Ang-тің ядроға транслокациясы жасушалар белгілі бір тығыздыққа жеткеннен кейін тоқтаса, HeLa жасушаларында ол бұл нүктеден кейін де жалғасады. Ang-тің ингибициясы HeLa жасушаларының көбею қабілетіне әсер етеді, бұл болашақ терапия үшін тиімді нысана болып табылуы мүмкін.

Нейродегенеративті аурулар

Ангтың моторлық нейрондарды (МН) қорғау қабілетіне байланысты, Анг мутациялары мен амиотрофиялық бүйірлік склерозы (АБС) арасындағы себеп-салдар байланысы болуы мүмкін. Ангпен байланысты ангиогендік факторлар орталық нерв жүйесі мен МН-ді тікелей қорғауы ықтимал.