Кіріспе
Chembox
|Watchedfields = өзгертілген
|verifiedrevid = 464198630
|Name = Peracetic acid
|ImageFileL1 Ref =
|ImageFileL1 = Ethaneperoxoic acid 200.svg
|ImageNameL1 = Пероксиэтан қышқылы
|ImageFileR1 = Peracetic acid 3D balls.png
|ImageNameR1 = Пероксиоцет қышқылы
|PIN = Этанпероксоқышқылы
|OtherNames = Пероксиоцет қышқылы, Ацетил пероксиді, Ацетил гидропероксиді, Прокситан
|Section1=
|Section2=Chembox қасиеттері
|Formula = CH3CO3H
|MolarMass = 76.05 г/моль
|Appearance = Түссіз сұйықтық
|Density = 1.0375 г/мл
|Solvent = Еріткіш
|MeltingPtC = 0
|MeltingPt ref =
O2 + CH3CHO → CH3CO3H
|Watchedfields = changed
|verifiedrevid = 464198630
|Name = Peracetic acid
|ImageFileL1 Ref =
|ImageFileL1 = Ethaneperoxoic acid 200. svg
|ImageNameL1 = Peroxyacetic acid
|ImageFileR1 = Peracetic acid 3D balls. png
|ImageNameR1 = Peroxyacetic acid
|PIN = Ethaneperoxoic acid
|OtherNames = Peroxyacetic acidAcetic peroxideAcetyl hydroperoxideProxitane
|Section1=
|Section2=Chembox Properties
|Formula = CH3CO3H
|MolarMass = 76.05 g/mol
|Appearance = Colorless liquid
|Density = 1.0375 g/mL
|Solvent = solvent
|MeltingPtC = 0
|MeltingPt ref =
O2 + CH3CHO → CH3CO3H
Күкірт қышқылы, сірке қышқылы және сутек пероксиді сияқты күшті қышқыл катализаторының қатысуымен пероксиоцет қышқылы пайда болады:
H2O2 + CH3CO2H → CH3CO3H + H2O
Дегенмен, тұтынушыларға арналған, 3-6% концентрациялы сірке және сутек пероксидін араластырғанда, күшті қышқыл катализаторы болмаса, пероксиоцет қышқылы түзілмейді. Балама ретінде, ацетил хлориді мен сірке қышқылы ангидридін пайдаланып, судың азырақ мөлшерін қамтитын қышқыл ерітіндісін алуға болады. Пероксиоцет қышқылы кейбір кір жуғыш заттарда in situ (жерінде) түзіледі. Бұл судағы натрий перкарбонатынан түзілген сутек пероксидіне тетраацетилэтилендиамин және натрий нонаноилоксибензолсульфонаты сияқты ағарту активаторларының әсерінен жүзеге асады. Пероксиоцет қышқылы, сутек пероксидінен гөрі тиімді ағартушы зат болып табылады. ПАҚ формальдегид және фотоокисдану радикалдарының қатысуымен жүретін фотохимиялық реакциялар тізбегі арқылы табиғи ортада да түзіледі. Пероксиоцет қышқылы тұрақтылығын сақтау үшін әрқашан сірке қышқылы мен сутек пероксидінің қоспасы түрінде, ерітінді ретінде сатылады. Қышқылдың белсенді компоненті ретіндегі концентрациясы әртүрлі болуы мүмкін.
H2O2 + CH3CO2H CH3CO3H + H2O
However, in concentrations (3 6%) of vinegar and hydrogen peroxide marketed for household use, mixing without a strong acid catalyst will not form peracetic acid. As an alternative, acetyl chloride and acetic anhydride can be used to generate a solution of the acid with lower water content. Peracetic acid is generated in situ by some laundry detergents. This is achieved by the action of bleach activators, such as tetraacetylethylenediamine and sodium nonanoyloxybenzenesulfonate, upon hydrogen peroxide formed from sodium percarbonate in water. The peracetic acid is a more effective bleaching agent than hydrogen peroxide itself. PAA is also formed naturally in the environment through a series of photochemical reactions involving formaldehyde and photo oxidant radicals. Peracetic acid is always sold in solution as a mixture with acetic acid and hydrogen peroxide to maintain its stability. The concentration of the acid as the active ingredient can vary.
Қолданылуы
АҚШ-тың қоршаған ортаны қорғау агенттігі перукеттік қышқылды алғаш рет 1986 жылы қатты беттерде ішкі қолдануға арналған микробқа қарсы зат ретінде тіркеді. Қолданылатын орындарға ауыл шаруашылығы жайлары, тағам дайындау орындары, медициналық мекемелер және үй ванналары жатады. Перацет қышқылы сүт және ірімшік өңдеу заводтарында, тағам өңдеу жабдықтарында, сыра, шарап және сусын өндіріс заводтарындағы пастеризаторларда қолдануға да тіркелген. Сондай-ақ, ол медициналық құралдарды дезинфекциялау үшін, қағаз өндірісінде биоқабықшаның пайда болуын болдырмау үшін, сондай-ақ су тазартқыш және дезинфекциялаушы ретінде қолданылады. Перацет қышқылы салқындату мұнараларының суын дезинфекциялау үшін де қолданылуы мүмкін, онда ол биоқабықшаның пайда болуын болдырмайды және Легионелла бактерияларын тиімді бақылайды. Nu Cidex – микробқа қарсы перацет қышқылының тікелей атауы. Еуропалық Одақта пероксиэцет қышқылы туралы 2013 жылы АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті ұсынғаннан кейін EFSA хабарлады. Фентанил аналогтарын (көптеген полиция күштері сияқты) беттерден тазалауға арналған дезинфекция жиынтықтарында көбінесе сумен араласып, перацет қышқылын құрайтын қатты перацетил бораты болады.
Эпоксидтеу
Қышқыл қышқылдарға қарағанда аз белсенді болғанымен (мысалы, m CPBA), әртүрлі формадағы пероксиуксус қышқылы әртүрлі алкендерді эпоксидтеуге қолданылады (Прилежаев реакциясы). Оның пайдалы қолданыстары – қанықпаған майлар, синтетикалық және табиғи каучук, сондай-ақ пинен сияқты кейбір табиғи заттар. Пероксиуксус қышқылын дайындау үшін қолданылатын еркін қышқыл немесе күкірт қышқылының мөлшеріне әртүрлі факторлар әсер етеді.
Қауіпсіздік
Перацет қышқылы - күшті тотықтырғыш зат және теріге, көзге және тыныс алу жүйесіне күшті тітіркендіргіш. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі келесідей Жедел әсер етудің нұсқаулық деңгейлерін (AEGL) жариялады:
сегіз сағаттық TWA AEGLСипаттамасы мг/м3 ppm 1 Жалпы халыққа шағын ыңғайсыздық, тітіркену немесе белгілі бір сезімтал емес әсерлер сияқты уақытша және қайтымды проблемалар тудыратын концентрация. 0.52 0.17 2 Денсаулыққа қайтымсыз немесе басқа да ауыр, ұзақ мерзімді зиянды әсер ететін немесе қауіптен қашу қабілетін нашарлататын концентрация. 1.6 0.52 3 Өмірге қауіпті денсаулық әсерлеріне немесе өлімге әкелетін концентрация. 4.1 1.3
eight hour TWA AEGLDefinitionmg/m3ppm 1 The concentration at which the general population will experience transient and reversible problems, such as notable discomfort, irritation, or certain asymptomatic non sensory effects. 0.52 0.17 2 The concentration that results in irreversible or other serious, long lasting adverse health effects or an impaired ability to escape. 1.6 0.52 3 The concentration that results in life threatening health effects or death. 4.1 1.3