Кіріспе
Мұхаммед бин Қасым порты (Bandar gāh Muhammad bin Qāsim) немесе Қасым порты басқармасы, сонымен қатар Порт Қасым деп те аталады, Пәкістанның Синд провинциясындағы Араб теңізінің жағалауында орналасқан терең су порты. Бұл Пакистанның ең жүктемелі екінші порты, елдің жүк айналымының 35% -ын (жылына 17 миллион тонна) қамтамасыз етеді. Қасым порты мен елдегі ең жүктемелі порт – Карачи порты, Пәкістанның барлық сыртқы саудасының шамамен 90% -ын бірлесіп жүзеге асырады. Қалған теңіз саудасы Гвадар порты арқылы жүргізіледі. Порттың жалпы аумағында көптеген өнеркәсіптік аймақтар орналасқан. Пәкістан болат зауыттары (PSM) және KESC Бин Қасым электр стансасынан басқа, Пәкістанның автомобиль өнеркәсібінің 80% -ы Порт Қасымда шоғырланған. Порт сонымен қатар жақын орналасқан екі ірі өнеркәсіптік аймаққа – Экспорттық өңдеу аймағына (Ланди) және Коранги өнеркәсіптік аймағына тікелей қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Елдің экспорт және импорт көлемінің шамамен 60% осы аймақтардан басталады. Қасым портын жартылай тәуелсіз мемлекеттік орган – Қасым порты басқармасы басқарады.
The Port Muhammad Bin Qasim ( Bandar gāh Muhammad bin Qāsim), or Qasim Port Authority , also known as Port Qasim, is a deep water seaport in Karachi, Sindh, Pakistan, on the coastline of the Arabian Sea under the administrative control of the Secretary to the Government of Pakistan for Maritime Affairs. It is Pakistan's second busiest port, handling about 35% of the nation's cargo (17 million tons per annum). Port Qasim and Karachi Port, the busiest port of the country, together handle almost 90% of all external trade of Pakistan. The remaining maritime trade is routed through Gwadar Port. The port encompasses a total area of wherein many industrial zones operate. In addition to the Pakistan Steel Mills (PSM) and KESC Bin Qasim Power Plant, around 80% of the Pakistan's automotive industry is located at Port Qasim. The port also provides direct waterfront access to two major nearby industrial areas, Export Processing Zone (Landhi) and Korangi Industrial Area. Approximately 60% of country's export and import is originated from these areas. Port Qasim is managed by Port Qasim Authority, a semi autonomous government body.
Тарих
1970 жылдары Пәкістанның премьер-министрі Зұлфиқар Әли Бхуттоның экономикалық реформалар және ауыр индустрияны құру бағдарламасының аясында елдің алғашқы болат зауыты (Pakistan Steel Mills) оңтүстік Карачи қаласының жанында салынды. Пәкістан Steel Mills зауыты үшін болат өндірісіне қажетті шикізаттың көп көлемдегі импортын тиеу-төгу үшін мақсатты түрде арнайы порт құру туралы да шешім қабылданды. Бұл порт болашақтағы экономикалық қажеттіліктер мен стратегиялық мақсаттардан өзге, елдің жалғыз теңіз порты – Карачи портындағы жүктемелердің тығырылуын азайту үшін де арналған еді. Бұл портқа Мұхаммед бин Қасым (Порт Қасым деп те аталады) деген ат берілді, ол 712 жылы Дайбул және Синд жағалау аймақтарын бағындырған мұсылман генералы еді.
Орналасқан жері
Порт Касим Синд провинциясының Малир ауданының оңтүстік бөлігінде, Каратчи бөлімшесінде, Бин Касим қаласына жапсарлас орналасқан. Ол Карачи қаласының орталығынан шығысқа қарай 35 шақырым қашықтықта, Инд өзенінің ежелгі арнасында жатыр. Порт Касимнің географиялық орны оны маңызды теңіз жолдарына жақын қылып орналастырады. Портқа 45 шақырымдық навигациялық канал арқылы кіруге болады, ол кемелерге қауіпсіз жүзуді қамтамасыз етеді. Порттың орналасуы елдің көлік инфрақұрылымымен тығыз байланыстырып тұрады. Ол республикалық тас жолдан тек 15 шақырым қашықтықта орналасқан, бұл жол арқылы елдің ішкі аймақтарына тікелей қол жеткізуге мүмкіндік береді. Терминал ішіндегі тағы 14 шақырымдық теміржол желісі 6 теміржол бағыты арқылы республикалық теміржол желісімен байланысады. Джинна халықаралық әуежайы да жақын жерде, 22 шақырым қашықтықта орналасқан. Порт Касимнің тұрғын ауданы – Каратчи қаласының Бин Касим қаласының бір бөлігі.
Location of the Port Qasim makes it very well connected to the transportation infrastructure of the country. It is at distance of only 15 km from the national highway, providing direct access to the hinterland through road. A further 14 km of railway track inside the terminal links it to the national railway network through 6 railway tracks. Jinnah International Airport is also very near, at a distance of 22 km. Port Qasim's residential area is a neighbourhood of Bin Qasim Town of Karachi.
Интегралды жүк контейнерін бақылау (IC3) құрылғысы
Пәкістан мен АҚШ кеден және шекаралық қорғау органдарының 8 миллион АҚШ долларынан астам бірлескен инвестициясымен Қасым портында елдегі алғашқы Интегралды жүк контейнерлік бақылау (IC3) нысаны салынуда. IC3 бағдарламасының мақсаты – 11 қыркүйек оқиғасынан кейінгі қауіпсіздік мәселелерін ескере отырып, халықаралық теңіз саудасының қауіпсіздігін арттыру. IC3 бағдарламасы Пәкістаннан АҚШ-қа жіберілетін контейнерленген жүкті Пәкістан мен АҚШ кеден органдарының тікелей бейне байланыс арқылы бірлесіп тексеруді көздейді. АҚШ кедені тексерілген жүкті АҚШ порттарына келген кезде қосымша тексермейді. Бұл нысан жүк тасымалының уақытын және құнын қысқарту арқылы сауданы қолдайды.
Мангрово орман
Порт Касим Индус дельтасы жүйесінің солтүстік-батыс жиегінде орналасқан. Бұл жүйеге ұзын және тар арналар, лайлы жағалар және Араб теңізінің Индус өзені дельтасындағы мангро еңістері тән – бұл құрғақ климатта кездесетін ең ірі мангро ормандық экожүйелердің бірі. Дегенмен, олардың тек төртеуі ғана гүлдеп келеді. Жобалық аумақта қолайлы ортасы бар жерлерде бірнеше түрлі жорғалаушылар, құстар және құрлықта тіршілік ететін сүтқоректілер мекендейді. Аймақтағы кеме қатынасы мен өнеркәсіптік белсенділіктің күшеюіне байланысты олар үнемі қауіп төндіреді. WWF Пакистан Синд және Белуджистанның жағалау аймақтарындағы мангро орманның әлеуметтік, экологиялық және экономикалық маңызын мойындап, мангро орманды сақтауға бағытталған бастаманы қолға алды. Осы бастама аясында Индус дельтасындағы (Порт Касим аумағын қоса) Коранги – Фити арнасы жүйесіндегі мангро экожүйесін сақтау жұмыстары жүргізілуде. Жобаның мақсаты – Коранги және Фити арнасы аймағындағы таңдалған тозыңқы мангро ормандық алқаптарды жергілікті тұрғындардың, мектеп оқушыларының және Порт Касим Әкімдігі мен Мемлекеттік Орман шаруашылығы департаменті сияқты басқа да мүдделі тараптардың қатысуымен сақтау.
2003 жылы Тасман теңізінің мұнай төгілуі
2003 жылдың тамызында Порт Касим кеме қатынасы арнасының батысындағы жағажайда грек тіркелімімен тіркелген "Тасман Спирит" кемесінің қағылуы салдарынан мұнайдың ірі төгілуі болды. Оқиғаның қоршаған ортаға тигізген әсері: көптеген өлі балықтар мен тасбақалар, сондай-ақ маңызды мангроу орманның зардап шегуі, ал ондаған адам құсып, денсаулығы нашарлады. Сол кезде бұл оқиға Порт Касим аймағындағы жағалау өміріне зиян келтіреді деп қауіптенді, бірақ Пхитти бұлағы (Порт Касимге кіретін су жолы) маңында айтарлықтай әсер байқалған жоқ.
Ластанудан бос терминал
Жақында Қасым порты басқармасы (PQA) 175 миллион долларлық, жылына сегіз миллион тоннаға дейін тасымалдауға арналған, "қоқыссыз" көмір, цемент және клинкер терминалын (CCCT) салу бойынша келісімге қол қойылып жатыр екенін хабарлады. Бұл қадам қоршаған ортаға өтелмейтін зиян келтіруін болдырмайды, сондай-ақ порт қызметкерлерінің және жақын жердегі тұрғындардың денсаулығын қауіпті тыныс алу ауруларынан сақтайды. Егер ұнтақ көмір порттағы ашық алаңдарда немесе ірі көлемде тасымалданғанда, бұл ауыр қауіп тудырар еді.