Жалпақ гүлді өсімдіктерді қолмен тозаңдану техникасы: тозаңды алушы және беруші өсімдіктер, мақта тамыршасы немесе тікше қолдану, орхидеялар үшін ерекше әдіс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Механикалық тозаңдану әдісі
Mechanical pollination technique
Қолмен тозаңдану, сондай-ақ механикалық тозаңдану деп аталатын бұл әдіс, табиғи немесе ашық тозаңдану мүмкін болмаған немесе жеткіліксіз болған жағдайларда өсімдіктерді тозаңдану үшін қолданылады.
Hand pollination, also known as mechanical pollination is a technique that can be used to pollinate plants when natural or open pollination is either undesirable or insufficient.
Әдіс
Бұл тозаңдану әдісі бір өсімдіктің аталық тозаңдықтарынан екінші өсімдіктің аналық тозаң қабылдағыштарына тозаңды қолмен көшіру арқылы жасалады. Тозаң алынған өсімдік тозаң беруші немесе тозаң атасы деп аталады, ал тозаңды қабылдаған өсімдік – тұқым алушы анасы. Қолмен тозаңдату көбінесе мақта тампонымен немесе кішкентай щеткамен жасалады, бірақ еркек гүлдің жапырақтарын алып тастап, аналық гүлдердің тозаң қабылдағыштарына сүрту арқылы немесе екі жынысты гүлдерді, мысалы, помидорды сілкілеу арқылы да жасауға болады. Ерекше жағдайларда тозаңдар pollinium деп аталатын жиынтық түрінде болады, мысалы, орхидеяларда. Мұндай жағдайда pollinium-ға жабысатын кішкентай құрал қолданылады.
This method of pollination is done by manually transferring pollen from the stamen of one plant to the pistil of another. The plant the pollen is taken from is called the pollen donor or pollen parent, while the plant receiving the pollen is the seed parent. Hand pollination is often done with a cotton swab or small brush, but can also be done by removing the petals from a male flower and brushing it against the stigmas of female flowers, or by simply shaking flowers in the case of bisexual flowers, such as tomatoes. A special case are plants where the pollen are condensed in a mass called the pollinium, such as in orchids. In this case a small utensil is used to which the pollinia will stick.
Себептері
Бұл әдісті таңдаудың негізгі себептері – тозаңдастырушылардың жетіспеуі, бірге өсірілген сорттардың арасындағы тозаңдануды бақылау және белгілі бір гибридтерді жасау. Мысалы, ваниль өсімдіктері табиғи тозаңдастырушысы жоқ аймақтарға тасымалданады, немесе жылыжайларда, қалалық жерлерде немесе зиянкестерді бақылау үшін жабынмен өсірілген өсімдіктерде тозаңдастырушылар жетпейді. Тозаңдастырушылардың азаюы және монокультураның тозаңдануға қажеттілігінің жоғары болуы да себеп болуы мүмкін. Дегенмен, бұл жалғыз себеп емес, көптеген арнайы дақылдар үшін қолмен тозаңдаудың түрлі тәсілдері пайда болған. Мысалы, құрма пальмаларын қолмен тозаңдату арқылы еркек өсімдіктерді өсіруге кететін орын мен энергияны үнемдеуге болады. Еңбекке жұмсалатын күштің көптігіне байланысты, қолмен тозаңдату көбінесе шағын фермерлер мен жеке өсімдіктердің иелері қолдайтын шағын масштабта ғана мүмкін. Ірі масштабты өндірісте, мысалы, далалық егістерде, жеміс бақтарында немесе коммерциялық тұқым өндірісінде, бал аралары немесе басқа тозаңдастырушылар тозаңдануды басқарудың тиімдірек тәсілі болып табылады. Бұған қарамастан, қолмен тозаңдату кең таралған практика. Қытайдың Ханьюань округінде өсірілген алмұрт 1980 жылдан бері қолмен тозаңдатылып келеді, себебі оларды гүлдеу уақыты әртүрлі сорттармен тозаңдауға болмайды; сонымен қатар, шыбдар жұғуына байланысты көптеген инсектицидтерді қолдану қажет, бұл жергілікті ара шаруашылықтарының уылдырық беруден бас тартуына себеп болады.
Common reasons for choosing this method include the lack of pollinators, keeping control of cross pollination between varieties grown together, and creating specific hybrids. Examples of this are vanilla plants, which are transported to areas where its natural pollinator doesn't exist, or plants grown in greenhouses, urban areas, or with a cover to control pests, where natural pollinators cannot reach them. Pollinator decline and the concentrated pollination needs of monoculture can also be a factor. However, these are not the only reasons, and variable techniques for hand pollination have arisen for many specialty crops. For instance, hand pollination is used with date palms to avoid wasting space and energy growing sufficient male plants for adequate natural pollination. Because of the level of labor involved, hand pollination is only an option on a small scale, used chiefly by small market gardeners and owners of individual plants. On large scale operations, such as field crops, orchards, or commercial seed production, honeybees or other pollinators are a more efficient approach to pollination management. Despite this, hand pollination is a fairly widespread practice. Pears grown in Hanyuan County, China have been hand pollinated since the 1980s, because they can't be pollinated with other varieties that have different flowering times; also, lice infestation requires the use of many insecticide sprays, which causes local beekeepers to refuse to lend beehives.