Кіріспе

Англикан шіркеуіндегі "Бас шапалин" термині – британдық және канадалық әскерлер сияқты діни емес ұйымдардағы аға шапалин. Бас шапалин діни қызметтер мен рәсімдерді өткізетін, сол ұйымда христиан дінін ұсынатын және ұйым ішінде рухани қамқорлық пен қолдау көрсететін шапалиндердің жұмысын бақылайды.

Тарих

Британ армиясында генерал-капеллан лауазымы 1796 жылы армия капелландары бөлімі құрылғаннан бері сақталып келеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде капеллан генерал Джон Тейлор Смит генерал-майор дәрежесіне ие болды және Мемлекеттік хатшының тұрақты орынбасарының бақылауында болды. Льюэллин Генри Гвинн 1915 жылдың шілдесінен бастап Франциядағы армияның бас капелланының орынбасары болды, ол майор-генерал шеніне ие болған. Екеуі де тағайындалғанға дейін колониялық епископтар болған. Екінші дүниежүзілік соғыста британ армиясындағы капеллендік қызметінің басшысы (англикандық) капеллан генерал болды, ол ресми түрде Мемлекеттік хатшының тұрақты орынбасарының бақылауында болды. Бас капелленнің көмекшісі – 1-ші сынып капеллен (толық полковник), ал аға капеллен – 2-ші сынып капеллен (лейтенант полковник) болды. 1948 жылы әскерге алғашқы епископ тағайындалды; Епископ – Кентерберий архиепискобының суфраганы, епископтың толық лауазымы – "Кентерберий архиепискобының қарулы күштердегі епископтық өкілі". Әскердегі епископ – әскери капеллен емес. Қазіргі кезде бұл лауазымды Тим Торнтон, Ламбет епискобы атқарып тұр. Кейде (англикандық) "Әскердегі епископ" пен (рим-католик) "Әскердегі епископ" арасында шатасу туындайды: осы себепті соңғысына әдетте толық лауазымы беріледі, яғни "Рим-католик әскердегі епископы". Әрбір үш қарулы күште бас капеллен (архидиакон дәрежесі) бар: теңіз күштері үшін – флот капелланы, әскер үшін – капеллан генерал, ал Корольдік әуе күштері үшін – бас капеллен. Армия капеллендігі мұражайында британ армиясының капеллендер тарихына қатысты мұрағаттық материалдар мен ақпарат сақталады.

Англикан дінінен тыс

Бас капеллан термині Англикан шіркеуінен тыс жерлерде де қолданылады, ол мемлекеттің қарулы күштеріндегі аға капелланды (кейде, АҚШ қарулы күштеріндегідей, капелландардың бастығы деп аталады) білдіреді. Кейбір елдер, мысалы Оңтүстік Африка, Израиль және Канада, қарулы күштердің барлығы үшін бір Бас капеллан немесе капелландардың бастығын ұстаса, ал басқалары, мысалы АҚШ, әрбір қарулы күш түрі үшін біреуден тағайындайды. Тағы да басқалары әскери қызметкерлері арасындағы әр негізгі дін немесе сенім тобы үшін жеке капеллан тағайындайды.