Кіріспе

Cwmdare (Cwmdâr) – Уэльстегі Ронда-Синон-Таф аймағында, Абердареге жақын орналасқан ауыл. Ауыл тарихы көмір өндірумен тығыз байланысты, ал 1980-жылдары осы саланың дамымауына байланысты, ол негізінен Абердар, Мертир Тидфил және Понтипридд сияқты ірі қалаларға, сондай-ақ Кардифф және Суонси қалаларына жұмыспен жүретін адамдардың тұрағына айналды.

Атауы

Ауылдың атауы "Батылдық аңғары" деп аударылады. Dare (Dâr) – Даррен тауынан басталып, ауыл арқылы ағып, Абердареге (сөзбе-сөз "Dare сағасы") жеткенде, Таф өзенінің ірі салаларының бірі – Синон өзенімен қосылатын сала.

Тарих

Он тоғызыншы ғасырдың басында қарқынды индустрияландыруға дейін Квмдар Абердар приходындағы шағын ауыл болды. Приход кем дегенде 1640 жылдан бастап мереке күндері өткізілген Taplasau Hâf (жазғы ойындар) үшін "өте ерекше" деп сипатталды. Cwmdare мұндай ойындарға арналған үш орынның бірі ретінде белгілі болды, бұл орын ауылдың орталығына жақын орналасқан Ton glwyd fawr болды. Бүгінде бұл аймақ бұлжырақта "Тон" деп аталады және жақын жерде осы аттас паб орналасқан. XIX ғасырдың ортасына қарай Өнеркәсіптік революция Абердар көміріне деген сұранысты арттырды. Cwmdare төңірегінде бірнеше терең көмір шахталары пайда болды, ал отбасылар жұмыс іздеп Уэльстің басқа аймақтарынан осы жерге көшіп келе бастады. Жаңа шахтерлерге тұрғын үй қажет болды, 1853 және 1859 жылдар аралығында Dare аңғарының батыс жағында алғашқы көшелер салынды, олар заманауи ауылдың орталығына айналды. Аңғардың шығыс жағында, Питхед деп аталатын Мертир Дейр кенішінің жанында да бірнеше үйлер салынды. Кеніш қызметінің өсуімен тұрғын үйге деген қажеттілік те артты, солтүстік-батысқа қарай шахтерлердің қабатты коттедждері қатары салынды. Cwmdare төрт ірі кенішпен мақтанды: Cwmdare, Merthyr Dare және Bwllfa Dare кеніштері 1850 жылдары ашылды, ал Nantmelyn кенішіндегі жұмыс 1860 жылы басталды. Келесі 120 жыл ішінде Мэрди тауындағы кен орындары біртіндеп таусылды, Мертир Дейр 1884 жылы, Квмдар 1936 жылы, Нантмелин 1957 жылы, ал соңғы Бвилфа Дейр 1977 жылы жабылды.

Кен қазудан кейінгі

Кен орындары жабылғаннан бері Квмдаре, жақын орналасқан Абердаре, сондай-ақ Мертир Тидфил, Кардифф және Суонси қалаларының тұрғын аймағына айналды. Квмдареде дерлік жұмыс жоқ, сондықтан тұрғындардың көпшілігі жұмыс үшін ірі қалалардың біріне жол жүреді. 1970 жылдардағы Даре аймағының жаңаруының нәтижесінде Квмдаре тартымды шағын елді мекенге айналды: ол Уэльстің екі ірі қалалық орталығы – Кардифф пен Суонсиге жақын орналасқан, көлік байланыстары жақсы және әдемі табиғаты бар. Осының салдарынан халық саны жылдам өсті, көптеген жаңа үйлер салынды, олар Даре өзенінің шығыс жағындағы аймақтың көп бөлігін, тіпті өзенге дейін жабады.

Жергілікті жайлылықтар

Халық санының өсуіне қарамастан, Cwmdare-де аз жергілікті мүмкіндіктер бар, сондықтан тұрғындарының көпшілігі күнделікті қажеттіліктері үшін жақын орналасқан Абердер қаласына тәуелді. Бірақ, бұл жерде жергілікті дүкен, пошта бөлімі және ауыл алаңындағы "Тон Глвид Фур" пабы бар. Сонымен қатар, Оңтүстік Уэльстің тау-кен аймақтарындағы нонконформизмнің күшті тарихын көрсететін бірнеше шіркеулер бар: Небо, Элим, Гобайт және Cwmdare миссиясы, сондай-ақ Уэльс шіркеуінің Әулие Лука шіркеуі. Cwmdare-де түрлі жергілікті мектептер бар, олардың ең ескісі – Cwmdare бастауыш мектебі. Бұл 4-11 жас аралығындағы 260 оқушыға ағылшын тілінде білім беретін беделді бастауыш мектеп. Бұдан басқа, 11-19 жастағы оқушыларға арналған, орташа білім беру қиындықтары бар балаларға Maesgwyn мектебі және Үрге Синон аңғарына қызмет ететін Ysgol Gynradd Gymraeg Aberdâr – Уэльс тіліндегі бастауыш мектеп бар.

Даре доласының ауылдық саябағы

1970 жылы, тек бір ғана көмір кеніші жұмыс істеп тұрғанда, аңғардың батыс жағындағы, бір ғасырдан астам уақыт бойы кен өндіру өнеркәсібімен қиратылған ландшафтты алғашқы қалпына келтіру туралы шешім қабылданды. Келесі екі жылда көмір мен шлак қалдықтары тазартылды, Дейр өзенінің бағыты өзгертілді, Питхед кенті бұзылып, орнына екі жасанды көл жасалды. 1973 жылы жұмыстар аяқталып, Даре-Вэлли елдік саябағы халыққа ашылды. Оның ауданы 500 акр (2.0 км²) – орман, жайылым және тау беткейлік бұталы жерлерді қамтиды. Саябақтағы жолдар мен көпірлер оны серуендеушілер, отбасылар және үй жануарларын серуендетушілер үшін танымал етеді, ал өнеркәсіптік тарихқа қызығушылар аймақтың кен өнеркәсібінің өткеніне қатысты іздерді, соның ішінде Бўллфа Дейр кеніші орнында ескерткіш ретінде орнатылған ескі шахта дөңгелегін таба алады. 1985 жылы ескі Мертир Дейр кенішінің жанында келушілер орталығы мен кемпинг құрылды. Онда кафе, 15 қонақ бөлмесі және Cwmdare-дің өнеркәсіптік және табиғи мұрасы туралы көрме ұйымдастырылған.