Кіріспе

Cymmrodorion құрметті қоғамы (Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion), көбінесе жай ғана Cymmrodorion деп аталады, – Лондондағы Уэльстің ғылыми қоғамы, мүшелігі барлығына ашық. Ол алғаш рет 1751 жылы әлеуметтік, мәдени, әдеби және қайырымдылық ұйым ретінде құрылған. 1787 мен 1820 жылдар аралығында және қайтадан 1843 пен 1873 жылдар аралығында қызметі тоқтатылған. Екінші және үшінші құрылған кезеңдерінде оның қызығушылықтары көбінесе мәдени және ежелгі нәрселерге байланысты болды. Қазіргі қоғам 1751 жылы құрылған қоғамның жалғасы екенін мәлімдейді, бірақ үш тікелей іріктеліп құрылған қоғамның мінезі мен мақсаттары шамалы өзгеше болған. Қоғамның орталығы әлі де Лондонда, бірақ қазір оның мүшелерінің үштен екісі Уэльстен.

Бірінші қоғам, 17511787

Қоғам 1751 жылы Льюис және Ричард Моррис ағайындар құрды, олар Англси аралының тумалары еді. Льюис Моррис жасаған атау cyn frodorion («ең ерте туғандар») деген мағынаны білдірді, бұл уэльстіктердің ежелгі британдықтардың мұрагерлері ретіндегі орнына сілтеме жасады. Жаңа қоғамды құруға бірнеше фактор себеп болды. Олардың бірі – Льюис Морристің Корольдік қоғамға мүше болып сайланбағанына деген көңілінің қалғандығы болуы мүмкін. Бірақ одан да маңыздысы – 1716 жылы тағы бір лондондық уэльс қоғамы, Ежелгі Британиялықтардың Құрметті және адал қоғамының басқаруымен құрылған Уэльс қайырымдылық мектебін қолдау ниеті болды. 1740 жылдарға қарай Ежелгі Британиялықтар тоқырап қалған еді, ал жаңа Cymmrodorion қоғамы олардың күш-жігерін толықтыру мақсатымен құрылды. Сонымен қатар, бұл Лондондағы мұқтаж уэльстіктерге көмек көрсету үшін қаражат жинауды да қамтыды. Дегенмен, Қоғамның басты мақсаты Лондондағы уэльстіктер үшін әлеуметтік белсенділіктің орталығы болу және (Уэльстің танылған саяси немесе мәдени «астанасы» болмаған жағдайда) уэльс мәдениетінің орталығы болуы керек еді. Әр айдың бірінші сәрсенбісінде тұрақты кездесулер өткізіліп, әртүрлі әдеби және ғылыми тақырыптар бойынша баяндамалар оқылды. Ричард Моррис қоғамның алғашқы Лливыд («Президенті») болды. Ол 1779 жылы қайтыс болғаннан кейін, қоғам өз марқұм президентіне арналған ең жақсы элегия үшін күміс медаль сыйлады, бұл жарыс Уэльстің Ұлттық Эстеддфодының алғашқы үлгісі саналды. Сэр Уоткин Льюис Морристің орнын Лливыд ретінде бастырып, 1787 жылы алғашқы қоғам тарағанға дейін қызмет етті. Қоғамда Penllywydd («Бас президент») лауазымы да болды. Бұл лауазымды 1775 жылы қайтыс болғанға дейін Корсигедолдан Уильям Вон атқарды, содан кейін Уиностайдан 4-ші баронет Сэр Уоткин Уильямс Винн атқарды. 18 ғасырдың екінші жартысында Уэльс қайырымдылық мектебін Ежелгі Британиялықтар мен Cymmrodorion бірлесіп басқарды. Cymmrodorion қызметкерлері Клеркенвелл Гриндегі мектеп ғимаратын өздерінің кеңселік мекенжайы ретінде пайдаланды, кейде онда кездесулер өткізіп, оның бір бөлмесін кітапхана ретінде пайдаланды. Кітапханада «ежелгі британ тілінде басылған барлық кітаптар» мен қолжазбалар сақталуы тиіс еді. Басқаша айтқанда, ол Уэльстің Ұлттық кітапханасының прототипі ретінде қарастырылды. Қоғамның жылдық жоспарындағы тұрақты және маңызды шара (егерде негізінен Ежелгі Британиялықтар жауапты болса да) – мектепті қолдау үшін қаражат жинау мақсатымен өткізілетін жыл сайынғы Сент-Дэвид күні кешкі асы болды. Cymmrodorion шіркеу заңнамасы бойынша сот ісін қаржыландыруға көмектесті, онда Англсидегі уэльс тілінде сөйлейтін приходтың шіркеу қызметкерлері мен қауым мүшелері уэльс тілінде қызмет ете алмайтын моноглот ағылшын діни қызметкерін өздерінің приходына тағайындауға қарсы шықты. 1766 жылы Бангор епископы Джон Эгертон ескі ағылшын діни қызметкерін, доктор Томас Боулсты Сент-Бьюно, Трефдрейт және Сент-Квифан, Ллангвифан шіркеуіне тағайындады. Арчи соты 1770 жылдың мамыр айында істің дәлелдерін тыңдады, бірақ 1773 жылдың қаңтарына дейін талапкерлердің және жауапкерлердің аргументтерін тыңдамады. Журналдар Уэльстің Ұлттық кітапханасындағы «Welsh Journals Online» жобасы арқылы цифрлық форматқа көшірілуде. Қоғам Лондонда орналасқан, бірақ ол Уэльсте де бірқатар кездесулер өткізеді. Уэльс Ұлттық Эстеддфодында жыл сайын өткізілетін арнаулы лекция, 1975 жылы қайтыс болған ақын, автор және ғалым Сэр Т. Х. Пэрри Уильямстың есімімен аталады.

Идеология

Алғашқы қоғамның ұраны "Undeb a Brawdgarwch" ("Бірлік және бауырластық") болды. Кейінгі нұсқаларының өзгеретін рөлдерін көрсете отырып, екінші және үшінші қоғамдардың ұраны "Cared Doeth yr Encilion" ("Даналар ежелгілікке құрмет көрсетсін") деп белгіленді. Қоғам әрқашан айқын түрде діни және саяси бейтараптылықты сақтаған, осы себепті Шотландиядағы ұқсас ұйымдармен Ирландиядағылардан гөрі көбірек ортақ қасиеттері болды.

Мекенжайы

Қоғамның пошталық мекенжайы: 157–63 Грей Инн Роуд, Лондон WC1X 8UE, Лондон Уэльс орталығының ғимараты.

Мәдени сілтемелер

Томас Пеннанттың "Британ зоологиясы" 1766 жылы "Cymmrodorion Society қолдауымен" жарық көрді және "Клеркенвелл Гриндегі британдық қайырымдылық мектебінің қажеттігіне сатылды". Бірақ шындығында, басылымнан пайда түспеді, сондықтан мектеп одан тікелей үлкен пайда көре алмады. Дегенмен, Пеннант жеке өзі 100 фунт стерлинг көмектесті. Роберт Грейвс бұл Қоғам туралы "Барлығына сау бол" (1929) атты автобиографиясында еске алады. Ол 1916 жылғы сәуір айында Батыс майданнан демалыста болғанда Cymmrodorion ұйымдастырған жиынға қатысты, онда Австралияның премьер-министрі В. М. Хьюз және соғыс министрі Дэвид Ллойд Джордж сөз сөйледі. Ллойд Джордж туралы ол: "Оның шешендігіне қатты таң қалдым", - деп жазды.