Кіріспе

Британдық теолог (1935–2022)

Кеннет Р. Кракнелл (19 маусым 1935 – 26 қазан 2022) – дінаралық диалог және діндердің христиан теологиясына маманданған британдық теолог. Кракнелл дінаралық диалог және басқа да тақырыптар бойынша көптеген мақалалар мен кітаптар жазды, соның ішінде «Жаңа қарым-қатынасқа қарай» (1985), «Әділдік, сыпайылық және махаббат» (1994), «Дүниежүзілік методизмге кіріспе» (2005) және «Жақсы және жомарт сенімде» (2005). Мартин Форвард, Стивен Плант және Сюзан Уайт редакциялаған «Ұлы тапсырма» (2000) атты құрмет кітабында Кракнеллдің 65 жылдық мерейтойына арналған көптеген достары мен әріптестерінің ғылыми мақалалары жинақталған. Ол діни өзгелерге сезімтал және құрметті христиандық көзқарасты қалыптастырды, сонымен қатар кейбіреулер үшін басқа діндерді толығымен қаралауды және олардың жандарын өз сеніміне көшіруді талап ететін Киелі кітаптың аяттарын шеберлікпен талқылады. Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінің дінаралық қатынастар жөніндегі бұрынғы директоры Уэсли С. Ариараджа Кракнеллдің талқылауын «көрінетін эксклюзивті аяттардың терең зерттелуі» деп сипаттады. Миссияны Иса Мәсіхтің өмірі мен құрбанынан үлгі алған, әлемдегі Құдайдың мейірімділікке толы болуын жариялау деп түсіндіретін Кракнелл, бір сенімнен екіншісіне өтуді жобамайды, бірақ Құдаймен терең қарым-қатынасқа ұмтылуға және Құдайдың әлеміндегі азапты, кедейлікті және жаулықты азайту үшін сүйіспеншілікпен әрекет етуге көбірек мән береді. Оның «Әділдік, сыпайылық және махаббат» кітабында христиан ғалымдарының, соның ішінде діни өзгелермен кездесуі Құдайдың адам мен планетаның денсаулығын қалпына келтіруге деген қамқорлығының мәнін түсінуді тереңдеткен миссионерлердің еңбектері зерттеледі. Оның мансабы Британ шіркеулері кеңесінің дінаралық қатынастар жұмысын дамытуды, Кембридж университетінде және Техастағы Brite Divinity School-де оқытуды қамтиды, ол 2007 жылы теология және жаһандық зерттеулер бойынша ерекше профессор болып зейнетке шықты.

Білім

Крэкнелл 1959 жылы Лондон, ал 1995 жылы Оксфорд университеттерінен B.D. дәрежесін алды. Ол Оксфорд университетінде (BA, MA) және Лидс университетінде (Дінтану саласы бойынша үздік дипломмен бакалавр) білім алды, сондай-ақ Лондонның Ричмонд методистік колледжінде дін қызметкеріне дайындалды.

Мансап

Британдық азамат және методист пасторы, ол Нигерияда методист шіркеуінің Шетелдік миссиялық бөлімі арқылы оқытумен мансабын бастады, содан кейін 1967 жылдан 1978 жылға дейін Лофборо қаласында пастор және Лофборо университетінің капелланы қызметін атқарды. 1978 жылдан 1987 жылға дейін ол Британ шіркеулері кеңесінде дінаралық қатынастар жөніндегі алғашқы директор болып қызмет етті, бастапқыда Гилдфорд епископы Дэвид Браунның төрағалығымен, ал (1983 жылдан бастап) епископ Джим Томпсонның төрағалығымен. Ол Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінде Диалог тобының, кейіннен Дінаралық қатынастар жөніндегі кеңсесінің мүшесі ретінде жұмыс істеді. Крэкнеллдің ғылыми еңбектері жиі сілтеме жасалады. Дінаралық қатынастар тарихшысы Маркус Брейбрук, Роджер Боуз редакциялаған "Ислам және жаһандық диалог" (2005) кітабына жасаған үлесінде Крэкнеллді "әсерлі методист ойшылы" деп атайды.

Мәсіхшілердің ойлануын ынталандыру

Кракнелл көптілікті қоғамдағы дін қызметкерлерін даярлау қауымдастығын құрды, ол бірнеше жыл бойы 200-ден астам дін қызметкерлері қатысқан жыл сайынғы конференцияларды өткізді, теологиялық білім берудің көпмәдениеттіліктің шындығы мен қиындықтарына қалай жауап беру керектігін зерттеді. Ұлыбританияда азаматтық, үлкендік пен жақындық сезімі және елдің христиандық мұрасының (және орнатылған шіркеудің) орны туралы ұлттық әңгіме дамыған кезде, Кракнелл осы талқылауға маңызды христиандық үлес жариялауға әкелген процесті бастады, «Британияға тиесілілік: көптілді қоғамда дін мен үлкендік туралы христиандық көзқарас» (1991) (Роджер Хукер мен Джон Саргант редакциялаған), соған ол да үлес қосты.

Кракнеллдің мисиологиясы

Британ шіркеулері кеңесінің дінаралық комитеті сол кезде Миссия бөлімінде орналасқан және негізінен миссионерлік қоғамдармен қаржыландырылғандықтан, директордың қызметінің маңызды бөлігі миссия туралы ой-толғанысқа айналды. Крэкнеллдің христиандық миссияға деген тұрақты қызығушылығын 2000 жылы Мартин Форвард редакциялаған «Ұлы тапсырма» атты жинақтағы оның ғылыми еңбегі үшін таңдалған атау көрсетіп тұр. Кракнеллдің 1985 жылы БКК-де қызмет еткен кезінде жазған «Жаңа қарым-қатынасқа қарай» кітабында, ол Жохан 14:6 және Елшілердің істері 4:2 сияқты, христиандар Исаны Раббы және Құтқарушы деп еркіндікпен мойындау арқылы ғана құтқарылуға болатынын дәлелдеу үшін жиі сілтеме жасайтын Киелі кітаптың көптеген үзінділерін зерттеді. Кракнелл құтқарылуды «Атымен» табуға болатынын, бірақ «Оның аты – аты, себебі ол адамдарға Құдайдың өзіне тән рақым мен махаббатқа ие болудың жолын ұсынады» деп аргументтеді. Оның Киелі кітап тілдеріндегі шеберлігі көбінесе сыншыларды қарусыз қалдырды, олар оның тәсілін христиандық шындыққа опасыздық деп қарады, бірақ екі өсиеттің ағылшын тіліндегі аудармаларына сүйенді. Ариараджа «миссияның барлық жағымды аспектілерін жоққа шығармай», Кракнелл христиандарды «мәдени үстемдікке негізделген көзқарастардан» арылып, басқаларға деген көзқарастарын қайта қарауға шақырады. Хью Годдард Кракнеллдің (1994) еңбегінде 1910 жылғы Протестанттық әлемдік миссионерлік конференциясын «толыққанды зерттей келіп», «кейбір жағынан, он тоғызыншы ғасырғы христиандық ойлау, тіпті кейбір миссионерлердің ойлауы да, христиандық пен басқа діндер арасындағы үзіліс емес, байланыстылық туралы ойлауға кейінгі христиандық ойлаудан гөрі көбірек дайын болды» деген қорытындыға келгенін айтады. «Осы тұрғыдан алғанда», - дейді Годдард, - Кракнелл «Барт пен Крамердің ықпалымен, жиырмасыншы ғасыр алға емес, кері кетті» деп санайды. Крэкнелл осы кітабы үшін Оксфорд университетінің BD дәрежесімен марапатталды.

Желі құру

Ұлыбритания мен Ирландияда, Еуропада және одан тыс жерлерде дінаралық диалогты насихаттап, христиандардың басқа діндермен қарым-қатынастары туралы ойлануға мәжбүр болған жағдайларды зерттеп, Кракнелл олардың тәжірибесінен үйренуге, сонымен қатар сенімнің мағынасын тарылта түсінуге қарсы тұруға тырысты – сенім әрқашан Құдайдың сыйы, адамның еңбегі емес. Африкадағы өзінің тәжірибесі оны Батыс христиандығының нәсілдік және өркениеттік басымдық сияқты мәдени көзқарастарға тым байланысқан деп санауға әкелді, одан арылу қажет. Ариараджа да Кракнеллдің Құдайдың жоспарындағы ұлттардың рөлін зерттеуін жоғары бағалады, барлық ұлттардың мәдениеттері мен сенімдері құнды болса, неге Құдай олардың көбеюіне рұқсат берді деген сұрақ қойды. БКК-ға кіретін шіркеулерде және олардың сыртында жұмыс істеп, Кракнелл түрлі діндерден адал жандардың желісін құрды, дінаралық кездесу топтарын құруға демеу берді және оларды дамытты. Олардың көпшілігі кейін ол қызметтен кеткеннен кейін құрылған Ұлыбританиядағы Дінаралық Желіге қосылды. Кракнелл Ұлыбританиядағы түрлі діни қауымдардың жетекші өкілдерімен жақын қарым-қатынас орнатты. Дін бостандығын қорғаушы Кракнелл INFORM құрылуына көмектесті – бұл жаңа діни қозғалыстар туралы ақпарат беруге арналған, мемлекеттік қаржыландырылатын бюро, оның ішінде Саентология және Біріктіру шіркеуі сияқты кейбіреулері жамандалған қозғалыстар туралы да ақпарат береді.

Журналдың негізін қалаушы ретінде

Крэкнелл 1986 жылдан 1990 жылға дейін «Discernment» журналын құрып, бас редакторы болды, ол 1998 жылға дейін шығарыла берді.

Уэсли үйі, Кембридж

BCC-де 10 жыл қызмет еткеннен кейін Кракнелл Кембридждегі Уэсли Хаусқа көшті, онда ол теология ғылымының Майкл Гаттеридж атындағы профессоры болды және аға оқытушы қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінің дінаралық байланыстар бөлімімен және басқа дінаралық ұйымдармен тығыз байланыста жұмысын жалғастырды. Кембридждегі қызмет кезеңінде Кракнелл Теологиялық федерацияның президенті болды (1988-1995 жылдар). Көптеген еңбектерінде Кракнелл Уилфред Кантуэлл Смиттің зерттеулеріне сүйенді, оның тәсілі басқаларға өздерін анықтауға мүмкіндік береді, Мәсіхтен тыс Құдайды сезіну туралы кез келген мәлімдеме жалған болуы керек деген сияқты алдын ала жасалған пікірлерді қабылдауға қарсы тұрады. Оның орнын бұрын Британ методистік шіркеуінің дінаралық қатынастарын басқарған және БКК комитетінің жұмысына қатысқан Мартин Форвард басты.

Техас Христиан Университеті

Сегіз жыл Кембрижде болғаннан кейін, ол Техас христиан университетінің Брит діни мектебінде (Форт-Уорт, Техас) теология және жаһандық зерттеулер профессоры (кейін ерекше профессор) қызметін атқарды. Осы уақытта Крэкнеллдің әйелі Сьюзан Уайт та Бритте оқытуды бастады. Бритте жұмыс істеген кезінде ол Уилфред Кантуэлл Смит туралы оқулық, Дүниежүзілік методизм кітабын (бірлескен автор ретінде) және «Жақсы және жомарт иман» кітабын, сондай-ақ мақалалар мен рецензиялар жазды. Кракнелл Кембридж университетінің Весли Хаусы арқылы Брит студенттері үшін шетелдегі жазғы оқу бағдарламасын да басқарды. 2007 жылы зейнетке шықты. Ол Вермонт штатына көшіп, онда Sutton Books атты кітап дүкенін ашты. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін де түрлі колледждер мен университеттерде дінаралық қатынастар бойынша лекциялар оқып, семинарлар өткізіп жүрді.