Кіріспе

Хоторн – Генри Джеймстің 1879 жылы жарық көрген әдеби сын кітабы. Бұл кітап Джеймстің ұлы алдыңғысы Натаниел Хоторнға арналған зерттеу еңбек болды. Джеймс Хоторнның әрбір романына және таңдамал әңгімелеріне жан-жақты назар аударды. Ол сонымен қатар Хоторнның өмірін және оның танымдық еңбектерінің бір бөлігін талдады. Кітап, Джеймстің американдық өмірде болмайтын романдық қызығушылықтарды тізімдеген бір атақты бөлімі үшін қызу пікірталас тудырды.

Қорытынды және тақырыптар

Бұл Джеймстің әріптес жазушысы туралы жазған жалғыз толық көлемді зерттемесі, және ол Хоторнды осылай терең зерттеуге таңдағаны таңқаларлық емес. Американ әдебиетінде Хоторн бастаған дәстүр – кінәнің жалпыламалығын және адам таңдауының күмәнділігін моральдық жағынан терең зерттеу – Джеймс тарапынан анық жалғастырылды. Джеймс Хоторнның кейбір әсемдемелі символизміне және аллегорияға артық сүйенуіне қатысты наразылық білдіргенімен, ол өзінің алдыңғысының моральдық дилеммаларға, екіұшты адалдыққа және фантастикалық кейіпкерлер мен жеңіске ұшырамайтын шындық арасындағы қақтығыстарға деген тұрақты қызығушылығын бөлісті. Джеймс Хоторнның сапалы жазу шеберлігіне және кейіпкерді мұқият, кешірімсіз талдауға құштарлығын да бөлісті. Джеймстің "Қызыл әріптен" "Мәрмәр фаунға" дейінгі Хоторнның романдарына берген бағасы кейінгі сыншылар тарапынан көбінесе қабылданды. Джеймс, әсіресе ерте туындыларында, Хоторннан гөрі тұрақты реалист болғанымен, кейінгі романдардағы оның шығармалары әрқашан алдыңғысының метафоралық өрнекке бейімділігінің ықпалын көрсетеді. Джеймстің "Алтын кәсе" сияқты соңғы романдары бұл ықпалды кеңейтілген метафоралар мен күрделі символизм арқылы одан да айқын көрсетеді.

Санаткерлік бағалау

Жалпы алғанда, Джеймстің кітабы кейінгі сыншылардың жақсы бағасын алды. Олар көбінесе осы кітапты мәңгілік қызығушылық тудыратын және оқуға әлі де лайық деп ұсынады. Сыншылар Джеймстің Хоторнның үлгісін қаншалықты дәл ұстанғаны туралы пікірде келіспесе де, оның ықпалы зор болды деген жалпы түсінік бар, әсіресе Джеймстің көркем шығармалары символизмге толып, психологиялық зерделеуге басымдық бергенде. Кітапта сыншыл терминология жоқ және Хоторнның туындыларымен таныс емес оқырмандарға оңай түсінікті. Джеймс Хоторнның кейбір күмәнді ойларына қатысты өте өткір және қызық пікірлер білдіреді. Мысалы, "Қызыл әріп" романында Артур Диммсдейл түнгі аспанда алаяндаған қызыл сызықтармен жазылған үлкен "А" әрпін көреді десе, Джеймс Хоторн "көсемдік пен оның жақын туысы арасындағы шекараны кесіп өтіп жатыр. Бұл моральдық трагедия емес, физикалық комедия деп айтуға болады" дейді.