Кіріспе

Англия шіркеуінің епархиясы – қазіргі титулдық орын.

Дархам епархиясы – Солтүстік-Шығыс Англиядағы Англия шіркеуінің епархиясы. Епархия шекаралары Дарем графтығының тарихи шекараларымен анықталады, яғни ол Тин өзенінің оңтүстігіндегі Тайн мен Уэрдің бөлігін және Тис өзенінің солтүстігіндегі қазіргі Дарем графтығын қамтиды. Онда 249 приход және 292 шіркеу бар. Дарем соборы – Дарем епискобының тақ орны, ал епархиялық кеңселер қаланың сыртында, Стоунбриджде орналасқан. Епископ Бишоп Окленд қаласында тұрады және кеңсесі Окленд сарайында (Auckland Castle) орналасқан. Епархия 635 жылы құрылған Линдисфарн епархиясының мұрагері болып табылады, ол 882 жылы Честер-ле-Стритке, ал 995 жылы Дурхамға көшкен. 1882 жылға дейін Нортумберлендтің көп бөлігі және Тайнның солтүстігіндегі Тайн мен Уэрдің бөлігі осы епархия құрамында болды, содан кейін Ньюкасл епархиясы құрылды.

Шығу тегі

Дарем епископтарының тарихы 10 ғасырға дейін жетеді, сол кезде Линдисфарн епискобы Олдхун (995–1018) 995 жыл шамасында өзінің епархиясын Даремге көшірді. Епархия 635 жылы Линдисфарн қаласында құрылды; 875 жылға дейін ол жерден алынып, 882 жыл шамасында Честер-ле-стритке (Кункасестре) ауыстырылды. Епископтың ерекше мәртебесі 7-ші және 8-ші ғасырлардағы Нортумбрия патшалығының арқасында болды, ол Хумбер эстуариясынан Форт Фертке дейін созылған. Кейіннен патшалық Дания және Англияның билігіне өтті және графтыққа айналды. 1066 жылы Англия патшасы болған Вильгельм Басқыншы өзінің патшалығын шотландтардың шабуылдарынан қорғау үшін Нортумбрияны бақылау қажеттігін тез түсінді. Ол Нортумбрияның шалқары тәуелсіздігін мойындап, олардың жеңілдіктерін растап, Дарем епискобы мен Нортумбрия графының адалдығын жеңіп алды. Көтерілістерді басу үшін Вильгельм нормандық ақсүйек Роберт Коминды Нортумбрия графы етіп тағайындады, бірақ Комин мен оның 700 адамы Даремде қырғынға ұшырады. Қарымта ретінде патша Солтүстіктің қирауы кезінде Нортумбрияға шабуыл жасады. Даремнің англосаксон епискобы Этельвин Нортумбрия қазыналарымен қашуға тырысты, бірақ ұсталып, түрмеге қамалды. Кейін ол тұтқында қайтыс болды, оның орны бос қалды және 1071 жылы Вильгельм патша Уолхерді Дарем епискобы етіп тағайындады.

Өлім

1536 жылы Генрих VIII епископтың светтік билігін күрт қысқартты, ол Англия азамат соғысы кезінде және одан кейін одан әрі азайтылды. 1537 жылдан 1572 жылға дейін Бервикке бір суфраган епископы болды. 1572 жылдан бері кафедра тоқтап тұр, ал Бервик-апон-Твид қазір Ньюкасл епархиясының құрамында. 1603 жылы Англия мен Шотландия тажын біріктіргеннен кейін, шотланд шапқыншылығын тежеу үшін құрылған графтық Палатинат уақытқа сай емес болып кетті. Палатинат билігі 1836 жылдың 5 шілдесінде жойылды. 1844 жылы Айлендшир анклавы Нортумберлендтің құзырына берілді, ал епископтың Норхамдағы Твидке қарап тұрған маңызды бекіністі күтіп ұстау міндеті де аяқталды. 1882 жылы епископ Тайн өзенінің солтүстігі жаңа құрылған Ньюкасл епархиясы болғандықтан, Нортумбрияның діни басшылығын жоғалтты. 1971 жылы Соттар туралы заң ағылшын сот жүйесін жаңғыртты және Палатинат соттарын жойды. 1906 жылдан бері епархияда қайтадан суфраган епископы бар – Джарроу епископы. Дегенмен, Бедлингтон немесе ескі Солтүстік Даремнің басқа аудандарында туған адамдарға туылғандығы туралы куәліктерінде Дарем графтығы Палатины деп басылған, ал Солтүстік Даремге қарасты серік аймақтар өз аумақтарын Дарем билігімен әлі де қалалық округ кеңестері ретінде басқарды. Бұл 1974 жылға дейін, әкімшілік шекаралар өзгергенге дейін және осы аймақтардың барлығы, сондай-ақ Дареммен байланысты басқа да «автономды» қалалар өз тәуелсіздігін жоғалтқанға дейін сақталды. Атаудың қайта қолданылуы: 2016 жылдың наурыз айында Ньюкасл епископының көмекшісі зейнеткерлікке шығатынын жариялағанда, тағайындалған жаңа суфраган епископ Бервик епископы атағын алады.

Тюльдер

Діни және азаматтық қызметтерін ажырату үшін епископтар екі немесе одан көп мөр қолданды: дін қызметкерінің дәстүрлі бадам пішіндес мөрі және ақсүйектің сопақ мөрі. Олардың бір жағында әділет таратып отырған бейнесі, екінші жағында қаруланған, атқа мінген күйі бейнеленген үлкен дөңгелек мөрлері де болды. Осындай сурет монархтардың Мемлекеттік Ұлы мөрі ретінде пайдаланылып, бүгінге дейін қолданылып келеді.

Елтаңба

Палатиндік билігінің символы ретінде Дарем епискобының гербі екі шыбықшаның орнына шыбықша мен қылышқа қарсы қойылды, ал гербтің үстіндегі митра әдетте "крест коронеті" деп аталатын (бірақ ол герцогтың шұғыласы болмаса да, "герцогтық шұғыласы" деп аталады) формадағы тәжбен қоршалды. 1836 жылы билік тәжге қайтарылса да, олардың бұрынғы билігінің геральдикалық белгілері күшінде қалды.

Епископ сарайы

Епископтың сарайы – Окленд қалашығы, Бисхоп-Окленд қаласында орналасқан. 1830 жылдарға дейін және Ұлы реформа актісі кезіндегі жалпы халықтың көңіл-күйіне дейін епископтың кем дегенде тағы екі қамалы болған: Нортумберлендтегі Норхам қамалы және оның негізгі сарайы – Дарем қамалы, қазір Дарем университетінің меншігінде. Епископ әлі де Дарем қамалындағы "өзіне" тиесілі жатақхананы пайдалану құқығына ие, бірақ Даремдегі Палас Гринге жақын ғимараттарда жылқыларын ұстау құқығы жойылды – бұл туралы 1935 жылғы Дарем университеті заңының кіріспе бөлімінде епископтың енді жылқы ұстамайтыны айтылған.

Епископтар

Дарем епархиялық епискобы (бос қалған) Джарроу епискобының suffragan көмегімен, қазіргі уақытта Сара Кларкпен қолдалады. Епархиядағы әйел діни қызметкерлердің қызметін қабылдамайтын приходтар үшін балама епископтық бақылауды провинциялық епископтық келуші (PEV) Беверли епискобы Глин Вебстер жүзеге асырады. Ол өзінің жұмысын жеңілдету үшін епархияның құрметті көмекші епископы ретінде лицензияланады. Вебстерден басқа, епархияда лицензияланған зейнеткер құрметті көмекші епископ та бар: 2013 жылдан бері Станхопта тұратын зейнеткер Солсбери епискобы Дэвид Станклифф (ол сондай-ақ Еуропа епархиясында да лицензияланған).

Архидиакондықтар мен деканалықтар

Епархия үш архидиакондыққа бөлінген: Окленд, Дарем және Сандерленд.

Сандерленд архидиакондары

Сандерленд архидиакондығы 1997 жылдың 1 наурызында Сандерленд қаласы мәртебесінің жаңа статусын мойындау мақсатында Дархам архидиакондығынан бөлініп құрылды. Алғашқы архидиакон Фрэнк Уайт (1997-2002 жылдар аралығында) болды, ол 2002 жылы Бриксворт епископы қызметіне көтерілді. 2002 жылы Стюарт Бэйн оның орнын басты, ол 2018 жылдың 17 наурызында Сандерленд соборының провосты болу үшін қызметтен кетті. Бэйннен кейін 2018 жылдың 3 шілдесінде Боб Купер тағайындалды.