Кіріспе

Колин Уилсонның 1956 жылғы кітабы "The Outsider" – ағылшын жазушысы Колин Уилсонның 1956 жылы жазылған кітабы. Ол әртүрлі суретшілердің – Г.Г. Уэллс («Ақыл-ойының соңғы шегі»), Франц Кафка, Альбер Камю, Жан-Поль Сартр, Т.С. Элиот, Эрнест Хемингуэй, Харли Гранвилл Баркер («Құпия өмір»), Герман Гессе, Т.Е. Лоуренс, Винсент ван Гог, Васлав Нижинский, Джордж Бернард Шоу, Уильям Блейк, Фридрих Ницше, Федор Достоевский және Джордж Гурджиев – шығармалары мен өмірі арқылы аутсайдердің психологиясын, оның қоғамға және қоғамның оған тигізетін әсерін зерттейді. 1954 жылғы Рождество күні бөлмесінде жалғыз отырған Уилсон төсегіне отырып, күнделігіне жаза бастады. Ол өзінің сезімін былайша сипаттады:

«The Outsider» отыздан астам тілге аударылды (оның ішінде орыс және қытай тілдері) және 1956 жылдың 28 мамырында жарық көргеннен бері басылымнан шыққан емес. Уилсон оның көп бөлігін Ұлыбритания мұражайының оқу залында жазды, ал осы кезеңде Хэмпстед Хиттегі ұйықтайтын қапта тұрып өмір сүрді. Ол жұмысты қарқынды түрде жалғастырды және:

Голланч – Victor Gollancz Ltd баспасының басшысы болған. Уилсон оған кітапты екінші қол кітап дүкенінде баспаның «Жылдың игілігі» кітабын тапқаннан кейін жіберуге шабыттанды, бұл оған жанашыр баспагерді тапқанына сендірді.

Мазмұны

Кітаптың құрылымы сырттан келген адамның тәжірибесін шағылыстыру үшін жасалған: қоғаммен үзіліс сезімі, немесе одан бөлініп тұру. Бұл Достоевскийдің "Жер асты адамы" сияқты тұлғалар, олар үмітсіздікке беріліп, өзінен асып түсу мүмкіндігін таба алмай, шығу жолы жоққа шығады. Кейіпкерлер (Герман Гессенің "Степпенвольф" романының басты кейіпкері де бар) алдыңғы қатарға шығарылады. Олар нигилизм мен күңгірттіктің жалпы, әдеттегі тәжірибесінің арасында нәрселердің құндылығын немесе мағынасын сезінетін ақылға келген сәттері бар адамдардың мысалы ретінде ұсынылады. Сартрдың "Көңіл қалдыруы" бұл жердегі маңызды мәтін – және батыр кафеде ән тыңдап, көңілі көтерілген сәт – нормаланған өмірге деген көзқарас. Уилсон бұл міндетті орындай алмаған суретшілердің егжей-тегжейлі зерттеулерін жүргізеді және олардың кемшіліктерін – зиялық, дене немесе эмоционалдық – түсінуге тырысады. Соңғы тарау – Уилсонның "үлкен синтез" жасауға жасаған әрекеті, онда ол батыс философиясының қажетсіз пессимистік жаңылысқа шалдыққандығына сенуін негіздейді.

Қабылдау

1956 жылы мамыр айында жарық көргеннен бері бұл кітап басылымнан түсіп көрген емес және кем дегенде отыз тілге аударылған. Уилсон жылдар бойына кітапты жаңартып, толықтыру арқылы оның өзектілігін сақтап келді: 1967 жылғы жұмсақ мұқабалы басылымына он бес беттік қосымша жазылды; 1978 жылғы басылымға «The Outsider» атты он беттік эссе, жиырма жыл өткен соң қосылды; ал 2001 жылы қытай тіліне аударғанда жазылған он бес беттік қосымшалармен бірге алғаш рет кітапқа мазмұндама енгізілді. Кітап әлі де басылып, Эдит Ситвелл мен Сирил Коннолли сияқты белгілі тұлғалардың құлшыныспен жазған пікірлері мұқабасын әшекейлеп тұр. Оның 24 жасында жарық көрген алғашқы кітабына бұл қабылдау – Уилсон үшін жоғары сындық деңгей болды, ол 1971 жылы «Оккульттік» кітабы жарық көргенге дейін оған қайта қол жеткізе алмады. Содан кейін ол 2013 жылы қайтыс болғанға дейін жазушы, философ, романист, лектор және теледиктор ретінде ұзақ және жемісті мансапқа ие болды.

Жалғасы

Уилсон "Шетелдік" кітабынан кейін алты философиялық туынды жазды, олар "Шетелдік цикл: Дің мен бүлікші" (1957), "Жеңіліс дәуірі" (АҚШ-тағы адамның мәртебесі, 1959), "Армандауға күш" (1962), "Сексуалды құштарлықтың пайда болуы" (1963), "Шетелдіктен әрі" (1965) және "Жаңа экзистенциализмге кіріспе" (1966) аттарымен белгілі болды. Бұлар оның философиялық ойларын іске асыруға арналған романдармен бірге жарық көрді.