Кіріспе

Литва бір жынысты некелерді немесе азаматтық одақтарды мойындамайды. Бір жынысты жұптарға белгілі бір шектеулі құқықтық құқықтар мен пайдалар беру туралы заң жобасы Сеймада күтілуде.

2018 жылғы Еуропалық Соттың шешімі

2018 жылдың 5 маусымында Еуропалық сот (ЕҚС) Еуропалық Одақтың (ЕО) мүше мемлекеттері бір жынысты жұбайлардың еркін қозғалу және тұру құқығын мойындауы тиіс деп шешті, егер серіктестердің біреуі Еуропалық Одақтың азаматы болса. Сот шешімі бойынша, ЕО мүше мемлекеттері бір жынысты некеге рұқсат беруді немесе бермеуді өздері шеше алады, бірақ Еуропалық Одақтың азаматы мен оның жұбайының тұру құқығына кедергі келтіре алмайды. Сонымен қатар, сот "жұбай" терминінің жынысқа қатысты бейтарап екенін және қажетті түрде қарама-қарсы жынысты адамды білдірмейтінін мәлімдеді. 2019 жылдың 11 қаңтарында Литваның Жоғарғы соты үкіметтің Еуропалық Одақтың азаматтарының бір жынысты жұбайларына ЕҚС шешіміне сәйкес тұруға рұқсат беруі керек деп шешті.

Діни іс-әрекет

Католик шіркеуі бір жынысты некелерге қарсы және дін қызметкерлеріне мұндай некелерді тойлауға рұқсат бермейді. 2023 жылдың желтоқсанында Ватикан Fiducia supplicans деп аталатын декларация жариялады, ол католик дін қызметкерлеріне шіркеу ілімі бойынша некелі деп есептелмейтін жұптарды, соның ішінде бір жынысты жұптарды баталауға мүмкіндік береді. 22 желтоқсанда Вильнюс архиепископы Гинтарас Грушас жасаған мәлімдемеде: «Бұл декларация сенушілерді шіркеудің алшақтатуды емес, Құдайдың көмегін іздеп, Оған бойұсынуға, Оның махаббат пен шындық жоспарын жақсырақ түсінуге шақыратынына көз жеткізуге ынталандырады» делінген.

Қоғамдық пікір

2015 жылғы "Евробарометр" зерттеуіне сәйкес, литвалықтардың 24%-ы бір жынысты некелерді қолдайды, бұл ЕО мүше мемлекеттері арасында Словакиямен бірге төртінші ең төмен көрсеткіш және ЕО орташа көрсеткішінен (61%) айтарлықтай төмен. 2019 жылғы "Евробарометр" көрсеткендей, литвалықтардың 30%-ы бір жынысты некелерге Еуропа бойынша рұқсат беру керек деп ойлайды, ал 63%-ы қарсы болды. 2022 жылдың қараша айында Delfi жаңалықтар сайты жүргізген сауалнамаға сәйкес, әр екінші литвалық бір жынысты жұптар үшін азаматтық одақтарды қолдайды, ал 70%-ы қарама-қарсы жынысты жұптар үшін азаматтық одақтарды қолдайды. 2023 жылдың наурыз айында өткізілген GLOBSEC сауалнамасы литвалықтардың 22%-ы бір жынысты некелерді қолдайтынын, ал 60%-ы қарсы екенін көрсетті. 2023 жылғы "Евробарометр" литвалықтардың 39%-ы бір жынысты некелерге Еуропа бойынша рұқсат беру керек деп санайтынын (2015 жылғы "Евробарометрге" қарағанда 15%-ға артық), ал 55%-ы қарсы екенін анықтады. Сондай-ақ, сауалнамаға қатысушылардың 42%-ы "бір жынысты екі адам арасындағы жыныстық қатынаста ешқандай кемшілік жоқ" деп ойлайтынын, ал 53%-ы осымен келіспейтінін білдірді.