Мизора – 1880 жылғы әйелдер қоғамының утопиялық ғылыми фантастикасы. Мэри Брэдли Лейннің бұл романы әйелдердің еркектікке тәуелсіздігін көрсетеді. Кірме сөздер: утопия, феминизм.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1880–81 ж. Мэри Э. Брэдли Лейннің романы
1880–81 novel by Mary E. Bradley Lane
«Мизора» – Мэри Э. Брэдли Лейннің феминистік ғылыми фантастикалық утопиялық романы. Алғаш рет 1880–81 жылдары «Цинциннати коммерциялық» газетінде бөлім-бөліммен жарияланған. 1890 жылы кітап түрінде жарық көрді. «Мизора» – «толығымен әйелдерден құралған, өзін-өзі қамтамасыз ететін қоғамның алғашқы суреті» және «алғашқы феминистік технологиялық утопия». Кітаптың толық атауы: «Мизора: Пайғамбарлық: Принцесса Вера Заровичтің жеке қағаздарынан табылған қолжазба: Оның Жердің ішкі жағына жасаған саяхатының шын және адал баяны, елдің және оның тұрғындарының, олардың салты мен мінез-құлқының, сондай-ақ үкіметінің егжей-тегжейлі сипаттамасы».
Mizora is a feminist science fiction utopian novel by Mary E. Bradley Lane, first published in 1880–81, when it was serialized in the Cincinnati Commercial newspaper. It appeared in book form in 1890. Mizora is "the first portrait of an all female, self sufficient society," and "the first feminist technological Utopia." The book's full title is Mizora: A Prophecy: A Mss. Found Among the Private Papers of Princess Vera Zarovitch: Being a True and Faithful Account of her Journey to the Interior of the Earth, with a Careful Description of the Country and its Inhabitants, their Customs, Manners, and Government.
Басылым тарихы және әсерлері
Мизора – он тоғызыншы ғасырдың соңғы онжылдықтарында жарық көрген утопиялық және антиутопиялық көркем әдебиеттер толқынының бір бөлігі. Роман – Энни Дентон Кридждің 1870 жылғы «Адам құқықтары» романынан кейін әйел жазған екінші феминистік утопиялық роман. Әйелдерден ғана құралған қоғам туралы идея, кем дегенде, ежелгі грек мифологиясындағы амазонкаларға дейін жетеді, бірақ амазонкалардың да көбеюі үшін ер адамдар қажет болған. Лэйннің «Мизора» романында көбею партеногенез арқылы жүзеге асырылады. «Мизора» сонымен қатар қуыс Жер туралы әдебиеттер тобына жатады. Романның екінші басылымы 1975 жылы жарық көрді, ал 1999 жылы Небраска университетінің баспасы оны қайта басып шығарды. Автор туралы көп мәлімет белгілі емес; Лейн ханым күйеуінің ол ер адамдарсыз әлемнің жақсырақ болатыны туралы жазғанын білгісі келмеген.
Mizora was part of the wave of utopian and dystopian fiction that was published in the later decades of the nineteenth century. The novel is "the second known feminist utopian novel written by a woman," after Man's Rights (1870) by Annie Denton Cridge. The concept of an all female society dates back at least to the Amazons of ancient Greek mythology — though the Amazons still needed men for procreation. In Lane's Mizora, reproduction is by parthenogenesis. Mizora also belongs to the class of hollow Earth literature. The second edition of Mizora appeared in 1975, and it was re released in 1999 by the University of Nebraska Press. Little is known of the author; Mrs. Lane did not want her husband to find out she was writing about the world being better off without men.
Кескіннің қысқаша мазмұны
Кітап Жер бетіндегі әйелдерден ғана құралған "утопияны" бейнелейді. Мизоралықтар евгениканы қолданады; олардың барлығы қара терілі адамдарды жек көретін сары шашты "арийлер". Олардың қоғамы сары шашты әйелдер мен қыздардан тұрады. Ежелгі тарихында елге сайланған президент – әскери генерал (Улисс Гранттың нұсқасы) билік еткен. Генерал үшінші мерзімге түскенде (Грантке 1880 жылы осындай ұсыныс жасалғандай) Мизора қоғамы хаосқа түсті. Соңында Мизорида әйелдер арасында жаңа әлеуметтік тәртіп орнады. Соңғы ер адамдар "жойылды" – бірақ олар ашық түрде өлтірілгені ме, әлде өліп қалғандары ма, белгісіз. Адамдар жек көрінуден гөрі ұмытылуы мүмкін екені айтылады. Бірінші тұлғада баяндаушы Вера Зарович – патшалық режимнің құрбаны болған, Сібірге жер аударылуға үкімделген жас саяси қашқын. Ол солтүстікке қарай Арктикаға қашып, онда оның каягы алып сарқырамадан Мизораға құлайды. Ол он бес жыл бойы сол жерде мәдениеттің жолдарын үйренеді, соңында күйеуі мен баласына оралып, өз қоғамына алған білімдерін үйретуді армандайды. Вера ақырында өз қоғамына қайта оралса да, күйеуі мен ұлы қайтыс болады, сондай-ақ Мизоран досы да көз жұмады. Вераның болашақ ұрпақтардың жағдайы жақсарады деген үміті ғана қалды, "жалпы білім берудің мүмкіндіктері мен евгениканың күмәнді тәжірибесі арқылы". Утопиялық роман ретінде кітапта "видеофондар" сияқты болашақтың технологияларына да орын берілген. Мизоралықтар ауаға электр тогын жіберіп, жаңбыр жаудыра алады. Мизорида үй жануарлары болмаса да, әйелдер химиялық жолмен дайындалған жасанды ет жейді – бұл өнертапты жиырма бірінші ғасырдың басында ғана дамытуға қол жеткізілді.
The book depicts an all female "utopia" existing within the Earth. The Mizorans practice eugenics; all of them are blonde "Aryans," who disdain people of darker skin. Their society is composed of blonde women and daughters. In its ancient history, the land was ruled by a military general elected president (a version of Ulysses Grant). When the general ran for a third term (as Grant was urged to do in 1880), the society of Mizora descended into chaos. Eventually a new all female social order arose in Mizora. The last men were "eliminated" — though it is not clear whether they were overtly killed or left to die out. It is said that men are more forgotten than hated. The first person narrator, Vera Zarovitch, is a young political fugitive who has fallen foul of the Czarist regime and been sentenced to exile in Siberia. She escapes northward into the Arctic, where her kayak is swept over a vast waterfall to Mizora. She spends fifteen years there, learning the ways of the culture; at the end of that time she longs to return to her husband and child, and teach her own society what she has learned. Although Vera ultimately manages to return to her own society, her husband and son are dead, and a Mizoran friend also dies. Vera is left only with the hope that future generations will be better off, "through the promises of universal education and the deeply questionable practice of eugenics". As a utopian novel, the book devotes some time to the futuristic technology such as "videophones." The Mizorans can make rain by discharging electricity into the air. Though Mizora has no domestic animals, its women eat chemically prepared artificial meat — an innovation that is only under development in the early twenty first century.
Әлеуметтік түсініктеме және мұралар
Романда жыныс және нәсіл туралы мәселелер жиі қозғалады. Лэйн өз қоғамының әдет-ғұрыптарымен және қағидаларымен ойнайды, бұл утопиялық жазушылардың көптегендеріне тән ерекшелік. Мизорада тар бел "қорқынышты деформация" деп есептеледі, бұл Лэйннің өзінің заманында тығыз корсет киген әйелдерге басымдық бергенін кері қайтарады. Бұл сондай-ақ қазіргі Ресейдегі саяси репрессияға және 1863 жылғы Польша көтерілісінің басылуына сілтеме жасайды. Лэйннің кітабы Шарлотта Перкинс Гилманның әйгілі "Герланд" еңбегінің кейбір ерекшеліктерін үш он жылдыққа бұрын болжап көрсетеді. Одан кейін басқа феминистік утопиялық туындылар жарық көрді, олардың ішінде Джордж Корбеттің "Жаңа Амазония: Болашақтың алдын ала сезімі" (1889) және Алиса Ильгенфриц Джонс пен Элла Мерчанттың бірлескен еңбегі "Параллельді ашу" (1893) бар. Сонымен қатар, кейбір ерлер-утопист жазушылар феминистік мәселелерді және гендерлік рөлдерге қатысты сұрақтарды қамтитын туындылар жариялады; Чарльз Белламидің "Некедегі тәжірибе" (1889) және Линн Бойд Портердің "Элен туралы әңгіме" (1890) осыған мысалдар.
The novel makes frequent commentary on gender and race. Lane plays with the customs and conventions of her own society, as utopian writers normally do. In Mizora, a narrow waist is considered a "disgusting deformity" — reversing the preference of Lane's own time for tightly corseted women. It also refers to political repression in contemporary Russia, and the suppression of the Polish revolt of 1863. Lane's book anticipates some of the features of Charlotte Perkins Gilman's famous Herland by three decades. It was closely followed by other feminist utopian works, Mrs. George Corbett's New Amazonia: A Foretaste of the Future (1889), and Unveiling a Parallel (1893) by collaborators Alice Ilgenfritz Jones and Ella Merchant. Simultaneously, some male utopian writers published works that involve feminist issues and questions of gender roles; Charles Bellamy's An Experiment in Marriage (1889) and Linn Boyd Porter's Speaking of Ellen (1890) are examples.