Адам денесінің арқасы – мойыннан мүшкелге дейінгі кең аймақ. Вертебралды бағана арқаның орталық бөлігін құрайды. Көптеген адамдар арқа ауруынан зардап шегеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дене бөлігі
Body part
Адамның арқасы, сонымен қатар дорсум (до́рса) деп те аталады, адам денесінің үлкен артқы жағы болып табылады, ол бүйен жоғарғы бөлігінен мойынның артқы жағына дейін көтеріледі. Бұл кеуде мен ішекке қарама-қарсы дене беті. Омыртқа бағанасы арқаның бойымен өтеді және орталық ойыс аймағын құрайды. Арқаның ені жоғарғы жағындағы иықтармен және төменгі жағындағы жамбаспен анықталады. Арқадағы ауыру – жиі кездесетін медициналық жағдай, көбінесе қауіпсіз себептерден туындайды.
The human back, also called the dorsum (: dorsa), is the large posterior area of the human body, rising from the top of the buttocks to the back of the neck. It is the surface of the body opposite from the chest and the abdomen. The vertebral column runs the length of the back and creates a central area of recession. The breadth of the back is created by the shoulders at the top and the pelvis at the bottom. Back pain is a common medical condition, generally benign in origin.
Құрылымы
Адам арқасының ең маңызды бөлігі – омыртқа жотасы, нақтырақ айтқанда, кеуде омыртқаларының жоғарғы бөлігінен бел омыртқаларының төменгі бөлігіне дейінгі ұзындығы. Омыртқа жотасының ішіндегі омыртқа арнасында омыртқа миы орналасқан және арқаға әдеттегі пішін беретін белгілі бір иілу бар. Қабырғалар омыртқадан арқаның жоғарғы бөлігінен басталады (қабырғалардың жоғарғы бөлігі T1 омыртқасына сәйкес келеді) және арқаның жартысынан астам бөлігіне дейін созылады, қабырғалардың төменгі бөлігі мен жамбас арасында аз қорғалған аймақ қалдырады. Арқаның ені иық сүйектерінің кең, жалпақ сүйектерімен анықталады.
The central feature of the human back is the vertebral column, specifically the length from the top of the thoracic vertebrae to the bottom of the lumbar vertebrae, which houses the spinal cord in its spinal canal, and which generally has some curvature that gives shape to the back. The ribcage extends from the spine at the top of the back (with the top of the ribcage corresponding to the T1 vertebra), more than halfway down the length of the back, leaving an area with less protection between the bottom of the ribcage and the hips. The width of the back at the top is defined by the scapula, the broad, flat bones of the shoulders.
Бұлшықеттер
Арқа бұлшықеттерін үш ерекше топқа бөлуге болады: беткі топ, ортаңғы топ және терең топ.
The muscles of the back can be divided into three distinct groups; a superficial group, an intermediate group and a deep group.
Үстіңгі топ
Үстірт тобы, сондай-ақ қосымша топ деп те аталады, негізінен қосымша қаңқаның қозғалысымен байланысты. Оған трапеция бұлшық еті, ең кең бұлшық еті, үлкен ромбоид, кіші ромбоид және иық көтергіш бұлшық еті кіреді. Ол омыртқа жүйкелерінің алдыңғы тармақтарымен иннервацияланады, бұл оның арқаның сыртындағы эмбриологиялық дамуын көрсетеді.
The superficial group, also known as the appendicular group, is primarily associated with movement of the appendicular skeleton. It is composed of trapezius, latissimus dorsi, rhomboid major, rhomboid minor and levator scapulae. It is innervated by anterior rami of spinal nerves, reflecting its embryological origin outside the back.
Орта топ
Аралық топты тыныс алу тобы деп те атайды, себебі ол тыныс алу функциясын атқаруы мүмкін. Ол жоғарғы артқы тісті бұлшық және төменгі артқы тісті бұлшықтан құралған. Сыртқы топ сияқты, оны омыртқа жүйкелерінің алдыңғы тармақтары иннервациялайды.
The intermediate group is also known as respiratory group as it may serve a respiratory function. It is composed of serratus posterior superior and serratus posterior inferior. Like the superficial group, it is innervated by anterior rami of spinal nerves.
Арқа жағындағы мүшелер
Өкпелер қабырға қуысының ішінде орналасқан және қабырға қуысының артқы жағына дейін созылады, сондықтан оларды арқадан тыңдауға болады. Бүйректер қабырға қуысының төменгі бөлігінде, бұлшықеттердің астында жатыр және ішек қабығымен (перитонеуммен) бос байланыста болады. Белге соққы беру соққы алған адамның бүйректерін зақымдауы мүмкін.
The lungs are within the ribcage, and extend to the back of the ribcage making it possible for them to be listened into through the back. The kidneys are situated beneath the muscles in the area below the end of the ribcage, loosely connected to the peritoneum. A strike to the lower back can damage the kidneys of the person being hit.
Арқаның беткі қабаты
Адамның арқасының терісі денедегі басқа жерлерге қарағанда қалыңдау және оның жүйке ұштары аз. Бірақ кейбір ерекше жағдайларды ескерсек (мысалы, Джордж "Жануар" Стилді қараңыз), еркектерде көкірекке қарағанда арқада шаш аз болады. Арқаның жоғарғы орталық бөлігі – қалыпты жағдайда адамның өзіне қол жеткізе алмайтын дене мүшесінің жалғыз бөлігі. Арқа терісіне дорсальды терілік тармақтармен қатар, қабырғааралық жүйкелердің бүйірлік іш терілік тармақтары да иннервациялайды.
The skin of the human back is thicker and has fewer nerve endings than the skin on any other part of the torso. With some notable exceptions (see, e. g., George "the Animal" Steele), it tends to have less hair than the chest on men. The upper middle back is also the one area of the body which a typical human under normal conditions might be unable to physically touch. The skin of the back is innervated by the dorsal cutaneous branches, as well as the lateral abdominal cutaneous branches of intercostal nerves.
Қозғалыс
Арқаның күрделі анатомиясы бас пен дене салмағын қолдайды, денеде күштілік пен икемділікке, кең қозғалысқа мүмкіндік береді. Жоғарғы арқа ең мықты құрылымдық қолдауға ие, қабырғалар көкірек омыртқасының әр деңгейіне берік бекітілгендіктен қозғалысы өте шектеулі. Төменгі арқа (бел омыртқалары) арқаны кернеуге (созуға) және иіп (бүгуге) икемділік пен қозғалысқа мүмкіндік береді. Бұрылуға рұқсат етілмейді.
The intricate anatomy of the back provides support for the head and trunk of the body, strength in the trunk of the body, as well as a great deal of flexibility and movement. The upper back has the most structural support, with the ribs attached firmly to each level of the thoracic spine and very limited movement. The lower back (lumbar vertebrae) allows for flexibility and movement in back bending (extension) and forward bending (flexion). It does not permit twisting.
Арқадағы ауырсыну
Арқада өзара байланысты жүйкелер, сүйектер, бұлшық еттер, байланыстырғыш тіндер және шеміршектер бар, олардың барлығы ауырсынудың көзі болуы мүмкін. Арқадағы ауырсыну ересектерде ең көп кездесетін екінші ауырсыну түрі (ең көп кездесетіні – бас ауруы). Арқадағы ауырсынудың ең көп тараған себебі – бұлшықет созылуы. Арқа бұлшықеттері әдетте бірнеше апта ішінде өздігінен жазылып кетеді, бірақ ауырсыну күшті және қабілетсіздікке ұшыратуы мүмкін. Арқадағы ауырсынудың басқа да көп кездесетін себептері – дискілермен байланысты мәселелер, мысалы, дискінің дегенеративті ауруы немесе бел дискісінің ісігі, түрлі сынықтар, мысалы, спондилолистез немесе остеопороздық сынық, немесе остеоартрит.
The back comprises interconnecting nerves, bones, muscles, ligaments, and tendons, all of which can be a source of pain. Back pain is the second most common type of pain in adults (the most common being headaches). By far the most common cause of back pain is muscle strain. The back muscles can usually heal themselves within a couple of weeks, but the pain can be intense and debilitating. Other common sources of back pain include disc problems, such as degenerative disc disease or a lumbar disc herniation, many types of fractures, such as spondylolisthesis or an osteoporotic fracture, or osteoarthritis.
Қоғам және мәдениет
Әйелдердің арқасының қисығы суреттерде жиі кездесетін тақырып болып табылады, өйткені көптеген мәдениеттердің сезімталдықтары арқаны жалаңаш етіп көрсетуге мүмкіндік береді, бұл шын мәнінде оны көрсетпей-ақ толық жалаңаштықты білдіреді. Шынында да, белдің төменгі жағында ашық көріну дәстүрі ғасырлар бойы қолданылып келеді. Кейбір киімдер, мысалы, белбеу және арқасы ашық киімдер, осылай артқы жағын көрсетуге арналған. Әйелдер сәніндегі көптеген жейделер арқаның төменгі бөлігін жиі көрсетеді, тіпті консервативті жейделер мен блузкалар да төменгі белдікті көрсетеді. Бұл әр түрлі себептермен болады: белдің төменгі бөлігі - дененің айналу нүктесі, адам отыра бергенде немесе бүгілгенде ұзарады және қасқырланады. Екіншіден, әйелдер сәнінде белге дейін ұзындығы бар жапсырмалар жақсы көрінеді, бұл аздап қозғалғанда, бүгілгенде немесе отырғанда арқаны ашық қалдыруға мүмкіндік береді. Арқа, сонымен қатар, адам денесіндегі дене өнерінің ең үлкен кенепі болып табылады. Оның көлемі мен шашының салыстырмалы түрде аз болуынан, арқа төменгі жағында татуировка жасау үшін адам денесінде идеалды холст ұсынады, көбінесе жас әйелдер арасында. Кейбір адамдардың бүкіл арқасына татуировка салынған. Кейбірінде таңбалаудың маңызды жерлері бар, мысалы, иық немесе арқаның төменгі жағында. Арқаның кейбір бөліктеріне, тіс қисайту үшін қол жеткізу қиын, сондықтан оны "қызару" деп атайды. Бұл қызарудың пайда болуына және арқа сырғыту құралдарын пайдалануға әкеледі. Көптеген ағылшын идиомалары арқаны атап өтеді, әдетте ол осалдық аймағы ретінде атап өтіледі; адам "арқасын күзетуі керек", немесе "арқасы қабырғаға тиелуі мүмкін"; одан да жаманы, біреу "арқасына пышақ салуы мүмкін", бірақ үміттенемін досы "арқасын қорғайды". "Wetback (қарғыс)" - АҚШ-тың Мексика шекарасынан заңсыз өткен (дегенмен Рио-Грандеде жүзіп өткен) иммигранттарға арналған американдық ағылшын тіліндегі қорлаушы атау. Арқа - бұл күш пен еңбектің символы, физикалық еңбекті іздейтіндер "күшті арқаны" іздеп, жұмысшылар "арқаларын салуға" шақырылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, адамды арқасына қамшымен дүрелеу қылмыскерлерді жазалаудың кең таралған түрі және құлдарды жұмыс істеуге мәжбүрлеудің кең таралған құралы болды. Сонымен қатар, өзін-өзі қамшылау, өзін-өзі жазалау сияқты, өзін-өзі қамшылауды да қамтиды. Бұл - өз күнәлары үшін немесе басқалардың күнәлары үшін өкінуші боламын деген діни сеніммен өзіне тән азаптарды тартудың бір әдісі. Өлім жазасының қарапайым түрлерін кеңінен қолданатын болсақ та, әсіресе католик шіркеуінде, өзін-өзі қамшылауды негізгі діндер мен діни басшылар көтермелейді. Билеу үшін қолданылатын белгілі құрал - бұл атақты Cat 'o Nine Tails, бір тұтқасы бар тоғыз арқанды қамшы, бұл бір уақытта бір ғана қамшымен мүмкін болатыннан әлдеқайда тиімді қамшылауға мүмкіндік береді.
The curvature of the female back is a frequent theme in paintings, because the sensibilities of many cultures permit the back to be shown nude implying full nudity without actually displaying it. Indeed, the practice of showing explicitness on the lower back has been performed for centuries. Certain articles of clothing, such as the haltertop and the backless dress, are designed to expose the back in this manner. The lower back is typically exposed frequently by many types of shirts in woman's fashion, and even the more conservative shirts and blouses will reveal the lower back. This happens for a variety of reasons the lower waist area is a pivot point for the body and lengthens and arches as a person sits or bends. Secondly, woman's fashion typically favors tops that are waist length, allowing the back to be left bare during slight movement, bending or sitting. The back also serves as the largest canvas for body art on the human body. Because of its size and the relative lack of hair, the back presents an ideal canvas on the human body for lower back tattoos, mostly among young women. Indeed, some individuals have tattoos that cover the entirety of the back. Others have smaller tattoos at significant locations, such as the shoulder blade or the bottom of the back. The part of the back that typically cannot be reached to be scratched is sometimes named An itch there can be irritant, leading to the development and use of backscratchers. Many English idioms mention the back, usually highlighting it as an area of vulnerability; one must "watch one's back", or one may end up "with one's back up against the wall"; worse yet, someone may "stab one in the back", but hopefully a friend "has got one's back". "[[Wetback (slur)" is a derogatory name in American English for immigrants who cross the US Mexico border illegally (purportedly swimming though the Rio Grande). The back is also a symbol of strength and hard work, with those seeking physical labor looking for "strong backs", and workers being implored to "put their back into it". Historically, flagellation of a person across the back with a whip was both a common form of punishment of criminals, and a common means of forcing slaves to work. As well, self flagellation, as in self punishment, may include the use of whipping oneself. This is one method of mortification, the practice of inflicting physical suffering on oneself with the religious belief that it will serve as penance for one's own sins or those of others. While more moderate forms of mortification are widely practiced—particularly in the Catholic Church—self flagellation is not encouraged by mainstream religions or religious leaders. A well known instrument used for flagellations is the infamous Cat 'o Nine Tails, a nine corded whip with one handle enabling a much more effective whipping than would be possible with only one lashing at a time.