Кіріспе

Мусвелл төбедегі ежелгі орман, Солтүстік Лондон

Coldfall Wood – Мусвелл төбедегі ежелгі орман, Солтүстік Лондон. Ол шамамен 1,5 км² аумақты алып жатыр және Сент-Панкрас және Ислингтон зираты, Шығыс Финчлидің қоғамдық бақшалары, сондай-ақ Крейтон даңғылы мен Барренджер жолының тұрғын көшелерімен қоршалған. Осы жерде алғаш рет мұз басу Англияның оңтүстігіне дейін жеткенін көрсететін жаңалықтар табылды. 2013 жылы ол жергілікті табиғат қорығы деп жарияланды, сонымен қатар табиғатты қорғау маңызы бар, 1-ші санаттағы аудан болып табылады.

Тарих

Лондонның Харрингэй ауданында төрт ежелгі орман бар: Хайгейт орманы, Куинс орманы, Колдфолл орманы және Блюбелл орманы. Барлығы Джон Рокктің 1754 жылғы Миддлсекстің картасында көрсетілген. 20-шы ғасырдың басына дейін Колдфолл орманы қазіргі көлемінен екі еседен астам болды және Фортис Гринмен шектесетін үйлерге дейін созылған. Оңтүстік бөлігі қиыршық тас алу үшін кесілді және ішінара қазылды, содан кейін тұрғын үйлер салуға және Толлингтон және Уильям Гримшоу мектептерінің (кейін Фортисмер мектебі) орналасуына пайдаланылды. 1920 жылдары Толлингтон спорт алаңы үшін орманның бір бөлігін жалға алып, кесіп тастады, сосын жаңа ғимаратқа көшті. Уильям Гримшоу кейінірек солтүстікке қарай салынды. 1930 жылы Колдфолл орманын Хорнси кеңесі сатып алды, ал қалған бөлігі қазір оның мұрагері – Лондонның Харрингэй ауданына тиесілі және басқарылады. Оның солтүстік жағынан Санкт-Панкрас және Ислингтон зираты және Мусвелл-Хилл спорт алаңы (бұрынғы Финчли-Коммон) шектеседі. Батыс шекарасы Лондонның Барнет және Харрингэй аудандары арасындағы шекара сызығы болып табылады. Бұл батыс шекарасы және солтүстік шекарасы сыртқы жағында ор қазбасы бар ежелгі орман қоршауының қалдықтарымен белгіленген. Бұл Финчли-Коммон және Horseshoe Farm-нан (сол кездегідей) малдың орманға кіріп, жас өскіндерді жоюына кедерес келтірген. Колдфолл орманын Сильвертаун (1978) егжей-тегжейлі зерттеді, ол тарихи дереккөздерді пайдаланып, орманның бастапқыда пайда болған болуы мүмкін екенін көрсетті (яғни, тарихқа дейінгі заманнан бері үздіксіз сақталған). 2011 жылдың наурыз айында Колдфолл орманының достары онлайн интерактивті картаны іске қосты, онда 1864 жылдан бері орманның көлемі қалай азайғанын көрсететін аймақтың тарихи карталары қазіргі заманғы көше картасына салынған.

Флора

Аймақтағы басқа жергілікті көне орман алқаптары сияқты, бұл орман емен ағаштарымен басым, бірақ жер асты қабаты көп түрлі емес және көбінесе көп сабақты, жапырақты мүйіздің (hornbeam) тығыз өскен бұталарынан тұрады. Бұта, қарақұмық, тау күлдері және жабайы қызмет ағаштары сирек кездеседі, бірақ соңғы түрінің жақсы сақталған үлгілері бар. Орманның ең тығыз бөліктерінде жарық аз түседі, ал орманның үлкен аумақтары бұталардың, далалық және жер бетіндегі өсімдік қабаттарынан бос. Осы себепті, жаз айларында орманның кейбір бөліктері қараңғы және көңілсіз көрінеді. Дегенмен, кейбір ашық алаптарда, шатырлы ағаштардың құлауынан немесе соңғы уақытта жасалған шөп шабудан пайда болған өсімдіктер әртүрлі және қызығушылық тудырады. Сирек кездесетін пиллинг тұқымдасы (pill sedge) тек осы Харингейдегі жерінде ғана сақталған, ал сиыр бидай, жұқа Сент-Джонс-ворт, ағаш анемоны және шұңқыр жылдамдығы сияқты өсімдіктер сирек гүлдейді, бірақ тірі қалады. 1990 жылдың желтоқсанында орманның солтүстік-батыс бұрышында шамамен бір акр жер Британдық табиғатты қорғау еріктілерінің (British Trust for Conservation Volunteers) көмегімен, Колдфолл орманының достары және Лондонның жабайы табиғат қорының (London Wildlife Trust) Харрингей бөлімімен бірлесіп кесілді. Құлатылған мүйіз бұталары кесіліп, орнында жиналып, омыртқасыздар мен саңырауқұлақтар үшін өлі ағаш ортасын жасау үшін шіруіне рұқсат етілді. Бұталардың қалдықтарынан қоршау жасалды. Бұл аймақты иттер мен адамдардың басып-жаншуынан қорғайды және құстар мен басқа да орман жануарларына ұя салуға қолайлы ортаны қамтамасыз етеді деп үміттеніледі. Кесілген мүйіз бұталарының қайта өсуі жақсы нәтижелер көрсетті, 1991 жылдың соңына қарай ең көп дегенде екі метрге дейін өсті. Шөп шабудан кейінгі өсімдіктердің өсуі тұрақты квадраттар арқылы мұқият бақыланады. Шөп шабудан кейінгі алғашқы жылы жетпістен астам гүлді өсімдік түрі тіркелді – бұл бастапқы алты түрден айтарлықтай артық. Жаңа келгендердің арасында Бороның басқа жерлерінде кездеспейтін саздағы жер (heath groundsel) бар, бұл оның тұқымы Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы соңғы шөп шабудан бері топырақта ұйықтап жатқан болуы мүмкін екенін көрсетеді. Мүйіз бұталарының санын есептеу бойынша, бұл шабу 60 жылдай бұрын жасалған. Алайда, жаңа өсімдіктердің көп бөлігі сырттан келген, ал көптеген жаңа өсімдіктер – бұл ашық ортада өсетін, кең таралған рудералды түрлер, мысалы, көк шөп, шөптесін және сазан. Бұл аймақтың көп бөлігін росбей сабаны (rosebay willowherb) жабады. Жүз жыл бұрын бұл Оңтүстік Англияда сирек кездесетін өсімдік болды және ол 1901 жылы Колдфолл орманында тіркелген (Kent 1975). Суматра құртшасының (Sumatran fleabane) пайда болуы күтпеген нәрсе емес, өйткені ол 1985 жылы Бородан алғаш рет тіркелгеннен бері бүкіл Харрингейде жылдам тарады (Wurzell 1988). Ол Солтүстік орманды да мекендейді. Британияда бұл субтропиктік түрді флорасына қосатын басқа да көне орман аз болуы мүмкін.

Геология

Орман Мусвелл төбесін құрайтын мұздық қыратының солтүстік жиегінде жатыр. Орманның сақталған бөлігі Лондон сазында, үстіне басқаушын қабаттары жатыр. Батыс және оңтүстікке қарай бұл қабаттар бұрынғы Тамиза өзенінің құм-қиыршық тастарымен жабылып, үстінен Англия мұз дәуірінің мұздық шөгінділерімен жабылған. Осы жерде 1835 жылы Н. Т. Уэзерлл Англияның солтүстігінде ғана кездесетін тастар мен қазбалардың ерекше қоспасын тапты, бұл Англияның оңтүстігінде мұздық шөгінділерінің бар екенін анықтауға себеп болды.

Жағдайдың жақсаруы

Coldfall Wood бүкіл Лондондағы алты "Flagship Woods" тізіміне енді, бұл орман "Capital Woodlands Project" жобасы аясында Heritage Lottery Fund (HLF) қорға ұсынылған өтініштің бір бөлігі болды. Өтінішті Үлкен Лондон Әкімдігі, Орман шаруашылығы комиссиясы және Харрингі қоса алғандағы бірнеше Лондон аудандары сияқты әріптестер дайындады. Бұл ұсынысты Trees for Cities ұйымы жүзеге асырды. Жақсарту бағдарламасы үш жыл ішінде аяқталған келесі жобалардан тұрды. 2006 жылдың қараша айында шашақ жинау жұмыстары басталды, нәтижесінде бір жыл өткен соң папоротниктер мен гүлді өсімдіктердің түрлері 48-ден 156-ға дейін артты. Төрт жаңа көпір салынды. Екі жаңа қамыс шабындысы құрылды. Әртүрлі кіреберіс қақпалары арқылы өтуді жеңілдету үшін еңкейтілген асфальт жолдар, сондай-ақ қарсы алу тақталары, хабарландыру тақталары және ақпараттық стендтер орнатылды.