Квинт Курций Руф: Римдік саяхатшының өмірі мен тегі

Кіріспе

Сенат дәрежесіндегі римдік кәсіби магистрат Курций Руф (Curtius Rufus) – императорлар Тиберий мен Клавдийдің билігі кезінде болған өмірлік оқиғалары үшін Тацит және Плиний Кіші есімдерін атаған сенат дәрежесіндегі римдік кәсіби магистрат. Көптеген деректер бойынша, ол бірінші ғасыр римдік тарихшысы Квинт Курций Руфпен бір адам болуы мүмкін.

Отбасылық негіздер

Курций Руфтың өмірі туралы білім – шашыраңқы деректер жиынтығы. Плутарх және басқа өмірбаян жазушылар сияқты, оның өмірін толық қамтитын тарих жоқ. Александр туралы толассыз тарихты жазған автордың өзіндік тарихы да жоқ. Бірақ, қолда бар эпизодтық дереккөздерден көп нәрсені болжауға болады.

Өзін өзі жасаған құпия адам

Курций Руф – римдік атаулардың дәстүріне сәйкес жасалған қысқартылған есім. Римдіктер үш есімді жүйе қолданған, бірақ күнделікті қолдануда оны бір немесе екі элементке дейін қысқартқан. Бұл үш есім тек еркін римдік азаматтарына ғана қатысты деп есептелмеуі керек. Римнің территориясының ерте Республикадан бастап үздіксіз кеңеюіне байланысты, еркін емес және босатылған халықтың көп бөлігі шетелдіктерден құралған. Олар үшін бір есім жеткілікті болды, алайда босатылғандар өз қамқорларының есімін қабылдауға құқылы болды. Курций Руф преноменді, яғни бірінші есімін жіберген. Егер бұл судья тарихшымен бір адам болса, онда ол Квинт болуы керек, Республика дәуірінде Квинктус деп жазылған, «Бесінші». Римдіктер әртүрлі ұрпақтарда бір есімді қолданғандықтан, ол бастапқыда сандық мағынаға ие болған болуы мүмкін, бірақ ондаған Квинттерден кейін ол жай ғана есімге айналды, оны елемейтін Q әрпімен қысқартылды. Есімнің ең маңызды бөлігі – номен, «атау», генстің аты, «ру». Curtia руының барлық ер адамдары Curtius, ал барлық әйелдері Curtia деп аталды. Бұл дәстүр бірнеше Курцийді ажыратуда қиындықтар тудырды, бірақ үшінші есім, когномен, осы мәселені шешуге көмектесті. Когноменнің ешқандай дәстүрмен байланысы болмауы да мүмкін. Ол кездейсоқ мәнге ие болуы мүмкін. Руф – «қызыл» дегенді білдіреді. Осы жүйеде жүз жылдар бойы когномен көбінесе ген ішіндегі әртүрлі тармақтарды ажырату үшін номеннің жалғасы болып келді. Әйгілі адам әулетін атауымен белгілеуі мүмкін, мысалы, Curtii Rufi. Бұл ережелер Тацит пен Тиберийдің Курций Руфтың отбасылық тарихына қатысты айтқан кейбір сөздерін түсіндіруге әсер етеді. Курций Руф сияқты есім мен байланыстарға ие адам қарапайым немесе төмен дәрежелі туған болуы екіталай. Алайда, екеуі де білген, бірақ талқылаудан жалтарған бір жағдай болды, ол табу санатына жатты. Тацит осы туралы былай дейді: «Курций Руфтың туылуы туралы, кейбіреулер оның гладиатордың ұлы екенін айтады, мен шындықты айтудан тартынып, жалғанды жарияламаймын». Ол Курцийдің гладиатордың ұлы екенін айтпайды, керісінше, оны жала жабу ретінде қайталайды, сонымен бірге шындықты айтпайтынын мәлімдейді. Ол өзінің ирониясымен немесе екіжүзділігімен танымал болмағандықтан, ең қарапайым түсіндірме – ол айтқандай. Бұл жала болашақ консулдың Курций руынан емес екенін көрсетеді, бұл өте ауыр айып, өйткені Курцийлер Римдегі ең көне әулеттердің бірі болған. Бұл Квинт отбасының консулдық дәрежесін мұрагерлікпен алмағанын, себебі оның әкесі Курций емес екенін білдіреді. Мұндай оқиғаның болуына екі себеп болуы мүмкін: Квинт әкесінің ұлы емес, немесе әкесі мен анасының ұлы емес, яғни Курцийлерге қаны аралас емес. Бірінші жағдайда, жасырылған ақпарат Квинттің анасы туралы ұятты әңгіме болуы мүмкін, бұл, әдетте, жалғандық болар еді. Екінші жағдайда, Квинт асырап алынған болуы мүмкін. Табу элементі оның әкесінің гладиатор болғандығы болуы мүмкін, сондықтан ол құл болған, бірақ барлық гладиаторлар құл болған жоқ. Осы оқиғаға тап болғанда Тиберий «Курций Руф маған өзінің ата-бабасы сияқты көрінеді» (ex se natus) деген пікір білдірді. Тацит айтқандай, бұл сөз оның тегінің күмәндігіне қатысты күмәнділікті жойды. Бұл әдетте «өз күшімен жеткен адам» деп аударылады, бірақ Тиберий оны novus homo, «жаңа адам» деп атауға тырысқан болуы мүмкін, яғни консулдық атаққа жеткен әулеттің алғашқы өкілі. Алайда, ол кем дегенде бес жылға дейін мұндай болмас еді. Тиберий Квинтті биіктеп көтеруді ниеттенген болуы мүмкін. Юлий-Клавдий әулеті заңды тегіне жағымсыз қарады, өйткені Август орнатқан Рим бейбітшілігіне сәйкес, күшті ақсүйектер бейбітшілік пен қауіпсіздікке қауіп төндіріп, олардың ықпалын шектеуге тырысты.

Curtius Rufus is a curtailed name formed according to the Roman naming conventions. The Romans had a 3 name system, but for ordinary use they curtailed it to one or two elements. The three names must not be thought to apply to any but free Roman citizens. Due to the almost continuous expansion of the territory of Rome from the early Republic, the non free and freedman populations were mainly of foreign extraction. One name sufficed for them, although freedmen might take the name of their patrons. Curtius Rufus omits the praenomen, or first name. If the magistrate is to be identified with the historian, it must be Quintus, under the Republic spelled Quinctus, “the Fifth.” As the Romans used the same name in different generations, it may originally have had a numerical significance, but after dozens of Quinti it was perhaps just a name, abbreviated to an ignored Q. The indispensable portion of the name was the nomen, “name,” the name of the gens, “clan.” All males of the gens Curtia were named Curtius, and all females Curtia. This convention presented somewhat of a problem in distinguishing multiple Curtii, but the third name, the cognomen, offered a solution. It might have nothing to do with any convention. It could be trivial. Rufus means “red.” Over several hundred years of this system the cognomen often became an extension of the nomen for distinguishing lines within the gens. An important man would name the line, such as the Curtii Rufi. These conventions must influence the interpretation of certain remarks made by Tacitus and Tiberius regarding Curtius Rufus’ family background. A man with the name and associations possessed by Curtius Rufus is not likely to have been a commoner, or of humble birth. However, there was a circumstance of which both men were aware, but refused discussion; that is, it fell under the category of taboo. Of it Tacitus says: "Of the birth of Curtius Rufus, whom some affirm to have been the son of a gladiator, I would not publish a falsehood, while I shrink from telling the truth." He does not say that Curtius was the son of a gladiator, but repeats that as slander, while affirming that he will not tell the truth. As he is not known for his irony or his hypocrisy, the most straightforward interpretation is exactly as he phrased it. The slander denies that the future consul was of the Curtii, a major accusation, since the Curtii were nobles from one of the earliest families at Rome. The implication is that Quintus did not share his family's consular rank because his biological father was not a Curtius. There are only two circumstances that could account for such a story: either Quintus was not the son of his name father, or he was not the son of either father or mother; i. e., not consanguineous to the Curtii. In the first case the suppressed information must be a salacious story about Quintus’ mother, which was probably the falsehood. In the second case, Quintus could have been adopted. The taboo element might have been the fact that his biological father was the gladiator, and therefore had been a slave, although not all gladiators were slaves. When confronted with the same story, Tiberius remarked “Curtius Rufus seems to me to be his own ancestor” (ex se natus). This remark, says Tacitus, “threw a veil over the discredit of his origin.” It is typically translated as “self made man,” Tiberius may have meant to designate him as novus homo, a “new man”, the first member of a line to attain consular rank. He would not be that, however, for at least five years more. Tiberius may have meant that he intended to elevate Quintus. The Julio Claudians were unfavorably impressed by legitimate pedigree, as, according to the Pax Romana instituted by Augustus, powerful nobles were a threat to peace and security, and so were suppressed.

Прованстан римдік колониялық

Қазіргі Францияның оңтүстігіндегі Прованс Рим империясында болғандай өзгертілген атауға ие, «Провинция». Республика кезінде ол Галлия Трансальпина, «Альптың ар жағындағы Галлия» деп аталды, римдіктер оны қоныстармен отарлап, бүгінгі Оңтүстік Франция қалаларының ядросын құрады. Б.з.д. 35 жылы Рондағы, Марсельдің солтүстігіндегі жер Октавиан Цезарь, болашақ Август үшін стратегиялық маңызға ие болды. Аралдарды бөліп тұрған өзеннен өту оңай болды. Ганнибалдың әскері де сол жерден өткен еді. Гай Октавиус бұл жерді сол уақытта иеленген кельт тайпасынан тартып алып, Рим сарбаздарының колониясын, Легио II-нің ветерандарын орналастырды. Олар оған жеке бағыныштылыққа ант берді. Ол Лепидті Екінші Триумвираттан қуғаннан кейін, Испания, Галлия және Италияны даусыз иеленді. Шығыс провинцияларды иеленген Марк Антониймен әлі де күресіп жатты. Антоний жеңіске жету үшін табандылық танытпады. Б.з.д. 31 жылы Актиум шайқасында өзінің флотын тастап кеткеннен кейін, Октавианның Мысырда қуып жететінінен қорқып қайтыс болды, ол б.з.д. 27 жылы ресми түрде жалғыз император («бас қолбасшы») атанды. Легио II таратылып, бірден Легио II Аугустаға қосылды. Сонымен қатар, б.з.д. 35 жылы Легио II Сабинада толықтай жиналған екі легионның бірі болды, бұл аймақ Сабин тайпасының иелігінде болды. Олар ең бастысы итальяндық әскерлер еді. Сабиндер Римнің алғашқы халқының құрамына кірген. Римдік Курттилер туралы аңыз бойынша, олар Сабин Курттилерінен шыққан. Легио II-ге ешкімнің қосылмағаны таңғаларлық. Б.з.д. 35 жылы Легио II жергілікті кельт халқы, каварларды Аурозиядан қуды және онда Colonia Firma Julia Arausio Secundanorum колониясын құрды. Жер жүзге бөлініп, жаңа иелеріне таратылды. Бұл жер орта ғасырларда Оранж қаласына, сондай-ақ аймақтағы бұрынғы кішігірім қауымдастықтарға айналды. 77 жылы Веспасиан қандай да бір себептермен зерттеу жүргізуді және бастапқы грантқа мүмкіндігінше жақын қалпына келтіруді бұйырды. Нәтижесінде, тасқа жазылған мемлекеттік кадастрларда түзетулер енгізілген жер учаскелері қайта жарияланды. Бұл сөз жер учаскелерін немесе жер учаскелерін картаға түсіріп, тізімдейтін тіркелімді білдіреді. Одан үш кадастр, Оранж кадастрлары, Оранж аймағында А, В және С әріптерімен белгіленген бөлшектерден табылды. Олар 77 жылғы қалпына келтірудің жер учаскелерін көрсету үшін ойықтармен бірге жиналды. В кадастры белгілі күнді көрсетеді. А және С бірдей стильде, бірақ олардың күні бірдей болуы мүмкін. С кадастры Квинт Куртий Руфтың өмірбаянында қызығушылық тудырады. Онда, колонияның 97 2/3 салық салынатын емес югерасына 15 3⁄4 салық салынатын жаңа югера қосылады, олар Insulae Furianae, «Фуриан аралдарынан» тұрады. Салықты төлейтіндер — «Фирмус Секундустың мұрагерлері», яғни Легио II-нің ұрпақтары. Қызықты сөз тіркесі: Q(uinto) Curtio Rufo II vir(o) et invent(ore), «Квинт Куртий Руф дуумвир және ашқышы».

Provence in southern France today has the same name modified that it had in the Roman Empire, Provincia, “the Province.” During the Republic it was Gallia Transalpina, “Gaul over the Alps,” which the Romans colonized with settlements that became the nuclei of today's cities of southern France. In 35 BC the land on the Rhône just to the north of Marseille was of strategic interest to Octavian Caesar, the future Augustus. The river dividing around islands was easy to ford. Hannibal’s army had crossed there. Gaius Octavius took the location away from the Celtic tribe that held it, settling a colony of Roman soldiers, the veterans of Legio II. They were sworn to his personal command. He had just recently ejected Lepidus from the Second Triumvirate, acquiring without further dispute Spain, Gaul, and Italy. He still faced Mark Antony, who held the eastern provinces. Antony did not have the will to persist to victory. After his abandonment of his own fleet at the Battle of Actium in 31 BC he died hunted in Egypt by Octavian, who became official sole imperator (“commander”) in 27 BCE. Legio II was disbanded and immediately recruited into Legio II Augusta. Meanwhile, in 35 BC Legio II was one of two legions that had been recruited entirely in Sabina, a valley remaining to the Sabines under that name. They were Italic troops par excellence. The Sabines had contributed to the early population of Rome. The Roman Curtii in legend came from the Sabine Curtii. It would be surprising if none had joined Legio II. In 35 BCE, Legio II expelled the native Celtic population, the Cavares, from their village, Aurosia, and planted a colony there, Colonia Firma Julia Arausio Secundanorum. The land was redivided into lots by centuriation and distributed to its new owners. This location became in the Middle Ages the city of Orange, as well as a number of formerly smaller communities in the region. In 77, Vespasian for whatever reasons, ordered a survey done and a restoration made as closely as possible to the original grant. The result was a re publication of the adjusted plots in public cadasters of stone. The word refers to either the plots or the register, which draws a map and lists the plots. Three of these, the Orange Cadastres, were found in fragments in the Orange area, lettered A, B, and C. They have been assembled to give, with lacunae, the lands plots of the restoration of 77. Cadastre B is of known date. A and C, of similar style, probably have the same date. Cadastre C is of interest in the biography of Quintus Curtius Rufus. In essence it says that, to the 97 2/3 non taxable Jugera of the colony are added 15 ¾ taxable new Jugera comprising the Insulae Furianae, “Furian Islands.” The men to pay the taxes are “the heirs of Firmus Secundus”—that is, the descendants of Legio II. The phrase of interest is Q(uinto) Curtio Rufo II vir(o) et invent(ore), “Quintus Curtius Rufus being duumvir and discoverer.”

Андре Пиганиолдың мәтінге жасаған түсіндірмесі келесідей: Жер салықтан босатылған болуы керек, өйткені ол иммунитетке ие болғандарға берілген. Бұл муниципалитет үшін мәселе тудырды, олар жер салығынан түсетін кіріске тәуелді болуы керек еді. Қ. Курций II вир ретінде, дуумвирдің ерте түрі, «аралдарды» қосып, қауымнан олар үшін ақы алу арқылы кіріс табудың жолын тапты. Өзендегі негізгі аралдар бұрыннан есептелген болуы керек, сондықтан Фуриан аралдары ылғалды жерлердегі аралдарды білдіреді. Дуумвират қоғамнан тыс адамға берілмейтіндіктен, бұл К. Курций heredes firmi secundi-дің бірі болуы керек. Кадастрдың күні 77 жыл болғандықтан, ол тарихшының ұлы болуы мүмкін. Сальвиат аргументті келесідей өзгертеді: Кадастрлар қалпына келтіруді көрсететіндіктен, олар жердің бұрынғы бөлінуі туралы құжаттама болар еді. Сондықтан С кадастрын жақсарту Август пен Веспасианның кез келген уақытында басталған болуы мүмкін. Бұл Веспасианның уақыты болмас еді, өйткені ол императордың билігіне қайшы келер еді. Қ. Курцийдің гипотетикалық ұлына жүгінудің қажеті жоқ, өйткені ол өзі де жақсы жұмыс істейді. Екінші мәселе — дуумвирилер алдын ала белгіленген функцияларды орындады немесе императордың бұйрықтарын жергілікті деңгейде орындады. Дуумвирдің өз бетімен колонияға қосымшалар енгізуге құқығы болмас еді. Сальвиаттың жауабы бойынша, Курций императорлық офицер болған, ең алдымен Төменгі Германияның легаты, және ол жерді жақсартуға өкілеттік алды, ол германдықтар арасында күміс кенін табуға тырысқан сияқты. Ол Оранжға қызығушылығын сол жерден келгендігіне байланысты білдірді. Ол өз қаласына көмек көрсету үшін сот төрешілерінің бірінен алдын ала бас тартса керек. Мұндай әрекет императордың қолдауымен, не тірілту арқылы, не басқаша түрде жүзеге асырылады. Сальвиаттың дәлелдерге негізделген әңгімесі — жергілікті жастардың үйден әлемді көру үшін (әлдебір үлкен қала, Марсель арқылы) шығып, императорлық шенеунік ретінде оралғаны, қауымдастықтарды жақсартуға өкілеттік алғаны туралы. Ол бастапқы гранттарды бұзбай салық салуға басқарады. Алайда, бұл гранттар бүгінгі Оранж қаласынан сәл үлкен болды. Авиньон, Нион және Ним сияқты қалалар да олардың құрамына кірді. Олар гладиаторлық көрсетілімдерімен танымал болды, бірақ олардың Курциймен байланысы туралы ешқандай дәлел жоқ. А және В кадастрлары Оранждің шығысы мен батысындағы аумақты қамтиды. С кадастры олардың арасында немесе солтүстікте болуы керек. Сальвиат оның Солтүстік шекарада екенін және Август каналы, «Август каналы» емес, суару арнасы емес, ағысты жеңілдету және қайықтарды сүйреуге арналған Ронның үлкен бұрылысы екенін айтады. Сондықтан ол С кадастрының және Курцийдің туған жерінің орны ретінде Валансты таңдайды.

André Piganiol’s exegesis of the text is as follows. The land must have been tax free because it was granted to Immunes. This status was probably a problem for the municipality, which should have depended on revenue from land taxes. Q. Curtius as II vir for duovir, an early form of duumvir, found a way to generate some revenue by annexing the “islands” and charging the community for them. Since the main islands in the river must already have been accounted for, the Furian Islands probably refer to islands in the wetlands. As the duumvirate would never have been given to a man not of the community, this Q. Curtius must have been one of the heredes firmi secundi. Because the date of the cadastre is 77, he might be presumed to have been the son of the historian. Salviat modifies the argument as follows. Since the cadastres represent a restoration, they would be documenting a previous land distribution. The improvement of Cadastre C therefore might have been initiated at any time between Augustus and Vespasian. It would probably not be Vespasian's time, as it would have conflicted with the emperor's authority. There is no need to resort to a hypothetical son of Q. Curtius when he would do just as well himself. A second problem is that duumviri performed pre determined functions or carried out locally the orders of the emperor. A duumvir would not have had the authority to make additions to the colony on his own. Salviat's answer is that Curtius was already an imperial officer, most likely Legate of Lower Germany, and was empowered to improve land, as he was doing by trying to establish a silver mine among the Germanics. His interest in Orange derived from the fact that he was from there and had already served as duumvir. He must have preempted one of the magistracies in order to assist his home town. Such an action implies the emperor's approval, whether standing or by direction. The story told by Salviat, based on the evidence, is that of a local youth leaving home to see the world (perhaps via the big city at Marseilles) and coming back an imperial magistrate empowered to improve communities. He manages to levy taxes without violating the original grants. Those grants, however, were somewhat larger than today's city of Orange. The total area included such cites as Avignon, Nyons and Nîmes. They became known for their gladiatorial displays, but there is no evidence of any connection of those with Curtius. Cadastres A and B cover the territory to the east and west of Orange. Cadastre C must either overlap on those or be to the north. Salviat argues that it is on the extreme northern border, and the Fossa Augusta or “Augustan Canal” is not an irrigation ditch but is a major diversion of the Rhone intended to relieve the current at a confluence and provide a length over which boats could be towed. He picks therefore Valence as the best location of Cadastre C and Curtius’ home town.

Африканың нюмендерімен кездесу

Курцийдің үйден тыс жердегі алғашқы есімдері мен cursus honorum-дағы алғашқы лауазымы – ол "Африканы билегенге" (obtinenti Africam) "байланысты" (haeserat) болғандығы, сөздермен айтқанда "серік", яғни қызметкер. Бұл байланыс оның лауазымды атқаруын білдіреді, мүмкін, ол оған үміттенеді. Плиний кіші оның tenuis, "жасыл" болғанын, яғни "кедей" және obscurus, "көлеңкелі" болғанын айтады, өйткені көптеген жастар мансапты бастағанда осындай жағдайда болады. Тацит Курцийдің жұмыс берушісінің лауазымын губернатор емес, квестор, яғни қаржылық шенеунік деп көрсетеді. Квестордың лауазымы әскери шен емес еді, бірақ легиондар оларды штабқа бекітетін. Курцийдің әскерге қосылғанына ешқандай дәлел жоқ. Тацит оны sectator quaestoris деп атайды, мұндағы sectator, түбінен "ізбасар" дегенді білдіреді, Плинийдің comes-імен бірдей болуы керек. Курцийдің "өскені" (adolevit) айтылады, яғни ол жас екені білдіріледі. Оның Римге барғанына ешқандай белгі жоқ. Ол Марсельден Африкаға жол тауып, ақшасы (tenuis) бітіп, квестордың штабында жұмысқа орналасқан. Квестор губернаторға бағынышты болған. Квестордың кім болғаны белгісіз. Курцийдің штабтағы лауазымы, оның туған қаласының және Төменгі Германияның кірісін арттыруға жасаған кейінгі тыраныстарымен үйлеседі. Африкада болғанда Курций өзінің айтуынша, құпия бір оқиғаға тап болған, ол оны жасырмаған; шын мәнінде, ол оның римдік қоғамдағы сенімділікке негізделген мансабына көмектескен болуы мүмкін. Луций Лициний Сураға жазған хатында фантасмалардың өздерінің "бейнесі" (мүмкін, пішіні) және "құдайлық күші" (numen) бар нақты заттар екені, әлде қорқыныштан туған қиялдың "бос және мәнсіз" ойдан шығарылған елестері ме, деген мәселеде; яғни, галлюцинациялар, Плиний "Курций Руфқа оқығандарынан" кейін бірінші нұсқаны таңдайды. Курций портикте демалып отырғанда, әйелдің адам кейпіндегі бейтаныс келбетінен қорқып қалды, Тацит оны түр, "көрініс" деп атайды. Тацит сондай-ақ бұл қаланың Адрумет екенін, қазіргі Тунис мемлекетінің Сусс қаласы, Александриядан шалқары орналасқан екенін хабарлайды. Плинийдің айтуынша, ол өзін "болашақтың хабаршысы Африка" деп атады. Ол провинцияға консул (Тацит) ретінде қайта оралатынын айтты. Ол Римге барып, құрметке ие болып, содан соң жоғары билікпен қайта оралады, бірақ қайтыс болады.

The first mention of Curtius away from home, and of his earliest position in the cursus honorum, is his "attachment" (haeserat) to "him who held Africa" (obtinenti Africam) as comes, literally a "companion," meaning a staff member. The attachment refers to his tenure of a position, for which no doubt he had applied. Pliny the Younger explains that he was tenuis, "lean;" that is, "poor," and obscurus, as are most young people beginning a career. Tacitus states the position of Curtius' employer as quaestor, a financial officer, not the governor. Quaestor was not a military rank per se, although no doubt legions had them attached to the staff. There is no indication that Curtius had joined the army. Tacitus calls him a sectator quaestoris, where sectator, meaning at root "follower," must be the same as Pliny's comes. Curtius is said to have "grown up" (adolevit), implying that he was a youth. There is no indication that he had been to Rome yet. Apparently he had found his way from Marseilles to Africa, where running out of money (tenuis) he found a position on the quaestor's staff. The quaestor would have worked for the governor. Who the quaestor was is not stated. Curtius' position on his staff is compatible with his later efforts to improve the revenue of his home town and of Lower Germany. While he was in Africa, Curtius seems to have had a supernatural experience, according to him, of which he made no secret; in fact, it may have helped his career in the superstitious Roman social milieu. In a letter to Lucius Licinius Sura concerning whether phantasmata are real objects, with their own "figure" (probably form) and a "divinity" (numen) or are "empty and vain" fictions of a terrified imagination; i. e., hallucinations, Pliny selects the former option because of "those things that I heard happened to Curtius Rufus". Curtius was at leisure in a portico when he became frightened by the preter human figure of a woman, which the Tacitean version calls a species, "appearance." Tacitus also supplies the information that the town was Adrumetum, today's Sousse in Tunisia, far from Alexandria. Pliny's account says that she said she was "Africa, harbinger of future things." She said that he would return to the province as consul (Tacitus). For the time being he would go to Rome to win honors (Pliny), then come back with the supreme authority, only to die.

Преторлық мансап

Курцийдің жас кезінде Африка провинциясының квесторы болып тағайындалуы мен консулдық шенге ие болуы арасында үлкен үзіліс бар. Тацит оның Римге "қайтып" (digressus) кеткенін айтады.

Ол қай квестор болғанымен, Курцийдің қызметі Тиберийдің айтуынша, өте жақсы болды. Белгілі бір уақыттан кейін ол консулдан кейінгі лауазым – преторға кандидат болды. Тацит оның "атақты" (nobilis) кандидаттармен бәсекелескенін, бірақ императордың дауысы оған түскенін мәлімдейді. Сайлаушылар жиыны, әдеттегідей, жүздік ассамблеясы болды, ол империяның басқа да барлық мемлекеттік институттары сияқты императордың басшылығымен жұмыс істеді. Император осы мүмкіндікті пайдаланып, Курцийдің өзінің күшімен жеткен адам екенін жариялады.

Кейінгі өмірі

Тацит өзінің ұзақ және қарт жасында "жоғарыдағыларға қатыгез сүйкелдеушілікпен, төмендегілерге мақтандылықпен, теңдестеріне ренжумен" сипатталғанын айтады. 43 жылы консулдыққа (Клаудиус үшін орны толтырушы) және 47 жылы жеңіске жеткеннен кейін, ол Африка провинциясын алды, онда ертеректе айтылған болжам бойынша, ақырында қайтыс болды. Плиний Сураға жазған хатында Африкаға келгенде, дәл сол әйел оны портта күтіп алғаннан кейін ауырып қалғанын жазады. Пайғамдарлықты еске түсіргенде, оның серіктерінің ешқайсысы үмітін жоғалтпағанына қарамастан, ол өмірден үмітін қиып тастады.