Кіріспе

Ройстон үңгірі – Англияның Ройстон қаласында, Мельбурн көшесіндегі Кэтрин алаңында орналасқан жасанды үңгір. Ол Эрмин көшесі мен Икнильд жолының қиылысында жатыр. Үңгір ескерткіш ретінде де, І санаттағы ғимарат ретінде де қорғалады. Жақын маңдағы Балдок қаласын құрған Темплер ордені оны пайдаланған деген болжам бар, бірақ оның үлкен танымалдылығына қарамастан, бұл күмәнді. Үңгір туралы көптеген теориялар бар, олар Фримасондар мен Темплерлерді қамтиды, сондай-ақ үңгір түрме немесе анкориттердің тұрағы болған болуы мүмкін. Дегенмен, бұл теориялардың ешқайсысы үңгір қорының оларды қабылдауына жеткілікті дәлелдер бермейді. Үңгір жаз айларында, шілде, жексенбі және мереке күндері, наурыз айынан қазан айына дейін ашық болады. Ройстон үңгірі – әктас тау жынысына қазылған дөңгелек, қоңырау пішіндес камера. Оның биіктігі 8 метр, диаметрі 5 метр және айналасы бүйірлі сегізбұрышты тұғырмен шектелген. Бұл камераның пайда болуы белгісіз. Үңгірдің қабырғаларындағы көптеген ортағасырлық мүсіндері Ұлыбританияда бірегей, осындай мысалдар бұрынғы Чехословакия мен Израильде ғана кездеседі. Католик шіркеуінің бұл әскери-діни ұйымы 1199 және 1254 жылдар аралығында Ройстонда апталық базар өткізген деген мәлімдемелер болғанмен, базарға рұқсат қаладағы Августин канондарына берілген. Үңгірдің ағаш еденмен екі қабатқа бөлінгендігі туралы болжам бар, дәлел ретінде бір тіреу тесігі және платформаны қабырғаға бекітуге арналған мүмкін болатын арқалық ойықтары бар. Зақымдалған бөліктің жанындағы екі сурет – бір атқа отырған екі салт аттының Темплер орденінің белгісінің қалдығы болуы мүмкін. Алайда, мүсін қазіргі уақытта қалпына келтірілгендіктен, бұл жорамалды растау мүмкін емес. 1953 жылы сәулет тарихшысы Николаус Певснер мүсіндердің жасалған мерзімін "анықтау қиын" деді. Олар англосаксондық деп есептелген, бірақ олар 14-17 ғасырлар аралығында (білікті емес адамдардың жұмысы) жасалған болуы мүмкін. Бұл мүсіндерді Темплерлер заманынан кейін жасалғандығын көрсетеді, өйткені броня киген тұлғалар толық пластиналық броня киген, бұл оларды Темплерлердің құлауынан кейін бір ғасырға жатқызады. Ертедегі франкмасон ложасы. Августин қоймасы: Ол жергілікті монастырьдің августиндік монахтары қолданған, оларға өнімдерін сақтау үшін салқын қойма және ғибадат ету үшін шіркеу қажет болған. Бұл үңгір 16 ғасырғы Реформация кезінде католиктердің құпия жиналатын орны болған деген пікірдің негізі жоқ. Атақты жергілікті тұлғаның жеке шіркеуі. Жол бойындағы шөлдік немесе анкорит.

Қайта табу

Үңгірдің пайда болуы белгісіз болса да, оның қайта табылуы жақсы құжатталған. 1742 жылдың тамызында бір жұмысшы май саудасының орнында жаңа төсек орнату үшін іргетас қазуға шұңқыр қазған. Ол жер астындағы диірмен тасын тауып, оны алып тастау үшін қазған. Ол шүберекке түсетін шахта тапқан. Үңгір табылған кезде, оның жартысынан астамы топырақпен толы болған. Үңгірдің ішінде жер астында қазына жасырылған болуы керек деген әңгіме тараған. Тастың негізіне дейін бірнеше арба толы топырақ шығарылған. Топырақ тек бірнеше ескі сүйектер мен сынық қыш ыдыстардан басқа ештеңе таппағандықтан, пайдасыз деп тасталған. Бүгінгі таңдағы археологтар топырақты терең зерттей алады. Пастор Г. Норттың үңгірдегі топырақтан табылған сары дақтармен қоңыр қыш ыдыстың сипаттамасы, 16 ғасырдың соңынан бұрынғы ортағасырлық кезеңнің белгілі бір түріне ұқсайды. Бүгін үңгірге бастапқы ашылу арқылы емес, 1790 жылы қазылған дәліз арқылы кіруге болады. Үңгір ежелгі шығыс-батысқа қарай созылатын Икнильд жолы мен солтүстік-оңтүстікке қарай созылатын римдік Ермин көшесінің қиылысында орналасқан. Икнильд жолы Темір дәуірінде қолданылған, оның жақынғы арықтарының іздері Балдокта қазылған. Ол Темза аңғарынан Шығыс Англияға дейін созылады деп айтылған, бірақ бұл жақында күмәндануға себеп болды. Бүгінгі күні Ройстон мен Балдок арасындағы A505 жолы шамамен осы бағытты ұстанады. Мүсіндердің бұрын боялғандығы туралы ойлар бар, бірақ қазір оның ізі қалмаған; 19 ғасырдың ортасында Джозеф Белдам әлі де Киелі Екатеринаның сары көйлегі мен Киелі Отбасының қызыл түсін көре алған. Олар негізінен діни суреттер, мысалы, айқышқа ілінген Иса және әртүрлі әулиелер. Сент-Лоуренс шейіт болған тормен бейнеленген. Дөңгелек ұстаған тәжді адам – Киелі Екатерина, ал таяқпен және иығында баласы бар үлкен адам – Киелі Кристофер. Қылышын тартып тұрған адам – Михаил немесе Георгий болуы мүмкін. Тағы бір мүмкін діни символ – «Шила на Гиг» деп аталатын жалаңаш әйелдің бейнесі. Бұл суреттер кейде ортағасырлық шіркеулерде кездеседі, сондықтан оның діни символикамен байланысы орынсыз емес. Мүсіндердің астында шамдар немесе лампалар орналасқан бірнеше тесіктер бар, олар мүсіндерді жарықтандырған болуы мүмкін.

Қалпына келтіру

2010 жылы үңгірдегі ылғалды жағдайларға байланысты жәндіктердің личинкалары мен құрттар қабырғалар мен ою-өрнектерді зақымдап жатқаны анықталды және қалпына келтіру жұмыстары басталды. 2014 жылдың тамызында әк жейтін құрттардың қауіпін жою жұмыстары сәтті аяқталғаны туралы хабарланды. Үңгірдің басқарушысы Жеймс Робинсон: "Үңгір сияқты үнемі жұртшылыққа ашық болатын кеңістікте биоцидтер немесе газ қолдану ақылға қонымсыз болғандықтан, құрттардың санын бақылау басқаша қиындықтар тудырды. Сондықтан құрттардың тіршілік ету ортасын азайту ең тиімді тәсіл болды. Бұл үңгірдің түбіндегі, әсіресе ою-өрнектердің астындағы баспалдақтағы топырақ пен басқа да қалдықтарды алып тастауды білдірді. Тамақтанғаннан кейін құрттар тез арада басқа жерге көшті". Үңгірге сіңген су кескіндерде жарықтардың пайда болуына себеп болғандықтан, су құбырларын жөндеу жұмыстары да жүргізілді. Егер жолды пайдалануда өзгерістер болса, үңгірдің үстінен өтетін көлік құралдарының қозғалысынан туындаған дірілдер қайтадан проблема тудыруы мүмкін. Қайта қалпына келтіру жұмыстарына қарамастан, 2018 жылдың қарашасында үңгір Historic England-тың «Қауіп астындағы мұра» тізіліміне енгізілді. Бұл туралы BBC News телеарнасы хабарлады.