Кіріспе

Авиациялық барлаудағы ұшқышсыз ұшу аппаратының (БПЛ) тиімділігі Вьетнам соғысында АҚШ-қа дәлелденді. Сол кезде, оларды теңізде де, құрлықта да тікелей жауынгерлік операцияларда қолдануға алғашқы қадамдар жасалып жатты, бірақ ұшқышсыз жауынгерлік ұшу аппараты 1980 жылдарға дейін толыққанды қолданысқа енбеді.

Тарих

Northrop Falconer сияқты БПЛА-лар 1950-ші жылдардан бастап майданды барлау үшін жасалды, бірақ бұл аппараттардың көпшілігі немесе барлығы да ұрысқа қатыспады. Израильдіктер 1980-ші жылдардың басында Ливанның оңтүстігіндегі операциялары кезінде майдандық БПЛА-ларды қолдануды алғаш рет іске қосты. Олар қолданған технологиялардың көп бөлігі жаңа емес еді, бірақ израильдіктер операциялық табысқа жетудің дұрыс жолын тапты, өздерінің майдандық БПЛА-ларын Сирияның жер-әуе қорғаныс жүйелерін жоюға және басқа да ұрыс операцияларына көмектесуге пайдаланды. Ливанның оңтүстігіндегі жетістіктерінен кейін майдандық БПЛА-ларға халықаралық қызығушылық күрт өсті. 1980-ші жылдары барлық ірі әскери державалар және көптеген кіші мемлекеттер майдандық БПЛА-ларға ие болды және осы қабілетін кеңейтуде. Бұл майдандық БПЛА-лар екі негізгі санатқа бөлінеді, оларды қарапайымдық үшін «жауынгерлік бақылау» және «тактикалық барлау» БПЛА-лары деп атауға болады.

Ұрыс бақылауындағы ұшақтар

Ұрыс бақылау ұшағының міндеті – ұрыс алаңындағы оқиғаларды нақты уақытта бақылау, ұрыс аймағының үстінен айналып, жердегі басқару станциясына барлау ақпаратын жеткізу. Олар көбінесе кішкентай роторлық немесе екі тактілі поршеньді, «бензопила» қозғалтқыштарымен жабдықталады. Басқару RC резервтік жүйесі бар автопилот арқылы жүзеге асырылады. Автопилот ұшақты ұшу алдында бағдарламаланған нүктелер жиынтығы бойынша бағыттайды. Ұшу жоспары жұмыс станциясында картаны көрсету арқылы, компьютерлік тышқанмен немесе тікелей сенсорлық экранда қалаған карта координаттарын таңдап, содан кейін ұшу жоспарын БПҰ-ға жүктеу арқылы жасалады. Навигация көбінесе GPS-INS навигациялық жүйесімен расталады. Дегенмен, ұрыс бақылау ұшақтары әдетте автопилоттың көмегімен жұмыс істейтін аймаққа жетеді, ал содан кейін мақсаттарды табу үшін радиобайланыс арқылы басқарылады. Радио байланыс шегінде қалу қажеттілігі ұрыс бақылау ұшақтарының қозғалысын хабар таратушының көз алдындағы қашықтықпен шектейді. Бұл, әдетте, мұндай БПҰ-лардың «қашықтығы» сипаттамасын анықтайтын маңызды фактор болып табылады. Сондықтан «ұшу ұзақтығы» («endurance») сипаттамасы «қашықтықтан» гөрі көбірек мәнге ие. Ұшақтың сенсорлары көбінесе ұшақтың астында орналасқан мұнарада орналасады және дерлік әрқашан күндізгі және түнгі бейне түсіру құралдарымен жабдықталады. Мұнара сонымен қатар ақылды қарулар үшін нысаналарды белгілеуге мүмкіндік беретін лазерлік белгішесін де қамтуы мүмкін. SIGINT жиынтықтары сияқты басқа да арнайы жүктер немесе барлық ауа-райы жағдайларында суретке түсіру мүмкіндігі бар жаңа жеңіл синтетикалық апертуралық радар (SAR) сенсорлары да қолданысқа енгізілуде. Ірі ұрыс бақылау БПҰ-лары көбінесе бекітілген қону шассиіне ие және жақсартылмаған ұшу-қону жолағында ұшып-қонуға қабілетті, ал қысқа қону үшін кабельді ұстап алуға арналған ілгекшесі бар. Мұндай БПҰ-лар RATO күштеуіш арқылы ұшырылып, парашют, парасейл немесе желіге ұшып кіру арқылы қалпына келтірілуі мүмкін. Кіші ұрыс бақылау БПҰ-лары пневматикалық, гидравликалық немесе электрлік катапультамен ұшырылуы мүмкін, ал ең кішілері эластикалық бунги катапультімен ұшырылады.

Тактикалық барлау ҮАҚ

Тактикалық барлау дроны әдетте ірі, реактивтік қозғалтқышты, ұзақ қашықтыққа ұша алатын және жоғары жылдамдықты болады. Жауынгерлік бақылау дроны сияқты, оның да радиобайланыспен толықтырылған автопилоты бар, бірақ ол негізгі міндеті – алдын ала белгіленген нысаналардың үстінен, көру қабілетінен тыс ұшып өту, суреттер түсіру және содан кейін базаға оралу болғандықтан, радиобайланысқа қарағанда автопилотқа көбірек сенеді. Тактикалық барлау дроны әдетте шайқас аймағында ұзақ уақыт қалмайды, ал ақпараттың дереу түсірілуі соншалықты маңызды емес. Тактикалық барлау дроны көбінесе сенсорлық мұнара емес, күндізгі-түндегі барлау камераларын тасымалдайды, бірақ SAR да орнатылуы мүмкін. Олар әдетте RATO бустерімен ұшырылады және парашютпен қалпына келтіріледі, бірақ оларды ұшақтан да ұшыруға болады. Жауынгерлік бақылау және тактикалық барлау дрондарының, сондай-ақ олардың басқа түрлерінің арасындағы шекара шашыранды. Кейбір дрондар екі мақсатқа да қолданылуы мүмкін. Жауынгерлік бақылау дроны мен кейбір "төзуге қабілетті" дрондардың (кейінірек талқыланатын) және тактикалық барлау және стратегиялық барлау дрондарының (бұрын талқыланған) арасындағы айырмашылық та өте жіңішке. Тақырыптардың көптеген нұсқалары бар. Үлкен хобби RC модель ұшағының көлеміндегі кішкентай жауынгерлік бақылау дрондары, кейде бригада немесе батальон деңгейіндегі әскери күштерді қолдау үшін қолданылады, оларды "мини дрон" деп атайды, ал олардың төмен құны оларды "бір реттік" миссиялар үшін ерекше қолайлы етеді. Мұндай бір реттік миссияларға жаудың операциялық аймағына радиолокациялық және байланыс жүйелерін бұзу үшін кедергі жасайтын құралды алып кіру, тіпті жаудың радиолокациялық станцияларын жою үшін радиолокациялық іздеуші және оқ-дәрімен жабдықталуы мүмкін. Мұндай "шабуыл дроны" немесе "қиындық тудыратын дронды" қазіргі кезде басқарылатын зымыраннан ажырату қиын.

DASH / SEAMOS ұшақ-тікұшақтары

АҚШ әскері жасаған алғашқы операциялық ұрыс алаңындағы ұшқышсыз аппарат суастына қарсы күрес үшін арналған еді. 1960 жылдардың басында АҚШ Әскери-теңіз күштері кішкентай "Дронға қарсы суастына қарсы тікұшақ" (DASH) Gyrodyne QH 50-ді алды, ол фрегаттан немесе эсминецтен ұшып, жаудың басқа қаруларының жеткеншесіз орналасқан суасты қайықтарына шабуыл жасау үшін іздейтін торпедаларды немесе ядролық тереңдік бомбаларын тасымалдай алатын. Бұл салыстырмалы түрде қарапайым талап, ұрыс ортасындағы нақты міндетті қамтиды, онда ешкім ұшқышсыз аппаратқа оқ атпайды деп есептелді, және сол кездегі технологиямен орындалуы мүмкін болып көрінді. Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағындағы Gyrodyne компаниясы DASH жасауға келісім-шарт алды және оның дизайнын компания бұрын әзірлеген "YRON 1" атты бір адамдық тікұшаққа негіздеді. "DSN 1" деп аталған алғашқы DASH демонстрациялық прототипі Porsche фирмасының төрт поршенді қозғалтқышын пайдаланды, мұндай прототиптердің тоғызы жасалды. Алғашқы ұшулар 1961 жылдың жазында, алғашқыда ұшқышпен, кейін 1961 жылдың тамызында ұшқышсыз тікұшақпен жүргізілді. Екінші буынның "DSN 2" прототипі екі Porsche қозғалтқышымен жабдықталды, әрқайсысында үш данасы жасалды, содан кейін "DSN 3" өндірісіне көшті, ол 225 кВт (300 а.к.) қуаты бар Boeing T50 BO 8A турбовалдық қозғалтқышымен жабдықталды. DSN 3 прототипінің алғашқы ұшуы да 1961 жылдың жазында өтті. 1962 жылы АҚШ әскери қызметтері ұшақтарды атаудың біртұтас жүйесін қабылдады, ал DASH түрлеріне жаңа атаулар берілді. DSN 1 "QH 50A" аталды, DSN 2 "QH 50B" болды, ал DSN 3 "QH 50C" аталды. DASH прототиптерінің барлық үш түрінің жалпы конфигурациясы ұқсас болды, бірақ QH 50C үлкейтілді, бос салмағы QH 50A-дан шамамен екі есеге артты. QH 50C – көрінісі жағымсыз, жәндікке ұқсайтын аппарат еді. Оның болаттан жасалған құбырлы каркасы болды, барлық механизмдеріне тікелей қол жеткізуге болады, және екі шанағында, шаналардың арасында бір немесе екі іздейтін торпеда немесе ядролық тереңдік бомбасы орналастырылған. Онда коаксиалды роторлық жүйе және төмен түсетін инверттік V-тұлғалы құйрығы болды. QH 50C-тің биіктігі , ротор диаметрі және бос салмағы 500 килограмм (1100 фунт) құрады. Ол тек радиобайланыс арқылы басқарылды, сенсорлары мен автономды навигациялық қабілеті болған жоқ. Жауынгерлік радиусы шамалы , бұл оның міндеті үшін жеткілікті болды. Артық қашықтыққа қатысты пайда болмас еді, өйткені DASH төмен биіктікте ұшып, көру шегіндегі байланыс желісін пайдаланды, бұл оның қашықтығын шектеді. АҚШ Әскери-теңіз күштері бастапқыда 900 QH 50C-ге тапсырыс берді, бірақ бұл тип сенімділік мәселелеріне тап болды, алғашқы 100 дананың төрттен бірі апатқа ұшырады. Тапсырыс 500-ден астамға дейін қысқартылды, соңғы өндіріс "QH 50D" нұсқасы болды, ол 274 кВт (365 а.к.) қуаты бар жаңартылған қозғалтқыш, шыны талшықты роторлар және отын сыйымдылығын арттырумен жабдықталды. Жапонның теңіздік өзін-өзі қорғау күштері де 1968 жылы 16 DASH сатып алды. DASH-тың қызметі ерекше емес еді, бірақ ол тактикалық ортада қолданылған алғашқы ұшқышсыз аппараттардың бірі болды және болашаққа бағыт көрсетті. 1966 жылы Тонкин шығанағындағы теңіздік бақылау үшін аз ғана DASH-тарға барлау жабдықтары орнатылып, "SNOOPY" кодолық атымен жоба жүзеге асырылды. 1970 жылдардың басында Әскери-әуе күштері QH 50D-ді "NITE GAZELLE" кодолық атымен ұрыс даласындағы ұшқышсыз аппаратты сынақтан өткізу бағдарламасы үшін бағалады. "NITE GAZELLE" ұшқышсыз аппараттарды шағын бомбалар тастау және пулеметтерді тасымалдау үшін сынаған көрінеді, бірақ егжей-тегжейі белгісіз, сондай-ақ DASH басқа бағалауларда қарсы шаралар платформасы ретінде қолданылғандығы туралы хабарлар да бар. 1980 жылдары Aerodyne компаниясы DASH-тың жаңартылған нұсқасын, "CH 84 Pegasus" деп атап, Allison 250 C20F турбовалдық қозғалтқышымен және жаңартылған электроникамен сатуға тырысты. Pegasus сәттілікке жетпесе де, DASH 1990 жылдары неміс Dornier компаниясымен, қазір Daimler Chrysler құрамында, "SEAMOS" теңіздік ұшқышсыз аппараты үшін қайтадан қолданылды.

SEAMOS

SEAMOS DASH-ке үлкен қарыз болды, және іс жүзінде SEAMOS демонстрациялық прототипі ретінде модификацияланған QH 50D пайдаланылды. Бастапқы DASH сияқты, SEAMOS екі тіреуге арналған коаксиалды роторлы ұшқышсыз тікұшақ болды, бірақ бұл түсінікті болғандай, әлдеқайда жетілдірілген жүйе еді, және әсіресе, нақты фюзеляжға ие болды. SEAMOS 315 кВт (420 а.к.) қуаты бар Allison 250 C20W турбошақты қозғалтқышымен жабдықталды. SEAMOS ұшу сынақтары 1991 жылы технологиялық демонстратормен жүргізілді, нәтижесінде 1996 жылы өндіріс келісімшарты жасалды және 1999 жылы нақты прототиптің ұшу сынақтары өтті. 2005 жылы қызметке енгізу күтілді, бірақ SEAMOS "артық күрделенген және тым қымбат" деп танылып, 2003 жылдың басында бағдарлама тоқтатылды. Германия үкіметі қолжетімді машинаға сәйкес талаптарды қойғанда, ақылмен әрекет етті. EADS Orka 1200, кейін талқыланатын, басты үміткер болып табылады.

EXTRONE (Басқару)

Перс шығанағы соғысы кезінде АҚШ теңіз жаяу әскерлері шамамен 60 арзан ұрыс алаңындағы мини БПЛА-ны, "BQM 174 Exdrone (Expendable Drone)" қолданды. Олар ұрыс алаңындағы барлау үшін қарапайым телекамералармен жабдықталған еді. Exdrone Мэриленд штатындағы BAI Aerosystems компаниясымен жасалған. Оның көп бөлігі пенопласттан, балса ағашынан және пластиктен тұрды, ал қуаты бензин арасының қозғалтқышымен қамтамасыз етілді. Бұл "симметриялық дельта" конструкциясы болғандықтан, оның тік немесе кері ұшуы маңызды емес еді, бұл қажет болған жағдайда оның жүгін қорғауға мүмкіндік берді. Кейінірек BQM 147 Dragon нұсқасы пайда болды.

BRAVE 200

Армия Aquila-мен қиналғанда, Әуе күштері тактикалық ұшқышсыз әуе аппараты (БҰҰА) тұжырымымен өз күресін бастан өткерді. 1970 жылдардың ортасынан бастап, АҚШ Әуе күштерінің Ұшу динамикасы зертханасы, Teledyne Ryan компаниясымен бірлесіп, "XBQM 26 Teleplane" деп аталған поршендік тактикалық БҰҰА әзірледі. Барлығы 13 түрлі конфигурацияда 23 данасы салынды. XBQM 26-ны операциялық қызметке қабылдау ниеті болған-жоқпыны белгісіз, себебі бағдарламаның тәжірибелік сипаты зор болды, ал әртүрлі конфигурациялар тактикалық БҰҰА операцияларының кең ауқымын бағалау үшін қолданылды. Бағдарлама 1980 жылдардың ортасында аяқталды. Дегенмен, Әуе күштері "Boeing Robotic Air Vehicle (BRAVE) 200" операциялық тактикалық БҰҰА алу бағдарламасын жүргізді. BRAVE 200 радарға қарсы шабуыл дроны, кедергі жасау платформасы немесе басқа да майдандағы миссиялар үшін қолданылуы тиіс болды. BRAVE 200 қанат ұзындығы және ұзындығы 5 метр, ал салмағы 5 метрді құрады. Ол екі цилиндрлі, екі тактілі қозғалтқышпен және түрткіш винтпен жұмыс істеді. BRAVE 200-дің қызықты ұшыру схемасы болды, 15 дрон "жәшік" ішіне орналастырылды. Дрон жәшіктегі ұясынан қолға ілінеді, содан кейін RATO күштерімен ұшырылды. Миссияға мүмкіндік болса, оны парашютпен түсіріп алуға болатын. BRAVE 200 жобасы 1983 жылы басталды, ол кезде компания "YCQM 121A Pave Tiger" таңбасымен радарға қарсы шабуыл дронын жасау туралы келісімшарт алды. 1983 және 1984 жылдары 14 прототип ұшырылды, бірақ бағдарлама 1984 жылдың соңында тоқтатылды. Бірақ ол тоқтатылмады. 1987 жылы АҚШ Әуе күштері Boeing компаниясына "YGCM 121B Seek Spinner" деп аталған дронның жақсартылған нұсқасын әзірлеу туралы келісімшарт берді. YGCM 121B YCQM-ге ұқсас, бірақ салмағы ауыррақ болды. Әуе күштері сериядағы тағы бір нұсқаны, кедергі жасауға арналған жүкпен жабдықталған "CEM 138 Pave Cricket" деп атады. Алайда, Әуе күштерінің екі бағдарламасы да 1989 жылы тоқтатылды. Boeing компаниясы BRAVE 200 дронын басқа клиенттерге сатуды жалғастырды, сондай-ақ реактивтік қозғалтқыштың күшімен жұмыс істейтін "BRAVE 3000" дронын сатуға тырысты. BRAVE 3000 кішкентай зымыранға ұқсады, оның денесі тікбұрышты, қанаты тік, айқыш тәрізді құйрығы, қанаттың алдында қосымша қанатшасы және қозғалтқышқа кіретін тежегіш қарын астында орналасқан. BRAVE 3000 де контейнерлік ұшыру схемасын қолданды және RATO күштерімен 285 килограмм (629 фунт) салмақта ұшырылды. 1980 жылдардың ортасында бірнеше прототиптер ұшырылды. BRAVE 200 немесе BRAVE 3000 дрондарын ешкім сатып алмады, сондықтан екі жоба да тоқтатылды. Он жылдан кейін Boeing компаниясы Insitu Group компаниясымен бірлесіп ScanEagle БҰҰА-сын жасап, шағын БҰҰА саласына қайта оралды.

Аңшы / Аспан құсы

1980 жылдардың соңында АҚШ Конгресі БПҰ бағдарламаларын біріктіру үшін «Бірлескен бағдарламалық кеңсе» (JPO) құрды. JPO әскери-әуе жүйелері басқармасының бөлімшесі болды, бірақ қаржыны тікелей АҚШ қорғаныс министрлігінің кеңсесінен алды, ол АҚШ қорғаныс иерархиясының ең жоғары деңгейінде орналасқан. JPO бастаған алғашқы БПҰ бағдарламаларының бірі «Қысқа қашықтықтағы БПҰ» бағдарламасы болды, ол 1988 жылы TRW компаниясымен бірлесіп Израиль ұшақтар өнеркәсібі (IAI) жасаған Hunter БПҰ-н таңдады. Hunter алғаш рет 1991 жылы ұшты. Оның жалпы конфигурациясы Pioneer-ден көп ерекшеленбеді, бірақ ол үлкен және екі қозғалтқышы бар еді, екі Moto Guzzi поршеньді қозғалтқыштарынан тұратын, олар орташа фюзеляждың екі басында «итеріп-тартып» конфигурациясында орналасқан. Оның корпусында теледидар/FLIR бейнелеу құралы орнатылған мұнарасы болды. Бастапқы жоспар 50 Hunter ұрыс даласын бақылау жүйесін сатып алу болды, әр жүйеде төрт ұшақ және жерден басқару жабдығы бар, барлығы 1,6 миллиард АҚШ долларына. Ұшаққа «BQM 155A» әскери белгісі берілді. Алғашқы бағалау нәтижесінде Hunter-дің қашықтығы жеткіліксіз, деректерді беру байланысы қанағаттандырмайтын және ұшақтың бастапқы сипаттамада көрсетілген көліктік ұшаққа сыймайтын тым үлкен екендігі анықталды. Осы кемшіліктерге қарамастан, 1993 жылы жеті жүйеге төмендетілген бағамен бастапқы өндіріс (LRIP) шарты жасалды, оның құны 171 миллион АҚШ доллары болды. Осы жеті жүйеге негізделген Hunter-дің одан әрі бағалауы БПҰ бағдарламалық жасақтамасында, деректерді беру желісінде және қозғалтқышында қосымша кемшіліктерді көрсетті. Hunter-дің кемшіліктері біртіндеп ашылған сайын бағасы көтеріле берді, ал 1996 жылға қарай армия 52 Hunter жүйесі үшін 2 миллиард доллардан астам төлеуге мәжбүр болды. Hunter бағдарламасы тоқтатылды. Тоқтатылған кезде 20 Hunter апатқа ұшырап жойылды. Hunter бағдарламасын тоқтату қызметтегі Hunter-лердің жойылғанын білдірмеді, шындығында олар күтпегендей пайдалы болып шықты және тіпті операциялық тапсырмаларға жіберілді. Hunter АҚШ армиясы, әуе күштері және теңіз күштерінің тәжірибелік бағдарламаларында қолданылды; тиімді БПҰ жүйесі қол жетімді болған кезде операциялық тұжырымдамаларды әзірлеу бойынша оқытуды қамтамасыз етті; және БПҰ-ны байланыс релесі және электрондық соғыс (ЭВ) миссиялары үшін пайдалануды бағалады. 1999 жылдың көктемінде аман қалған сегіз Hunter «RQ 5A» деп қайта аталды және НАТО-ның Сербияға қарсы әуе операциясын қолдау үшін Албанияға жіберілді. Hunter Македониядан ұшып, ALLIED FORCE операциясын басқаратын жоғары лауазымды шенеуніктерге нақты уақыт режимінде бейнеақпаратты ұсына алды, бейнеақпарат жер станциясы арқылы, содан кейін спутник арқылы АҚШ-қа жеткізілді және соңында соңғы пайдаланушыларға таратылды. НАТО қолбасшысы Уэсли Кларк бейнеақпаратты пайдаланды және бірнеше рет Hunter операциялық тобымен тікелей байланысқа түсті. Операциялық топ сонымен қатар ALLIED FORCE әуе операциялары штабынан түскен ақпаратқа сәйкес өздерінің тапсырмаларын нақты уақыт режимінде реттей алды. Hunter ALLIED FORCE кезінде 281 рет ұшып шықты. Олар әуе қорғанысы радарлары, артиллерия және зымырандарды іске қосу қондырғылары сияқты нысаналарды анықтады және шабуылдар кезінде, әдетте, шабуылдан кейінгі зақымды бағалау үшін ұшуын жалғастырды. Hunter адаммен басқарылатын ұшақтарға қарағанда төменірек биіктікте ұша алды, олар қауіпсіз ұшу биіктігімен шектелген. Екі Hunter зақымдалып, жөндеу үшін АҚШ-қа жіберілді, біреуі тауға ұшты, ал бесеуі іс-қимыл кезінде жойылды, көрінеу атып түсірілді. Операциялық топқа алты ұшақ ауыстырылды. Шындығында, Hunter өте пайдалы болып шықты, сондықтан армия одан да көп сатып алуды жоспарлап отыр, бұл 1996 жылы оның өлімі туралы хабарлар асыра айтылғандығын көрсетеді. 2002 жылы армия Hunter-мен тәжірибе жасады, онда «Brilliant Antiarmor Munitions (BATs)» – акустикалық/инфрақызыл іздеуіші бар «ақылды» танкіге қарсы жылдам сырғалмалы қаруды тастау үшін пайдаланды, армия үшін қаруланған БПҰ жүйесін енгізуге қатысты тәжірибе ретінде. 2002 жылдың қазан айының басында төрт BAT-ты сынақтан өткізу броньды көлік нысандарына үш тікелей соққы берді, соққы берген танктың мұнарасын жарылған үш соққының бірі. 2003 жылдың наурыз айының соңында Hunter лазерлік іздеуіші бар BAT-тың «Viper Strike» деп аталатын туындысын тастады, тоғыз тамшы жеті соққыға әкелді. Армия Hunter-де басқа да оқ-дәрілерді, мысалы, «Hellfire» танкіге қарсы зымыранын сынап көргісі келеді. Әуе күштері армияға жақын қолдау көрсетуі керек, бірақ армия әрқашан өздерінің жақын қолдау активтерін алғысы келеді және қаруланған Hunter-ді ӘҚШ жарғысын айналып өтудің жолы ретінде қарастырады. Hunter 2003 жылдың көктемінде АҚШ-тың Иракқа басып кіруі мен содан кейінгі елді оккупациялау кезінде қызмет етті. 2004 жылдың жазында бұл тип АҚШ армиясының қызметінде 30 000 сағатқа жетті, бұл ресми түрде «тоқтатылған» ұшақ үшін жаман емес. Армия тағы 14 Hunter сатып алу үшін қаражат табуға тырысуда. Бастапқы Moto Guzzi қозғалтқышы Hunter-ге орнатылғандықтан енді өндірілмейді, сондықтан жаңа партия жаңа ауыр майлы қозғалтқышты пайдаланады және басқа да бірқатар жақсартуларға ие болады.

Оутридер

Хантер өте пайдалы болғанымен, Армияға формальды операциялық ұрыс алаңындағы БПЛА жүйесі қажет болды. 1996 жылы Хантер жобасы тоқтатылғаннан кейін, Армия Alliant Techsystems Outrider БПЛА-сын сатып алуға жасаған үшінші әрекетіне кірісті. Outrider Mission Technologies "Hellfox" БПЛА-сының негізінде құрылған, ол бір жыл бұрын сынақтан өткен. Outrider салыстырмалы түрде кішкентай ұрыс алаңындағы БПЛА еді, ерекшелігі – екі қанатты конструкциясы, яғни қанаттары біріне-бірі қарама-қарсы орналасып, ұштары біріккен. Ол төрт цилиндрлі поршенді қозғалтқышпен және артқа қарай жылғышар винтпен жабдықталған, тұрақты шассисі және арқасында панкейк пішіндес деректерді жіберу антеннасы болды. Outrider тағы бір сәтсіздікке ұшырады. Әскерилер Hellfox-қа көптеген өзгерістер енгізуді талап етті, мысалы, ұшақ корпусын композиттік материалдардан алюминийге ауыстыруды, бірақ жоба ешқашан толыққанды шешімге келмеді. Ұдайы проблемалар мен техникалық талаптарға сай келмегендіктен, Outrider 1999 жылы тоқтатылды, сол жылы ол ресми түрде "RQ 6A" деп аталды. Армияның салыстырмалы түрде қарапайым технологияны алудағы қиындықтарын түсіну қиын, бірақ мәселенің бір бөлігі – техникалық талаптардың артық болуы. Израильдіктер ұрыс алаңындағы БПЛА-ны жылдам пайдалана алды, себебі олардың талаптары қарапайым болды. Таяу Шығыстағы ауа райы көбінесе ыстық, күннөлді және ашық болады, ал Израильдің қарсыластары олардың шекарасының жанында тұрады. Керісінше, АҚШ Армиясы кез келген жерде және кез келген қарсыласқа қарсы операция жүргізуге мәжбүр болуы мүмкін, сондықтан Израильдіктерге қанағаттанарлық жүйе АҚШ Армиясы үшін жеткіліксіз болар еді. АҚШ Армиясының талаптары жоғарырақ болды. Бұл сөзсіз болды, бірақ сонымен қатар жобаға одан да көп талаптар қосуға мүмкіндік берді, бұл "ерекшеліктердің көбеюі" деп аталатын бюрократиялық процеске әкеп соқты, ол жобаның өмірін қиындатады. Артық талаптармен қатар, кейбір кемшіліктер де болды. БПЛА-ның сыртқы қарапайымдылығы алдаушы. Армияның БПЛА бағдарламаларындағы қиындықтарды зерттеулер көрсеткендей, қатысушылар БПЛА жүйесінің күрделілігін төмен бағалаған, оны үлкен радиобасқару ойыншықтарынан аспайтын нәрсе деп ойлаған, содан кейін проблемалар көбейгенде олар шаршап қалған. Екінші жағынан, кейбір қорғаныс инженерлері БПЛА-ны пилоттық ұшақты құрастырғандай қарапайым деп ойлап, шығындарды көтерген. Сонымен қатар, әртүрлі қызметтер арасындағы даулар мен Конгрестің мікроменеджменті де проблема тудырған сияқты. Пентагон Outrider-дың Армия мен Әскери-теңіз күштерінің талаптарына сай болуын қалады. Бұл БПЛА-ның қашықтығын төрт есеге арттыруды білдірді, кемелерге көкжиектен нысананы көруге мүмкіндік беруді, сондай-ақ бензин емес, дизель отынымен жұмыс істейтін қозғалтқышты талап етуді, себебі бензин теңіз кемесінде өте қауіпті. Қозғалтқышты жасау жобасы сәтсіз аяқталды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің БПЛА жобалары жоғары деңгейдегі қызығушылықтың арқасында жақсы дамыған сияқты. Пионер БПЛА-сын сатып алу туралы бастама Әскери-теңіз күштерінің орынбасары Джон Леманның жеке бастамасы болды. Мұндай ықпалды қолдаушының болуы кедергілерді жоюға ғана емес, бағдарламалық қызметкерлерді одан да көп күш салуға ынталандырады, өйткені олардың әрекеттері жоғары деңгейде бағаланатынын біледі. Армия жобаларында, керісінше, көбінесе қолдаушылар мен жоғары деңгейдегі міндеттемелер болмаған. Алайда, Әскери-теңіз күштері Outrider сияқты бағдарламаларға араласып, талаптарды өз қажеттіліктеріне сай өзгертіп, кейіннен жобадан бас тартқаны үшін сынға ұшырады. Бұдан басқа, бұрын талқыланған Әскери-теңіз күштерінің кемеге қарсы зымыран нысанасын ұзақ және қиын іздеуі Армияның осындай кемшіліктерге бейім еместігін көрсетеді. Бұл мәселені одан әрі қарастыру бюрократиялық түйінге әкеледі.