Миконос аралындағы неолиттік қоныс орны: Фтелия қазбалары
Ftelia
Миконос аралындағы Фтелия – б.з.д. 5000-4500 жылдарға жатқан неолиттік мәдениеттің ежелгі қазбасы. Құрылыс қалдықтары, керамика, металл өнімдері табылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Миконос аралының жағажайындағы археологиялық орын Фтелия (Φτελιά) – Грекияның Миконос аралындағы жағажайда орналасқан археологиялық орын.
the archaeological site on the beach on Mykonos
Ftelia (Φτελιά) is an archaeological site located on a beach on the island of Mykonos, Greece.
Археология
Бұл жағалаудағы жер 1990-шы жылдардың соңында осында табылған атақты неолиттік қоныспен танымал болды. Ол соңғы неолиттің ерте кезеңіне жататын Салиагос мәдениетімен байланыстырылады және құрылыс негіздерінің, керамиканың, металл өңдеудің және тас мүсіндерінің алуан түрлі табылымдарымен ерекшеленеді. Қоныс 14C әдісімен б.з.д. 5000-4500 жылдарға дейін дауланған. Ол 1992 жылы ашылып, 1995 жылдан бастап қазба жұмыстары жүргізілді. Археологтар қабырға негіздерін, әртүрлі типтегі керамика сынықтарының көптеген үлгілерін, тас құралдарын, металл өңдеу іздерін және барлығы 19 тас мүсінді тапты, олардың 13-і адамдарды, ал 6-сы жануарларды бейнелейді. Құрылыс негіздері бірнеше кезеңді көрсетеді, бұл ұзақ мерзімді тұрақты қоныстануға нұсқайды. Қазірге дейін анықталған қоныстың көлемі шамамен 150-200 тұрғынға сай келеді. Кефала, Салиагос, Гротта (Наксос) және Китнос сияқты ұқсас неолиттік кешендермен салыстырғанда, бұл қоныс жыл бойына солтүстік желдерге ұшырайды. Фтелия қоныстанған кезде теңіз деңгейі 10 метрге төмен болғандықтан, қоныс салыстырмалы түрде құнарлы жағалау жазығының ортасында орналасқан деп есептеледі. Фтелия Киклад аралдарындағы соңғы неолиттің ең маңызды қонысы болып саналады, Салиагостан озады. Миконос аралының орналасқан жері және оның қашықтағы аймақтармен мәдени байланысы Фтелияның техникалар мен материалдар, әсіресе тастар мен обсидиан алмасу ортасы болғанын көрсетеді.
This waterfront location has become known in late 1990s for the famous neolithic settlement found here. It is attributed to the Saliagos culture of the early Final Neolithic and is known for the diverse finds of building foundations, pottery, metalworking and stone figurines. The settlement was dated to 5000 to 4500 BC using the 14C method. It was discovered in 1992 and excavated from 1995 onwards. Archaeologists found wall foundations, a large variety of ceramic sherds of various types, stone tools, traces of metal processing and a total of 19 stone figurines, 13 of which represent people and 6 represent animals. The building foundations show several phases, which suggests permanent settlement over a longer period of time. The size of the settlement recognized so far suggests around 150 to 200 residents. Comparable to similar Neolithic complexes of Kephala, Saliagos, Grotta (Naxos), and Kythnos, the settlement is exposed to north winds almost all year round. Since, at the time of the settlement of Ftelia, the sea level was 10m lower, it is assumed that the settlement was in the middle of a relatively fertile coastal plain. Ftelia is considered to be the most important known settlement of the Late Neolithic in the Cyclades, ahead of Saliagos. The location of the island of Mykonos and its cultural affinity with relatively distant regions suggests that Ftelia was an important hub through which techniques and materials such as rocks and particularly obsidian were exchanged.
Сәулет
Қабырғалардың бәрі негізінен жергілікті граниттен жасалған қиыршық тастардан тұрғызылған, ал іргетастар үшін жалпақ тастар қолданылған. Құмтас та кейде пайдаланылған. Саз кірпіштердің іздері бар, бірақ олар бүгінгі күнге жетпеген.
All of the walls are largely made of rubble from the local granite, with flat stones being used for the foundations. Sandstone was occasionally used. There is evidence of mudbricks, but they have not survived.
Қазба жұмыстары
Фтелия тұрғындары бұрыннан шаруа болған. Олардың негізгі тағамы – шөп бұршағы (Lathyrus sativus) еді; барлық табылған азық-түліктің 50% астамы осы түрге жатады. Одан кейін бұршақ тұқымдас өсімдіктер келді. Дәнді егістіктен тек арпа ғана қолданылған. Сонымен қатар, қой мен ешкі де өсірілген. Шошқа мен ірі қара мал да белгілі болған, бірақ олардың үлесі шағын болған. Балық аулау және елік аулау қосымша тамақ көзі болған. Елді мекен теңіз жағасында орналасқанмен, табылған заттар теңіз өнімдерін (қабықшалылар мен мидиялар) аулау мен жинау негізгі тамақтану көзі болмағанын көрсетеді. Салиагостан өзгеше, теңіз өнімдерінің қалдықтары аз, сондай-ақ балық аулауға арналған ілгектер мен арқан ұштары табылған жоқ. Фтелиядағы тамақтану режимі тұрғындардың тамақ өндіру әдістерін құрлықтан әкелгенін және оларды аралдағы жағдайға бейімдемегенін көрсетеді.
The inhabitants of Ftelia were already farmers. Grass pea (Lathyrus sativus) were their staple food; more than 50% of all food finds could be assigned to this species. Lentils, another legume came next. Barley was the only grain used. Sheep and goats were also kept. Pigs and cattle were already known, but only played a minor role. Fishing and hunting deer served as a supplement. Despite the location of the settlement by the sea, the finds indicate that fishing and collecting sea snails and mussels was not the main focus of the diet. Unlike at Saliagos, few seafood remains have been found and no fish hooks or harpoon points have been found. Diet in Ftelia is interpreted as meaning that the inhabitants brought their methods of food production with them from the mainland, and did not adapt them to the settlement on the island.
Металлдан жасалған бұйымдар
Фтелияның ерте металлургиясы зор қызығушылық тудырады. Бұл металл өңдеу өнерінің бастауын түсіну үшін маңызды. Металл табылдырылары б.з.д. 5 мың жылдықтың басына жатса, бұл Эгей теңізіндегі ең ерте кездесулердің бірі болуы мүмкін. "Бірінші құрылыс кезеңінен алтын бұйым, мыс бұйымдар және мыс өнімдер белгілі; келесі кезеңдерден мыс бұйымдар мен мыс өнімдер белгілі. Кем дегенде бір мыс кенінің үлгісі анықталған." Фтелияның ең ерте қоныстану кезеңінен табылған дөңгелек алтын зат б.з.д. 5 мың жылдықтың бірінші жартысына датирленген, бұл оны "Эгей теңізіндегі ең сенімді датирленген алғашқы алтын бұйым" етеді (алғашқыда күміс зат деп қате анықталған, бірақ кейін зертханада нақтыланған). Эгей теңізіндегі басқа да бірнеше ертедегі орналасқан жерлер, мысалы Яли, Фтелия металл өңдеуімен салыстырылады. "Ялиден табылған заттармен шамамен бір уақытта Зас ['Зевс үңгірі'] (Наксос) аралынан мыс пен алтын бұйымдар90, ал :de:Strofilas (Андрос) аралынан мыс91 табылды. Сондай-ақ, Кноссостан мыс балта92, Кефала Петрастан (Крит) мыс өңдеудің дәлелі93 және шығыс Криттегі Кавузиге жақын Хрисокаминодан мүмкін, сол дәуірге жататын мыс бұйымдар94 бар."
The early metal industry from Ftelia has attracted considerable attention. It is of great significance to our understanding of the inception of metalwork. The metal finds have been dated to the early 5th millennium BCE, which may be the earliest in the Aegean. "A gold artifact, copper artefacts and copper product are known from the first building phase; copper artefacts and copper product from the successive phases. At least one example of copper ore has been demonstrated." A circular gold object from the earliest settlement phase of Ftelia has been dated to the first half of the 5th millennium BC, which makes it "the earliest securely dated gold object of the Aegean" (originally it was identified as a silver object, but its identity had then been clarified in the lab). Several other early sites from the Aegean also show parallels with Ftelia metalwork, such as Yali. "Roughly contemporary with the finds from Yali are copper and gold artefacts from Zas ['Zeus cave'] (Naxos),90 and copper from :de:Strofilas (Andros).91 There is also a copper axe from Knossos,92 evidence for copper working from Kephala Petras (Crete),93 and possibly contemporary copper artefacts from Chrysokamino [near Kavousi in eastern Crete].94"
Фтелиядағы ежелгі қоғамның тұрғындары грек түбегіндегі Эвбеядан келген болуы мүмкін. Кейбір ғалымдар Фтелияның Болгария және Югославия сияқты металлургиялық дәстүрдің бір бөлігі болғанын айтса да, бұл пікір даулы. Дегенмен, Фтелия артефактілері Балқандағы көптеген табылдырылармен салыстырылатын ерте мерзімде жасалған. Сонымен қатар, Грекияның Тесалиядағы Теопетра үңгіріндегідей, Солтүстікте кең таралған спондилус моншақтары Фтелияда да табылды. Осылайша, сол кездегі солтүстік аймақтармен тауар алмасудың екі жақты қарым-қатынасы болғанына сенімді дәлелдер бар.
The ancient community at Ftelia was most likely occupied from Euboea on the Greek peninsula. Some scholars suggested that Ftelia was part of the same metallurgical tradition as Bulgaria and Yugoslavia, but this may be disputed. Nevertheless, the Ftelia artefacts are of a comparably early date with many Balkan finds. Also, the spondylus beads common in the North, such as for example at the Theopetra Cave in Thessaly, Greece, have also been found at Ftelia. Thus, there's good evidence that the two way exchange of goods existed at the time with northern areas.
Қазіргі заманғы жағажай және туризм
Аралдың солтүстік жағында орналасқандықтан, бұл жағажай жел серфінгішілер үшін жұмаққа айналды, себебі мұнда көбінесе күшті жел соғып тұрады. Фтелия – оқшауланған, өте тыныш жер, тіпті Миконостың ең қарбалас шілде және тамыз айларында да көбінесе адамдар көп болмайды, өйткені көбінесе желді және шаңды болады. Ежелгі заманда, осы жерде "Илиада" дастанының батыры, Локриялық Аякс қабірі орналасқан деп есептелген.
Its location on the northern side of the island has established the beach as a windsurfer's paradise, as there is almost always a strong wind blowing. Ftelia is an isolated, very tranquil place and even during the busy Mykonos months of July and August it is not very crowded because it is often quite windy and dusty. In ancient times, here was believed to be the tomb of the Iliad war hero Ajax the Locrian.