Павел Клушанцев: Советский режиссер және ғалым-жазушы өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Павел Владимирович Клушанцев (25 ақпан 1910 – 27 сәуір 1999) – жоғары санаттағы (1939) ресейлік оператор, кинорежиссер, продюсер, сценарист және автор, совет дәуірінде қызмет еткен. Ол Ресейдің еңбек сіңірген өнер қайраткері (1970) болған.

Өмірбаян

Павел Клушанцев Санкт-Петербургте орыс отбасында дүниеге келген. Оның анасы асыл текті үй шаруасындағы әйел болған. Қазан революциясынан кейін ол интернатта мұғалім болып жұмыс істеді. 1930-жылдары оның ағасы, бұрынғы ақ офицер, Сергей Кировты өлтірді деген күдікпен тұтқындалып, лагерьге жіберілді. Ленинград блокадасы кезінде ол аштықтан қайтыс болды. Павелдің әкесі Тверь облысының Старица қаласынан шыққан. Санкт-Петербург медицина академиясын бітірген соң көп жылдар бойы земство дәрігері болып жұмыс істеді. Кейіннен Ресей империясының сауда және өнеркәсіп министрлігінде қызмет етіп, жеке дворяндық құрметіне ие болды. Революциядан кейін ол бірнеше жыл теміржол станциясында билет сатумен айналысты. 1919 жылы қайтыс болды. Клушанцев 1930 жылы Ленинград фототехникумын бітіріп, төрт жыл бойы «Белгоскино» студиясында оператор болып жұмыс істеді. 1934 жылы «Ленфильм / Леннаухфильм» киностудиясында режиссер және продюсер болып жұмыс істей бастады, көбінесе ғылыми-танымдық фильмдер түсірді, соның ішінде оның көрнекті «Жұлдыздарға жол» (1957) фильмі бар. Осы фильмге дейін Клушанцевтің фильмдері негізінен фактілерге құрылған, бірақ бұл фильм фактілерді пайдаланып, оларды кеңейтеді. Фильм ғылым мен ойқөшпендікті біріктіретін гибридтік деректі фильмге айналады. Фильмдегі арнайы эффектілер – салмақсыздықты ғылыми тұрғыдан дәл бейнелеу, Жер орбитасында құрылыс, айналмалы ғарыш станциясы және Айға зымыранмен саяхат – сол заманғы визуалды эффектілердің ең жетілгені болды. Клушанцевтің жалғыз көркем фильмі «Дауылдар планетасы» (Planeta Bur) 1962 жылы шықты. Осы фильмде Клушанцев «Джон роботын» ерекше мұқияттықпен жобалап жасағаны үшін танымал. 1911 жылы Честер Э. Макдуффи жасаған салмақты алюминийлік суға түсу костюмі негізінде жасалған бұл роботтың негізгі буындары 42-ден астам қозғалыс нүктесіне ие болды – сол кездегі ең күрделі робот костюмдерінің бірі. Бұл фильм кейіннен Роджер Корманмен американдық көрсету үшін қайта өңделіп, кеңейтілді, нәтижесінде Кёртис Харрингтонның «Тарихи алдындағы планетаға саяхат» (1965) және Питер Богдановичтің «Тарихи алдындағы әйелдер планетасына саяхат» (1968) фильмдері пайда болды. Екі нұсқада да түпнұсқалық көріністер жоғары бағаланды. «Дауылдар планетасы» фильмінен кейін Клушанцев КСРО-да жағдайға түсіп, ғылыми фильмдер жасауға қайта оралды. 1972 жылы оның қызметі тоқтатылды. Ол жасөспірімдерге арналған ғылыми-танымдық кітаптардың белгілі авторы болды. Павел Клушанцев өмірінің соңғы жылдарын Санкт-Петербургтегі пәтерінде өткізді. Сұхбаттарының бірінде ол посткеңестік Ресейді мәдениет пен теледидардың жетіспеушілігі үшін, білім беру фильмдеріне және жан-жақты білімді тұлғаларды тәрбиелеуге қызығушылықтың болмауы үшін сынады. Клушанцев 1999 жылы 89 жасында қайтыс болды. Ол Смоленск зиратында жерленген. Оның артында әйелі, аниматор Надежда Александровна Клушанцева (1912-2000) және екі баласы – Жанна Клушанцева (1936 ж.т.) және Михаил Клушанцев (1945 ж.т.) қалды. Павел Клушанцевтің туындылары орыс фантастикасының ішінде ерекше орын алады. 2002 жылы Данияның Vesterholt Film and TV компаниясы Павел Клушанцевтің өмірі мен жетістіктері туралы «Жұлдыз арманшылы» (The Star Dreamer) атты ағылшын тіліндегі деректі фильмді шығарды.

Pavel Klushantsev was born in Saint Petersburg into a Russian family. His mother was a housewife of noble heritage. After the October Revolution she worked as a teacher in a boarding school. During the 1930s her elder brother, a former White officer, was arrested under the suspicion of Sergey Kirov's murder and sent to prison camps. She died of starvation during the Leningrad Blockade. Pavel's father came from a small town of Staritsa in the Tver Oblast. He spent many years working as a zemstvo doctor following his graduation from the medical academy in Saint Petersburg. He was later appointed to work in the Ministry of Commerce and Industry of the Russian Empire and was granted a personal nobility. After the revolution he spent some years selling tickets on a railway station. He died in 1919. Klushantsev graduated from the Leningrad Fototechnikum in 1930 and worked for Belgoskino as a cinematographer for four years. In 1934, he began working at Lenfilm / Lennauchfilm, where he became a director and producer, primarily making science educational films including his visionary film – Road to the Stars (1957). Prior to this film, Klushantsev's films were strictly factual, but here, the film builds on fact and extends it. The film becomes a hybrid documentary blending science with fiction edging firmly into science fiction. This film's special effects – the scientific accuracy of depicting weightlessness, construction in Earth orbit, a rotating space station, and rocket travel to the Moon – were cutting edge visual effects of their time. Planet of the Storms (Planeta Bur), Klushantsev's only feature film, was released in 1962. For this film, Klushantsev is especially noted for his meticulous design and creation of "John the Robot". Based on Chester E. Macduffee's 1911 heavy Cast Aluminium Diving Suit, it had over 42 points of articulation on its major body joints – one of the most technically complex robot costumes of its time. The film was subsequently re edited and expanded by Roger Corman for American distribution – as Voyage to the Prehistoric Planet (1965) by Curtis Harrington and as Voyage to the Planet of Prehistoric Women (1968) by Peter Bogdanovich. In both these versions, the original scenes drew acclaim. Subsequent to Planet of the Storms, Klushantsev fell into disfavor in USSR and returned to making more science based films. In 1972, his services were terminated. He was a well known author of popular scientific juvenile books. Pavel Klushantsev spent his later years in his flat in Saint Petersburg. In an interview, he criticized the post Soviet Russia for the absence of culture and television — for the lack of interest in educational films, in raising polymaths. Klushantsev died in 1999 at the age of 89. He was buried at the Smolensky Cemetery. He was survived by his wife, animator Nadezda Alexandrovna Klushantseva (1912 2000), and his two children: Zhanna Klushantseva (born 1936) and Mikhail Klushansev (born 1945). Pavel Klushantsev's works are featured among Russian Fantastika. An English language documentary on Pavel Klushantsev's life and achievements, The Star Dreamer, was released in 2002 by Danish Vesterholt Film and TV.

Марапаттар

1952 жылы. Әлем: Карловы Вары халықаралық кинофестивалі (KVIFF VII). IV диплом, Халықаралық кинофестиваль, Париж. 1958 жыл. Жұлдыздарға жол: Бүкілодақтық кинофестиваль (VKF I), Мәскеу. Халықаралық кинофестивалі (ICF) техникалық және ғылыми фильмдер, Белград. 1966 жыл. Ай: Алтын мөр, Триест IV Халықаралық кинофестивалі (ICF) фантастикалық фильмдер. 1970 жыл. Ресейдің еңбек сіңірген әртісі.