Кіріспе
Цян тілдері (Ch'iang, Kyang, Tsiang, қытай тілінде "Цян тілдер тобы"; сондай-ақ Rmaic, бұрын Dzorgaic деп аталған) – сино-тибет тілдер отбасының туысқан тілдері тобы. Олар негізінен Қытайдың оңтүстік-батысында, Сычуань және солтүстік Юньнань провинцияларын қоса алғанда таралған. Цян тілдерінің көп бөлігі Сычуань провинциясының Нгава, Гарзе, Яань және Ляншань аймақтарында, ал қалғаны Солтүстік Юньнаньда орналасқан. Қытай Халық Республикасы бойынша, цян тілінде сөйлейтін адамдар цян, тибет, пуми, нахи және моңғол этностарының құрамына кіреді. Кейбір тіл білімі мамандары, соның ішінде Матисов (2004), Батыс Ся мемлекетінің жойылған тангут тілін цян тілдеріне жатқызады. Қытайдың әлі де шифрланбаған Нам тілі цян тілдерімен байланысты болуы мүмкін. Ламо, Ларонг және Драг яб, немесе Чамдо тілдері – Шығыс Тибеттің Чамдо аймағында қолданылатын үш жақын туысқан сино-тибет тілінің тобы, олардың цян тілдеріне жататындығы әлі нақты белгілі емес.
Qiangic (Ch'iang, Kyang, Tsiang, Chinese: 羌語支, "Qiang language group"; also Rmaic, formerly known as Dzorgaic) is a group of related languages within the Sino Tibetan language family. They are spoken mainly in Southwest China, including Sichuan and northern Yunnan. Most Qiangic languages are distributed in the prefectures of Ngawa, Garzê, Ya'an and Liangshan in Sichuan with some in Northern Yunnan as well. Qiangic speakers are variously classified as part of the Qiang, Tibetan, Pumi, Nakhi, and Mongol ethnic groups by the People's Republic of China. The extinct Tangut language of the Western Xia is considered to be Qiangic by some linguists, including Matisoff (2004). The undeciphered Nam language of China may possibly be related to Qiangic. Lamo, Larong and Drag yab, or the Chamdo languages, a group of three closely related Sino Tibetan languages spoken in Chamdo, Eastern Tibet, may or may not be Qiangic.
Матисов (2004)
Матисов (2004) сонымен қатар, "жарқырау" ерсу тілдерінің реконструкцияланған ата-тегі протоэрсу тіліндегі ерекше жаңалық екенін айтады.
Ю (2012)
Ю (2012:218) ғасыр басындағы Дзоргай, Корце, Точу, Сыртқы Манцзе, Пингфанг сияқты атауларды сақтап қалды. Алғашқы үштігі Солтүстік Цян тайпаларына, ал Сыртқы Манцзе Оңтүстік Цян тайпаларына жатты. Егер Жиаронги тілі Цян тілінің бір тармағы ретінде қарастырылып, бірақ Жиаронги емес тілдерден ажыратылса, онда нағыз Цян тілі үшін "Дзоргай" термині қолданылуы мүмкін. Хси-фан (Xifan) – этникалық атау, мағынасы шамамен "тибеттік"; бұл халық Цян, Эргонг/Хорпа, Эрсу, Гуйцзюн, Шисинг, Жаба, Намуи, Муя/Миньяк және Джиаронг сияқты Цян немесе Жиаронги тілдерінде сөйлейді, бірақ Наси/Мосо, Пуми немесе Тангут тілдерінде сөйлемейді. 1980 жылдардағы тілдерді зерттеу нәтижесінде жіктеуге қажетті деректер жиналғандықтан, бұл термин көп қолданылмайды.