Кіріспе

Неміс саясаткері (1906–1986)

Эуген Карл Альбрехт Герстенмайер (25 тамыз 1906 – 13 наурыз 1986) – неміс протестант теологы, үшінші рейхтегі қарсылық күресіне қатысушы және ХДС саясаткері. 1954 жылдан 1969 жылға дейін Бундестагтың үшінші президенті қызметін атқарды. 14 жылдан астам қызмет еткендіктен, ол Германия парламентінің ең ұзақ қызмет еткен төрағасы және Бундестагтың төрт шақырылыс кезеңінде (2-ші, 3-ші, 4-ші және 5-ші Бундестаг) төрағалық еткен жалғыз адам.

Өмір, мансап, қарсылық

Герстенмайер Кирххайм-унтер-Тек қаласында дүниеге келген. Сатушы мамандығын меңгергеннен кейін Герстенмайер Абитур емтиханын тапсырып, Тюбинген, Росток және Цюрих қалаларында философия, неміс тілі мен әдебиеті және протестанттық теологияны оқыды. 1934 жылы ол Конфессиялық шіркеудің мүшесі болғандықтан қысқа мерзімге қамауға алынды. 1935 жылы ол Неміс евангелистік шіркеуінің сыртқы істер жөніндегі кеңсесінде Теодор Геккельдің көмекшісі болып жұмыс істеді. 1938 жылы Мюнхен конференциясынан кейін Герстенмайер Крейзау тобының қарсылық қозғалысына қосылды. 1944 жылдың 20 шілдесінде, Клаус Шенк фон Штауфенбергтің Адольф Гитлердің өміріне қастандық жасаған күні, Шығыс Пруссиядағы Вольфс-Лейрде Герстенмайер Берлиндегі Бендлерблокта нацистік режимге қарсы жасалған қастандық пен төңкеріс әрекетін қолдау үшін тағайындалған жерінде болды. Ол көптеген адамдармен бірге қастандық сәтсіз аяқталғаннан кейін тұтқындалды, ал 1945 жылдың 11 қаңтарында Volksgerichtshof соты оны жеті жылға еңбек лагеріне (Zuchthaus) кесті. Бұл үкім, «қатаң судья» Роланд Фрайслердің стандарттары бойынша, тым жеңіл болды (прокуратура өлім жазасын талап еткен), және бұл ішінара Герстенмайердің «әлемден безген теолог» рөлін өте жақсы орындауымен, ішінара ұлттық баспасөз қызметінің басшысы Гельмут Зундерманның Фрайслерге оның ісі үшін шаفاعат етуімен түсіндірілуі мүмкін. Ол соғыс аяқталғанда АҚШ әскерлері тарапынан босатылды және онда тек бірнеше ай отырды. Неміс саясаткері Герман Элерспен бірге ол Евангелистік көмек қорының (Evangelisches Hilfswerk) жұмысына белсенді қатысты; 1945 жылдан 1951 жылға дейін ол оның төрағасы болды.

Бундестагта

1949 жылдан 1969 жылға дейін Герстенмайер ХДС-тан Бундестаг депутаты болды. 1949 жылдан 1953 жылға дейін ол Бундестагтағы Сыртқы істер жөніндегі кеңестің төрағасы міндетін атқарды, ал соңында 1954 жылдың 17 желтоқсанына дейін төраға болды. 1954 жылы Герман Элерстің күрт қайтысынан кейін Герстенмайер оның орнын басты (1969 жылға дейін) Бундестаг президенті лауазымында. 1954 жылдың 16 қарашасындағы сайлауымен Бундестаг президентігіне екі фракциялық әріптес сайысқа түсіп, ерекше жағдай туды. Көптеген депутаттар мен үкіметтік коалиция шіркеуге тым жақын деп санайтын «ресми» ХДС/ХСС үміткері Герстенмайерге қарсы FDP мүшесі Ханс Рейф ұсынған Эрнст Леммер тұрды, ол үшінші раундта бар болғаны 14 дауыспен жеңіліске ұшырады. 1957 жылдан 1959 жылдың 12 қазанына дейін Герстенмайер Бундестагтың «шаруашылық істерін» басқару жөніндегі кіші комиссия төрағасы болды. 1969 жылдың 31 қаңтарында Герстенмайер Бундестаг президенті лауазымынан, заң бойынша оған тиесілі болған белгілі бір компенсациялық төлемдерге байланысты қоғамдық пікірдің қарсылығынан кейін, қанағаттануға мәжбүр болды. Алайда, осы төлемдердің үлкен көлемі скандалды деп есептелді және саяси ықпал бар деген күдік сейілмеді. Оның орнын Кай Уве фон Хассель басты. Герстенмайер Бонн қаласында қайтыс болды. Бонндағы 29 қабаттан тұратын биік ғимарат, оның құрылысында Герстенмайер маңызды рөл атқарды және Бундестагтың әрбір депутаты кеңсесі орналасқан, Евгений Герстенмайердің құрметіне «Langer Eugen» («Ұзын Евгений») деп аталды. Дегенмен, оны «Боннның ең жаман ғимараты» деп сипаттағандар да бар. 2006 жылдың маусым айынан бері ол Біріккен Ұлттар Ұйымының кеңсесі болып табылады.

Саяси бейімділігі

Юген Герстенмайер ХДС фракциясының мүшесі болды, ол Конрад Аденауэрдің Батыспен байланыс орнату саясатын іштен сынайтын, себебі бұл Германияны қайта біріктіру мақсатынан алшақтатуға алып келді. Әлеуметтік саясатта да Герстенмайер Аденауэрді сынға алды және "жалпыға ортақ әл-ауқат мемлекетіне" қарсы христиандық-протестанттық аргументтермен Людвиг Эрхардтың ұстанымын қолдады. 1956 жылдан 1966 жылға дейін ХДС федералдық төрағасының міндетін атқарды. Герстенмайер екі "Одақ" партиясының (ХДС және ХСС) құпия комитетіне кірді, ол 1959 жылдың 24 ақпанында Людвиг Эрхардты Федералды президенттікке (Bundespräsident) кандидат ретінде ұсынды, бірақ Эрхард бұл құрметтен бас тартты.

Құрметтер

1980 жылы Герстенмайер ХДС-тің делегаты ретінде Герман Кунст (төраға), Алекс Мёллер (СДПК-дан), Рудольф Ханауэр (ХСС-дан) және Бернхард Леверенц (ФДПК-дан) бірге Бундестаг сайлау науқанында сайлау науқаны туралы келісімнің орындалуын қадағалайтын төрелік комитетінде жұмыс істеді. 1977 жылдан өмірінің соңына дейін Герстенмайер Германия Бундестагының бұрынғы мүшелері қауымдастығының (немесе 1984 жылдан бастап Германия Бундестагы және Еуропа Парламентінің бұрынғы мүшелері қауымдастығының) төрағасы болды. 1957 жылы Герстенмайер Австрия Республикасына көрсеткен қызметтері үшін алтынмен әшекейленген, лентасы бар «Құрмет» орденімен марапатталды.