Кіріспе

Миннесота штатының мемлекеттік паркі, сол сияқты аталатын Висконсин штатының мемлекеттік паркі. Blue Mounds State Park – Луверн қаласына жақын, Миннесота штатының Рок округінде орналасқан мемлекеттік парк. Ол штаттың ең ірі далалық аймақтарының бірінде жайылатын американ бизондарының табынын қорғайды. Мемлекеттік паркке прекамбрийлік Сиу кварцитінен тұратын, сызықты жартас атау берген, ол қызғылт түсті болғанымен, ерте қоныс аударушыларға алыстан көгілдір түс сияқты көрінген. Жартастың кейбір бөліктері 30 метрге дейін биік. Айналасындағы далалық ландшафтта ерекше болып табылатын бұл жартастар тау шаруалары үшін танымал орын. Паркте сонымен қатар жазық және күзгі күн мен түн теңелу күндері күннің шығып, батуын көрсететін, жазық индейлермен тізілген 381 метрлік (1250 фут) тас қатарлары сақталған. Бұдан өзге, Рок окруғындағы жалғыз көл – жүзуге арналған шағын су қоймасы бар. Парктің аңтарта орталығы бұрын жазушы Фредерик Манфредтің үйі болған. 1930 жылдары Works Progress Administration құрылысын салған төрт құрылым мен бір ғимарат Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген.

Жабайы табиғат

Бұл саябақта шағын мөлшерде койоттар мен еліктер, сондай-ақ әртүрлі құстар бар.

Бизон үйі

1961 жылы Небраска штатындағы Форт-Ниобрара ұлттық жануарлар қорығынан үш бизон әкелінді. 2012 жылы Миннесота зообағы мен Миннесота табиғи ресурстар департаменті серіктестікке келісіп, Миннесота бизонды сақтау тобын құруға кірісті. 2017 жылы Йеллоустоун генетикалық қасиеттеріне ие бұқа қосылды. Әртүрлі генетика бизон популяциясының салауатты болуына жағдай жасайды, себебі парк бизонды сақтау жұмысына қатысады. Тобың саны қыста шамамен 65-ке жуық, ал жазда, бұзаулар туғаннан кейін 100-ге дейін жетеді. Халықтың санын қалыпты деңгейде ұстау үшін күзде аукцион өткізіліп, бизондар сатылады. Бизондардың мекендейтін жері қоршалған, келушілерге осы күшті және болжаусыз жануарлар қоршауға жақын болғанда жақындамау туралы ескерту беріледі.

Мәдениет тарихы

Жергілікті халықтың әңгімелеріне сәйкес, еуропалықтар қоныстанбас бұрын бұл үйінді бизон секіру үшін пайдаланылған, бірақ оны растау үшін әлі археологиялық дәлелдер табылған жоқ. Үйіндінің топырағы тым жұқа және тасты болғандықтан, оны егіс жыртудан сақтап қалды, бірақ мал жаюға жарады. Ұлы депрессия кезінде жұмыспен қамту және су спорты үшін Көк үйіндінің солтүстігінде парк аймағы құрылды. WPA бригадалары Моунд-Крикке екі бөгет салып, Жоғарғы және Төменгі Моунд көлдерін – тиісінше – және пикник алаңдары мен жағажай үйі сияқты жабдықтарды жасады. Моунд-Спрингс демалыс аймағы 1937 жылы ашылды. 1950 жылдары көлдер мен кемпинг маңына ағаштар отырғызылды. 2014 жылдың маусым айында төменгі бөгет су тасқынынан қирады, нәтижесінде Төменгі Моунд көлі тартылып қалды, ал 2016 жылдың маусым айында Миннесота Табиғи ресурстар департаменті бөгетті қайта жаңарту жоқ екенін мәлімдеді. 1955 және 1961 жылдары жаңа жерлер қосылды, содан кейін атауы Көк үйінді мемлекеттік паркі деп өзгертілді. 1963 және 1965 жылдары Көк үйіндінің барлық аймағы мен оның екі жағындағы жерлерді қамту үшін қосымша жерлер бекітілді. 1972 жылы штат Фредерик Манфредтің үйін сатып алып, оны ақпараттық орталыққа айналдырды, бірақ оған тағы үш жыл тұруға рұқсат берді. Үй үйіндінің оңтүстік жағында, ал парктің дамыған бөлігі солтүстік жағында болғандықтан, оларды байланыстыратын жол жобаланды. 1970 жылдары жергілікті табиғатты қорғаушылар бірнеше рет бұл жоспардан бас тартуға штатты көндірді, үйіндінің үстіндегі қоршаған ортаға тигізетін әсерін атап көрсетті. 1986 жылы үйден оңтүстікке қарай округтік тас жолға дейін жол асфальтталды, сондықтан ақпараттық орталыққа келушілер солтүстіктен немесе парктің шетінен оңтүстік кіреберісіне айналып жүруі керек. 1989 жылы WPA құрылыстары тарихи орындардың ұлттық тізіліміне тарихи аудан ретінде енгізілді. Ауданға бес маңызды нысан кіреді – төрт құрылым және бір ғимарат: Жоғарғы бөгет, Жоғарғы Моунд көлі, Төменгі бөгет, Төменгі Моунд көлі (барлығы 1938 жылы салынған) және кемпингтегі қазіргі тілігінің жанында орналасқан әжетхана (1939–42 жылдары салынған). Олар Оңтүстік-Батыс Миннесотадағы «Жаңа кезең» федералды жұмыспен қамту және демалыс дамуының мысалы ретінде тарихи маңызға ие, ал Сиук кварцитін пайдаланатын Ұлттық парктің рустикалық дизайны үшін архитектуралық тұрғыдан маңызды. Екі бөгет ерекше көзге түседі, өзеннің табиғи тас қабырғаларымен үйлесіп, пайдалы құрылымдарға рустикалық стильді ерекше қолдану.

Оқиғалар

Блю-Мундз мемлекеттік саябағында 2001 жылғы 20 мамырда 20 жастағы Кэрри Нельсон саябақ кеңсесінде жалғыз жұмыс істеп жатқанда өлтірілді. Денсаулық сақтау саласындағы сарапшы оның басындағы жарақаттар таспен соққаннан болғандай екенін айтты. Қылмыскер саябақтың кассасынан шамамен 2000 доллар ұрлаған. Аталған қылмыс 2007 жылдың мамырына дейін алты жыл бойы ашылмады. Оңтүстік Дакота штатындағы түрмедегі сотталғандардың ДНК-сын реттеліп тексеру кезінде полиция қылмыс орнынан алынған ДНК үлгілерімен сәйкес келетін үлгіні тапты. Бұл үлгілер 35 жастағы Рэнди Лироял Суэниді кісі өлтіруге байланыстырды. Ол 2004 жылғы қарақшылық үшін жазасын өтеп жатқан болатын. 2008 жылдың тамызында Рэнди Суэни өмір бойына бас бостандығынан айырылды.