Кіріспе

Фарер теңізінің батыры, саудагер және капер Магнус Хайнасон (Mogens Heinesøn) (1548 – 18 қаңтар 1589) – Фарер аралдарының теңіз батыры, саудагер және капері. Магнус Хайнасон 10 жыл бойы Ынсіз Вильгельм мен оның ұлы, Нассаулық Мориске, Голланд революциясында испандықтарға қарсы күрескен капер ретінде қызмет етті. Дания және Норвегия королі Фредерик II 1559 жылдан 1588 жылға дейін Магнус Хайнасонға Фарер аралдарында сауда жасау құқығын берді. Кейіннен ол пират кемелерін және ағылшын сауда кемелерін батыруға немесе қолға түсіруге рұхсат алды. Магнус Торсхавнда алғашқы бекіністерді салды. Бір жыл өткен соң, ол тұтқындалып, Данияның қазынашысы және статс-хальтер Кристофер Валькендорфтың (1525–1601) бұйрығымен Копенгагенге жіберілді, ол Фредерик II-нің кенеттен қайтысынан кейін Данияны басқарды. Магнус Хайнасон сотталып, 18 қаңтар 1589 жылы бас кесілді. Оның жесірі Софи фон Гюнстерберг және серіктесі Ханс Линденов (1610 жылы қайтыс болған) бұл әрекетке наразылық білдіріп, мәселені Колдинг портындағы ақсүйектер жиналысына (Herrendag) көтерді. 6 тамыз 1590 жылы Магнус Хайнасонның өлім жазасы жойылды және ол өлімнен кейін ақталуға ие болды. Валькендорф лауазымынан шеттетіліп, мұрагерлеріне 3000 рейхсталер төлеуге міндеттелді. Магнус Хайнасонның денесі Линденовтің иелігіндегі Орслев монастырына (Ørslevkloster) қайта жерленді және оның сүйектері бүгінгі күнге дейін монастырь шіркеуінің еденінің астында жатыр.

Отбасы

Хайнасон – Фарер аралдарына лютерандық реформацияны енгізуге көмектескен, Берген қаласынан шыққан норвегиялық дін қызметкері Хайне Хаврекидің (1514–1576) және Хаврекидің екінші әйелі, күшті және бай норвегиялық рудан шыққан Гири Арнбьорнсдаттердің ұлы. Хайне Хавреки Фарер аралдарында дін қызметкері болып жұмыс істеген кезде, аралдарға және кері теңіз арқылы көп сапарлар жасады. Магнус оны осы сапарларда сүйреп алып жүрді. Магнус кішкентай кезінен-ақ шағын қайықтарды жүргізуді білді және кейін өмірінде пайдалы болатын көп тәжірибе жинады. Ересек болғаннан кейін, теңізші және капер ретінде осы сулардағы ең танымал істерін жасады. Магнус Хайнасон үш рет құдалыққа түсіп, екі рет үйленді. Шамамен 1560 жылы Магнустың Фарер аралдарынан шыққан Коллифина атты әйелден ұлы болды. Расмус Магнуссен (1560–1670) 110 жыл өмір сүрді, ал 103 жасында ұл тақты. 1580 жылы Магнус норвегиялық ақсүйек Маргрете Аксельдаттер Гинтерсберг немесе фон Гюнтерсбергпен (1565–1589) танысты, ол норвегиялық ақсүйек Аксель Гинтерсбергтің (шамамен 1525–1588) қызы еді. Олардың Могенсбарн атты баласы болды, бірақ ол бала кезінде қайтыс болды. Олар үйленбеді, себебі ол оны зорлауда айыптады. Ақсүйектер отбасы содан кейін Магнустың Маргретаның кіші қарындасы Софи Аксельдаттер Гинтербергке (1566–1607) үйленуін талап етті. Олар 1582 жылы Бергенхуста үйленді және бір қызы Эльзебет Магнусдаттер (1584–1645) дүниеге келді. Кейіннен ол Андерс Мацсен Енеске үйленді және Норвегиядағы Хардангерфьордтағы Енес жерінде тұрды.

Ерте өмір

Магнус 17-18 жасқа толғанда, әкесі Норвегияға ауыстырылды. Оның отбасы Бергенге көшті. Бұл жерде Магнус әкесінің туысқандық байланыстарының арқасында теңізші болу арманын іске асыра алды. Жасынан бастап ол әкесі көп жылдар бойы жүзіп келген, атап айтқанда Бергеннен Фарер аралдарына дейінгі бағыттағы сауда кемесінің капитаны болды. Үшінші сапарында оған қарақшылар шабуыл жасады. Нақты не болғаны белгісіз, бірақ Бергенге қайтқанда, оны ешқандай қарсылық көрсетпегені үшін жергілікті жұрт күлдірді. Ол бұл оқиғаға қатты ренжіп, кек алуға ант берді. Норвегияны тастап, Нидерландыға барып, Әскери-теңіз күштеріне қосылды. Магнустың өмірінің осы кезеңі туралы көп мәлімет жоқ. Шамамен 10 жылдан кейін ол Мауриц Нассаудан, Оранж принцінен және оның әкесі Вильгельм Тыныштығынан испандықтарға қарсы теңіздегі шайқастағы батылдығы үшін алғыс хаттарымен оралды. Бұл Голландия төңкерісінің нәтижесінде голландиялықтар испан билігінен азат болды.

Қатысты оқу

Джон Ф. Вест (1972) Фарер аралдары Ұлттың қалыптасуы (C. Hurst and Company: Лондон/Нью-Йорк қаласы)
Джон Ф. Вест (1985) Фарер аралдары тарихы, 1709-1816 жылдар (C. A. Reitzels Boghandel: Копенгаген)