Кіріспе

934-961 жылдар аралығында Норвегия королі Хакон Харальдссон (шамамен 920-961), сондай-ақ Хакон Жақсы (Ежелгі норвег: Hákon góði, норвег: Håkon den gode) және Хакон Адалштейнфостре (Ежелгі норвег: Hákon Aðalsteinsfóstri, норвег: Håkon Adalsteinsfostre), 934 жылдан 961 жылға дейін Норвегия королі болды. Ол Норвегияға христиан дінін тарату әрекеттерімен танымал.

Ерте өмір

Хакон 12 ғасырдың соңына дейін ешқандай жазбаларда есімдері тілмеленбеген. Осы саға дәстүріне сәйкес, Хакон – Харальд Фэйрхэр мен Тора Мостерстангтың кіші ұлы. Ол Хордландтағы Хоконшелла түбегінде дүниеге келген. Король Харальд кіші ұлын қауіп-қатерден сақтап, Англия королі Ательстанның сарайына жіберді. Хакон король Ательстанның тәрбиесінде болды, бұл оның әкесі жасаған келісімнің бір бөлігі еді, сол себепті Хаконға Адалстейнфостре деген есім қойылды. Сагалар бойынша, Ательстан Хаконды тәрбиелеуге алданған, себебі Харальдтың елшісі кнесетя дәстүрін пайдаланды, яғни бала тәрбиеші ата-анасының тізесіне отырғызылса, ол ресми түрде асырап алынған болып саналады. Біреудің тәрбиеші ата-анасы болу, баланың ата-анасына бағынуды білдіреді екен. «Норвегия тарихы» Хаконды діннен бас тартып, екі діннің де рәсімдерін сақтаған адам ретінде сипаттайды.

Билік

Норвегияға оралғаннан кейін Хакон, әкесі мұрагерлік мүліктерге талап еткен салық салу құқығынан бас тартуға уәде беріп, жер иелерінің қолдауын алды. Эрик Қанды Орақ (Bloodaxe) көп ұзамай барлық жағынан тасталып, өзінің және отбасының өмірін сақтап қалу үшін елден қашып кетті. Эрик Оркней аралдарына, содан кейін Йорвик патшалығына қашып, 954 жылы ұлы Харикпен бірге Вестморлендтегі Стенморде (Stainmore) қаза тапты. 953 жылы Хакон Авальдснес (Avaldsnes) түбінде Эрик Қанды Орақ (Eirikssønnene) ұлдарына қарсы қатал шайқаста (Slaget på Blodeheia ved Avaldsnes) күресуге мәжбүр болды. Хакон шайқасты жеңіп алды, онда Эрик ұлы Гутторм (Guttorm) қаза тапты. Хаконның ең танымал жеңістерінің бірі – 955 жылы Фрай (Frei) маңындағы Растаркалв шайқасы (Slaget på Rastarkalv) болды, онда Эрик ұлы Гамле (Gamle) қайтыс болды. Ол төмен қырға бойымен он байрақ орнатып, әскерінің іс жүзінде үлкен көрінуін қамтамасыз етті. Ол Эрик ұлдарын алдап, олардың өзінен көп екеніне сендірді. Даниялықтар қашып, Хакон әскері тарапынан қырғынға ұшырады. 957 жылы Эрик ұлдары Дания королі Горм Ескінің (Gorm the Old) қолдауымен қайта оралды, бірақ Хаконның тиімді әскерлік жүйесінен тағы да жеңіліске ұшырады. Скальдтық өлеңдер мен исланд сагалары Норвегиядағы leiðangr теңіз жүйесінің енгізілуін Хаконмен байланыстырады. Хакон, Англия королі Этельстанның (Æthelstan) теңіз жүйесін үлгі еткен болуы мүмкін. Хаконның қайтысынан кейін, Эрик Қанды Орақтан (Bloodaxe) туған ең үлкен ұлы Харольд Сұр Жұмсақ (Greycloak) Харольд II ретінде таққа отырды, бірақ Батыс Норвегиядан тыс жерлерде оның билігі шектеулі болды. Содан кейін норвегиялықтарды жылдар бойы соғыс мазалады. 970 жылы Харольд патша Хакон Сигурдсонның (Sigurdsson) қатысуымен жасалған қастандықпен Данияға алданып келді және қаза тапты, ол патша Харольд Блютуздың (Bluetooth) одақтасы болған еді.

Қазіргі заманғы сілтемелер

Хаокон паркі (Håkonarparken) – Анна Гримдален жасаған Хаокон патшасының мүсіні орналасқан жер. 1961 жылы Фитжар шайқасының мың жылдығын еске алуға арналған шаралар аясында мүсін Фитжар шіркеуінің қарсы бетіне орнатылды. Хаконарспелет – 1997 жылы Йоханнес Хеггланд жазған тарихи пьеса. Хакон – Пол Андерсонның «Патшалардың анасы» романының маңызды кейіпкері. Хакон – Эрик Шумахердің «Құдайдың балғасы» кітабының басты кейіпкері.